# Mardin'in Mazıdağı ilçesinde bulunan Eti Bakır A.Ş Metal Geri Kazanım ve Entegre Gübre Tesisleri'nin çevreye olan olumsuz etkilerinin tespit edilerek gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2185) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/2185 - **Tarih:** 24 Aralık 2024 - **İlk imza:** Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin) - **İmza sayısı:** 21 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6d4caba9-c35a-41b6-b669-019401b7bd34 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2185-mardin-in-mazidagi-ilcesinde-bulunan-eti-bakir-a-s-metal-geri-kazanim-ve-entegre-gubre-tes > 10/2185 esas numaralı meclis araştırması önergesi 24 Aralık 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Kamuran Tanhan (DEM Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Mardin ili Mazıdağı ilçesinde bulunan Eti Bakır A.Ş. Metal Geri Kazanım ve Entegre Gübre Tesisleri'nin çevresel etkilerinin ve bu tesislerin bölgedeki sağlık, tarım ve yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerinin araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğünün 104. ve 105. maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederim. GEREKÇE Eti Bakır A.Ş.'ye ait Mardin ili Mazıdağı ilçesinde bulunan Metal Geri Kazanım ve Entegre Gübre Tesisleri, fosfat, kobalt, bakır, alüminyum ve diğer metallerin üretimi için kullanılan bir sanayi tesisi olarak faaliyet göstermektedir. Bu tesisin, bölgedeki çevre, sağlık ve tarım faaliyetleri üzerinde önemli etkileri söz konusudur. Çeşitli kimyasal işlemler ve üretim süreçlerinde açığa çıkan asitler, ağır metaller, radyoaktif elementler, siyanür ve gazlar, toprağı, suyu ve havayı kirletmektedir. Bu kirlilik ise insanların sağlığını, bitki örtüsünü ve su ekosistemlerini tehdit etmektedir. Özellikle tesiste üretilen "DAP" gübresinin çevre üzerindeki olumsuz etkileri mevcuttur. Bu gübrenin içeriğindeki fosfor bileşenlerinin su kaynaklarına karışarak "ötrofikasyona" neden olması, toprak yapısını bozması ve ağır metallerin insan sağlığına zarar vermesi gibi çeşitli tehlikeler söz konudur. Ayrıca, pirit konsantresinden geri kazanılan kobalt, çinko ve demir gibi metallerin işlenmesi sırasında ortaya çıkan atıklar ve gazlar çevreye salınmakta ve hava kalitesini olumsuz etkileyerek çeşitli sağlık sorunlarına yol açmaktadır. Bunun yanında, tesisin faaliyetleri bölgedeki tarım alanlarında toprak asitlenmesine, verimliliğin azalmasına, zeytin ağaçlarının sağlığına ve ağır tonajlı araçların özellikle Derik ilçesinde trafik kazalarına sebebiyet verebilmektedir. Bilhassa fabrika çevresindeki yoğun taşımacılık, trafik kazalarına yol açmakta ve bölgedeki ulaşım güvenliğini tehdit etmektedir. Eti Bakır A.Ş. Metal Geri Kazanım ve Entegre Gübre Tesisleri'nin çevresel etkilerinin detaylı olarak irdelenmesi ve söz konusu etkileri ortadan kaldırmaya yönelik alınacak tedbirlerin belirlenerek hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda; -Tesiste kullanılan üretim teknolojilerinin, geri kazanılan metallerin ve üretim atıklarının çevre üzerindeki zararlarının tespiti, -Fabrikanın çevre yönetim sistemi, izinleri, denetimleri ve raporları: Çevreye verilen zararların engellenmesi için alınan önlemler ve tesisin denetimlerinin etkinliği, "Fabrikanın bölgedeki sağlık üzerindeki etkileri: Hava, su ve toprak kirliliği nedeniyle bölgedeki halkın sağlık durumunun incelenmesi ve sağlık sorunları ile bağlantılı risklerin araştırılması, -Bölgedeki tarım faaliyetleri ve zeytin üretimi üzerindeki olumsuz etkiler: Derik zeytini üretimi ve diğer tarım ürünleri üzerinde fabrikanın çevresel etkilerinin araştırılması, -Fabrikadan çıkan ağır tonajlı araçların trafik kazalarına etkisi: Fabrikanın taşımacılık faaliyetlerinin, Derik ilçesinde trafik güvenliği üzerinde yarattığı tehlikelerin incelenmesi gibi konular öncelikli olarak yapılması gerekenlere ilişkin başlıklardan birkaçını oluşturmaktadır. Söz konusu tesisin, bölgedeki çevre, sağlık ve tarım faaliyetleri üzerinde önemli etkileri olduğu gerçekliğinden hareketle, ilgili tesisin çevreye verdiği zararların tespit edilmesi, çevre ve insan sağlığını koruma adına alınması gereken önlemlerin belirlenmesi, ayrıca bölge halkının yaşam kalitesinin artırılması ve tarım faaliyetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması için gerekli adımların atılması büyük önem taşımaktadır. Bu hususların detaylı bir şekilde araştırılması ve raporlanması amacıyla, Eti Bakır A.Ş. Metal Geri Kazanım ve Entegre Gübre Tesisleri ile ilgili olarak bir Meclis Araştırması açılması elzemdir. 83 İsi --- **Kaynak gösterme:** Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin). “Mardin'in Mazıdağı ilçesinde bulunan Eti Bakır A.Ş Metal Geri Kazanım ve Entegre Gübre Tesisleri'nin çevreye olan olumsuz etkilerinin tespit edilerek gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2185, 24 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2185-mardin-in-mazidagi-ilcesinde-bulunan-eti-bakir-a-s-metal-geri-kazanim-ve-entegre-gubre-tes (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6d4caba9-c35a-41b6-b669-019401b7bd34 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.