# Pestisit tespit edilmesi sebebiyle ülkemize iade edilen tarımsal ihracat ürünlerin akıbetinin tespit edilerek halk sağlığının korunması için gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2278) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/2278 - **Tarih:** 22 Ocak 2025 - **İlk imza:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6bd3bcc5-2cc4-4ec3-8b4b-0194d10f8f3d - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2278-pestisit-tespit-edilmesi-sebebiyle-ulkemize-iade-edilen-tarimsal-ihracat-urunlerin-akibeti > 10/2278 esas numaralı meclis araştırması önergesi 22 Ocak 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Sebze ve meyvelerdeki pestisit kalıntıları, halk sağlığını tehdit eden ciddi bir sorun haline gelmiştir. Avrupa Birliği tarafından pestisit nedeniyle reddedilen gıda ürünlerinin rekor seviyeye ulaşması, bu ürünlerin Türkiye'ye iadesinden sonra nasıl bertaraf edildiği veya iç piyasaya sunulup sunulmadığına dair belirsizlikleri gündeme getirmiştir. Bu durum, tüketicilerin sağlıklı gıdaya erişim hakkı üzerindeki endişeleri artırırken, şeffaflık eksikliği ve yetersiz denetimler sorunun çözümünü zorlaştırmaktadır. Halk sağlığı için acil önlemler alınması, denetimlerin artırılması ve bu süreçlerin kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104 ve 109'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederim. GEREKÇE Türkiye'den Avrupa Birliği'ne (AB) ihraç edilen, ancak pestisit kalıntıları nedeniyle reddedilerek iade edilen gıda ürünlerinde rekor seviyelere ulaşıldığı haberleri, gıda güvenliği ve halk sağlığı konularında kamuoyunda ciddi kaygılara yol açmıştır. AB'nin Gıda ve Yemler İçin Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) üzerinden yayınlanan bildirimlerde, 2023 yılında gıda kaynaklı risklerin başında pestisit kalıntılarının geldiği ve Türkiye'nin bu alanda ilk sırada yer aldığı belirtilmiştir. İade edilen bu ürünlerin Türkiye'ye döndükten sonra akıbetine dair belirsizlik ise halkın bilgiye erişim hakkını ve sağlıklı gıdaya güvenini zedelemektedir. Son yıllarda artan iade oranları, ülkemizde pestisit kullanımının denetimindeki eksiklikleri ve bu ürünlerin güvenli bir şekilde imha edilip edilmediğine dair yeterli bilgilendirme yapılmamasını gündeme getirmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı, pestisit kalıntıları nedeniyle iade edilen ürünlerin mevzuata uygun olmaması halinde imha edildiğini açıklasa da bu sürecin nasıl gerçekleştiği ve halk sağlığı açısından risklerin ne ölçüde ortadan kaldırıldığı şeffaf bir şekilde ortaya konmamıştır. Bu durum, tüketicilerin iç pazarda karşılaşabileceği risklere yönelik endişelerini artırmaktadır. 2023 yılında yapılan denetimlerde alınan numunelerin 9015,88*inde uygunsuzluk tespit edilmesi, her 6 numuneden inin sorunlu olduğunu göstermektedir. İhracatta yaşanan bu yüksek oranlar, iç pazarda denetimlerin yeterince şeffaf olmamasıyla birleştiğinde, halkın sağlıklı ve güvenli gıdaya erişim hakkını ciddi şekilde tehdit etmektedir. Özellikle pestisitlerin uzun vadede kanser, hormonal bozukluklar ve doğurganlık sorunları gibi sağlık riskleri taşıdığı bilimsel olarak kanıtlanmışken, bu ürünlerin kontrolsüz bir şekilde iç piyasada yer alması kabul edilemez bir durumdu RASFF ve Zehirsiz Sofralar Platformu gibi uluslararası ve ulusal kuruluşların raporlarına göre, Türkiye'de yasaklı pestisit maddelerinin kullanımının hala devam ettiği ve bu maddelerin ihraç edilen ürünlerde tespit edildiği anlaşılmaktadır. Özellikle Propiconazole gibi 2019'da yasaklanmış maddelerin 2024 yılında hala kullanılıyor olması, denetim mekanizmalarının yeterliliğini sorgulamaktadır. Ayrıca, bu denetimlerin yalnızca hasat öncesi veya gümrük kapılarında yapılması yerine, tarladan sofraya kadar olan tüm süreçlerde gerçekleştirilmesi gerektiği uzmanlar tarafından vurgulanmaktadır. İade edilen ürünlerin nasıl bertaraf edildiği, çevresel etkileri ve gıda krizinin yaşandığı bir dönemde tonlarca gıdanın imha edilmesinin ne tür yöntemlerle yapıldığı halk sağlığı açısından kritik öneme sahiptir. Mevcut açıklamalar, tonlarca gıdanın nasıl ve hangi yöntemlerle imha edildiğini veya bu ürünlerin yeniden değerlendirilip değerlendirilmediğini net bir şekilde ortaya koymamaktadır. Bu belirsizlik, yalnızca kamuoyunda güvensizlik yaratmakla kalmamakta, aynı zamanda sağlıklı bir gelecek için gıda politikalarının daha şeffaf ve etkin bir şekilde yürütülmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda, pestisit kalıntıları nedeniyle iade edilen ürünlerin akıbetinin tespiti, bu süreçlerin şeffaflaştırılması ve halkın bilgiye erişiminin sağlanması, ayrıca pestisit kullanımının azaltılmasına yönelik etkin politikaların geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması gerekmektedir. Bu araştırma, yalnızca mevcut sorunların çözümüne katkı sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda halk sağlığı ve güvenli gıda erişimi konusunda kamuoyunun endişelerini giderecek hayati bir adım olacaktır. --- **Kaynak gösterme:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Pestisit tespit edilmesi sebebiyle ülkemize iade edilen tarımsal ihracat ürünlerin akıbetinin tespit edilerek halk sağlığının korunması için gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2278, 22 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2278-pestisit-tespit-edilmesi-sebebiyle-ulkemize-iade-edilen-tarimsal-ihracat-urunlerin-akibeti (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6bd3bcc5-2cc4-4ec3-8b4b-0194d10f8f3d Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.