# Okullaşma oranındaki düşüşün nedenlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2192)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2192
- **Tarih:** 25 Aralık 2024
- **İlk imza:** Ali Gökçek (CHP, İstanbul)
- **İmza sayısı:** 23
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b455c385-4c9a-4061-b022-0194035226a0
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2192-okullasma-oranindaki-dususun-nedenlerinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirl

> 10/2192 esas numaralı meclis araştırması önergesi 25 Aralık 2024 tarihinde verildi; ilk imza: Ali Gökçek (CHP); 23 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Zorunlu eğitime rağmen okula gönderilmeyen çocukların durumunun araştırılarak çocukların eğitim hakkına kesintisiz ve nitelikli bir şekilde erişimleri için alınması gereken tedbirlerin araştırılarak çözüm önerilerinin tespit edilmesi amacıyla Anayasa'ınızın 98. TBMM İçtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri kapsamında Meclis Araştırması açılması konusunda gereğini saygılarımla arz ederim. 03.10.2024 yle / 7 (| G | EK p İstanbul Milletvekili

GEREKÇE

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından son yayınlanan 2023-2024 Örgün Eğitim İstatistikleri eğitimin içinde bulunduğu tehlikeyi tabloyu net bir şekilde ortaya koymuştur.

Okullaşma oranında lise seviyesinde gerileme yaşanırken, okul dışında kalan çocuk sayısında da ciddi bir artış yaşanmıştır. Net okullaşma oranı verilerine baktığımızda, 2022/23 eğitim öğretim yılında 14-17 yaş arası net okullaşma oranı 94.50 iken bu oranın 2023/24 yılında 91.259e düştüğü görülmektedir. Bu da özellikle 14 yaş sonrasında çocukların çeşitli gerekçelerle eğitimden koparıldıklarını bize göstermektedir.

Hanehalkı İşgücü Araştırması 2023 yılı sonuçlarına göre 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılma oranı 622,1"dir. Yani bu yaş grubunda her 4 çocuktan biri işgücüne katılmak zorunda kalmıştır. İşgücüne katılma oranı cinsiyete göre incelendiğinde, bu oranın erkek çocuklar için %32,2, kız çocuklar için %11,5 olduğu görülmektedir.

Binlerce çocuk da çocukluklarını yaşamaları gereken en kıymetli yaşlarında, çıraklık eğitim adı altında işgücüne katılmaya zorlanmaktadır. MESEMler eliyle devlet çocuk işçiliği ve çocuk sömürüsü alenen resmiyete dökmüştür.

Yine TÜİK 2023 yılı Doğum İstatistikleri Raporuna göre, 15- 17 yaş grubunda 6 bin 505, 15 yaş altında 130 çocuk doğum yapmıştır. Oysa bu çocukların yeri okul sıraları olmalıdır.

Oysa bizzat çocuğun bireysel yararı ve gelişimi için, ayrıca toplumsal kalkı b ömer erken çocukluk eğitimi dahil olmak üzere, her yaşta nitelikli eğitime sağl İksir elzemdir. Toplumların ekonomik, sosyal, kültürel gelişimlerinde, konumlanmalarında en önemli faktörlerden biri eğitimdir. Bu sebeple devletin temel görevi, tüm çocukların nitelikli eğitim süreçlerine dahil olması için üzerine düşeni yapmak olmalıdır.

Ancak günümüzde çeşitli gerekçelerle çocuklar nitelikli eğitimden koparılmaktadır. Gerek çocuk yaşta zorla evlendirmeler gerekse ekonomik gerekçelerle çocuklar okul sıraları yerine kendilerini karanlık bir tablonun içinde buluvermektedir. Günden güne derinleşen ekonomik kriz çocuk yoksulluğunu artırmakta, artan çocuk yoksulluğu çocukları eğitim hakkından mahrum bırakmaktadır. Eğitimden mahrum kalan çocuklar yoksulluk kıskacından kurtulamamakta, bu döngü kartopu misali büyüyerek kendini tekrar etmektedir.

Okullaşma oranlarındaki düşüş de bu durumu net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bir an evvel okullaşma oranlarındaki düşüşün sebepleri tüm boyutları ile araştırılmalı, gereken tedbirler hızla hayata geçirilmelidir. Nitelikli eğitimden mahrum bırakılan her bir çocuğumuzun hızla tespit edilerek eğitim hakkından eşit şekilde yararlanması sağlanmalıdır.

Bu sebeplerle, okullaşma oranlarındaki düşüşün nedenlerinin tespit edilerek, tam okullaşma için atılması gereken adımların ve çözüm önerilerinin tartışılacağı, konunun paydaşlarının, uzmanlarının ve akademisyenlerin görüş ve önerilerine başvurulabileceği bir araştırma komisyonunun kurulması uygun olacaktır.

Melek | Gever

---

**Kaynak gösterme:** Ali Gökçek (CHP, İstanbul). “Okullaşma oranındaki düşüşün nedenlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2192, 25 Aralık 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2192-okullasma-oranindaki-dususun-nedenlerinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirl (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b455c385-4c9a-4061-b022-0194035226a0

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.