# MESEM'lerde eğitim alan çocukların çalışma şartlarının araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/228)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/228
- **Tarih:** 9 Ağustos 2023
- **İlk imza:** Deniz Demir (CHP, Ankara)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/1840c4de-3e73-4733-b661-0189e3b1957c
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-228-mesem-lerde-egitim-alan-cocuklarin-calisma-sartlarinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-tedb

> 10/228 esas numaralı meclis araştırması önergesi 9 Ağustos 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Deniz Demir (CHP); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

İş Sağlığı ve Güvenliği Meclisi, 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliği İle Mücadele Günü dolayısıyla Türkiye'de çalışırken hayatını kaybeden çocuklara ilişkin bir rapor yayımladı. 2013 öncesine ilişkin devletin açıkladığı en yüksek verilerin esas alındığı raporda, son 21 yılda enaz

888 çocuk işçinin çalışırken hayatını kaybettiği belirtildi.

Kanunen veya ahlaki olarak dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu; eğitim, sağlık, yaşama, barınma; fiziksel, psikolojik veya cinsel sömürüye karşı korunma gibi haklar tüm modern devletler tarafından tanınmalı ve korunmalıdır. Türkiye Cumhuriyeti'nin de taraf olduğu Çocuk Hakları Sözleşmesinin 32. Maddesinde, taraf devletler, çocuğun, ekonomik © sömürüye ve her türlü tehlikeli işte ya da eğitimine zarar verecek ya da sağlığı veya bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaksal ya da toplumsal gelişmesi için zararlı olabilecek nitelikte çalıştırılmasına karşı korunma hakkını kabul ederler. Bu sebeple ülkemizde de hem uluslararası sözleşmeler hem anayasal ilkeler gereği çocuk işçiliği ve çocuk emeğinin sömürüsü ile mücadele edilmesi gerekmektedir.

Türkiye'de çocuk işçilik, üretimi ayakta tutan bir olgu olarak varlığını korumaktadır. Açıklanan resmi veriler çocuk işçiliğin gerçek boyutlarını maalesef ki yansıtmamaktadır. Çocuk işçiliğin azaldığına dayanak gösterilen istatistiklerde sayısı 1,5 milyonu bulan çırak, stajyer ve meslek eğitimi gören öğrenci verileri açıklanmamaktadır.

Çocuk işçiliğin diğer biçimini ise çırak ve stajyerlik oluşturmaktadır. MEB ile sermayenin iş birliği çerçevesinde çocuklar, organize sanayide ve fabrikalarda uzun çalışma saatlerinde, çok düşük ücretlerle çalıştırılmaktadırlar. Çalışma sürelerinin bir kısmı teorik eğitime ayrılan çıraklar "öğrenci? sayılmakta, MEB'in belirlediği işkollarında çıraklık sözleşmesi yapılarak çalıştırılmaktadır. Stajyer çocuk işçilerin notunun yarısını patron vermektedir. Bu koşullar yüzünden çocuklarımız, ucuza çalıştırılmakta ve meslek okulları sanayinin fason işletmeleri haline getirilmektedir.

MEB'in uzun süredir çocuk işçiliği yasal ve meşru hale getirme çabası neticesinde MESEM"lerde "eğitim alan? çocuk sayısı 2022 yılı Ekim ayında 900.000 yükseldi. Buralara kaydolan öğrenciler sadece 1 gün okula gidiyor. Haftanın 4 günü ise işletmelerde çalıştırılıyor. Buna karşın mezunlar "Ustalık Belgesi" ile "Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi diploması" alıyorlar. Üstelik burada çalıştırılan öğrencilerden 9, 10 ve 11'inci sınıflarda olanlara asgari ücretin sadece yüzde 30'u, 12'nci sınıfta olanlara ise sadece yüzde 50'si veriliyor.

Bu koşullar altında emekleri sömürülen çocuklarımız, iş verenler tarafından baskılara maruz kalmakta ağır koşullar altında ve uzun mesai süreleri ile çalıştırılmaktadır. Bu çalışma süreleri içerisinde iş kazaları ve işçi ölümleri yaşanmaktaysa da kurumlar tarafından bu veriler açıklanmamaktadır.

Bu bağlamda; İSİG Meclisinin açıkladığı raporun aydınlatılması, MESEMlerde eğitim alan çocuklarımızın çalışma şartlarının araştırılması ve bu kuruma bağlı çalışan çıraklık ve stajyerlik yapan çocukların yaşadığı iş kazalarının raporlanması amacıyla Anayasa'nın 98.

Maddesi ve İçtüğüzün 104, ve 105. maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını arz ederim.16.06.2023

---

**Kaynak gösterme:** Deniz Demir (CHP, Ankara). “MESEM'lerde eğitim alan çocukların çalışma şartlarının araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/228, 9 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-228-mesem-lerde-egitim-alan-cocuklarin-calisma-sartlarinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-tedb (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/1840c4de-3e73-4733-b661-0189e3b1957c

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.