# Engellilerin yaşadığı sorunların tespit edilerek yaşam standartlarının artırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2285) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/2285 - **Tarih:** 27 Ocak 2025 - **İlk imza:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/801c1154-6633-4d4d-809f-0194d510d669 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2285-engellilerin-yasadigi-sorunlarin-tespit-edilerek-yasam-standartlarinin-artirilmasi-icin-ya > 10/2285 esas numaralı meclis araştırması önergesi 27 Ocak 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Ayten Kordu (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Engellilerin haklarının korunması, geliştirilmesi ve hakların etkin şekilde kullanılması için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması, engellilerin mağduriyetin arttıran yasal değişikliklerin geri çekilmesi, engellilerin eğitim, sağlık, ekonomik, sosyal ve kültürel alanlardaki sorunlarının tespit edilerek bütüncül ve etkili çözümler üretilmesi amacı ile Anayasanın 98. ve İç Tüzüğün 104. ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederiz. Engellilerin ekonomik, sosyal ve kültürel hayata katılımları ülkelerin gelişmişlik düzeyini göstermektedir. Dünyanın pek çok ülkesinde engellilerin yaşadığı sorunların çözümü için hükümetler ciddi kaynak ayırmakta ve etkin politikalar üretmektedir. Türkiye'de engelli yurttaş sayısı 10 milyon civarındadır ve aileleri ile birlikte toplumun en az üçte birinin engellilik politikalarından etkilendiği bilinmektedir. Engellilerin yaşama hakları, başta Anayasa olmak üzere çeşitli yasalar ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmıştır. Ancak yasalara rağmen, engellilerin yaşadığı sorunlar artarak devam etmektedir. Engellilere yönelik kamusal hizmetlerin yetersizliği ve toplumda maalesef yaygın olan ötekileştirme ve ayrımcılık dili, engellilerin kapalı mekanlarda hapis kalmasına, imkân ve potansiyellerini gerçekleştirememesine yol açmaktadır. Milyonlarca engelli için, engellerin salt fiziksel olmadığı bilinmelidir. Toplumsal yaşamın içindeki günlük dilden mevzuata, sanattan medyaya varana kadar engellilere yönelik ayrımcılık, eşitsizlik ve ötekileştirme söylemi her gün yeniden inşa edilmekte ve bunun önüne geçmek için gerekli politikalar yaşama geçirilmemektedir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 50. maddesine göre; kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Bu anlamda bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar. Bu unsurlar sosyal devlet anlayışının gereklerinden biridir. Engelli bireylere yönelik çalışma hakkı yasalarca da korunmaktadır. "4857 sayılı İş Kanunu"nun 30 uncu Maddesi kapsamında; "İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli; kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli bireyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler." Sosyal devlet olma ilkesinin gereği olarak, toplumdaki her bireyle eşit haklara sahip olması gereken engelli yurttaşların bu haklarını korumak ve geliştirmek temel devlet sorumluluğudur. Fakat Türkiye'de engellilerin hayata tutunmaları ve üretmeleri için bedenlerinin dışında birçok engel bulunmaktadır Öte yandan Geçtiğimiz günlerde genel kurula getirilerek Engelli kurumların her türlü itirazına rağmen geçen torba yasadaki değişikliklerle, engelli bireylerin yaş beklemeden emekli olabilme hakkını ortadan kaldırarak, yalnızca SGK Sağlık Kurulu'nun maluliyet tespitiyle emeklilik hakkı tanınması sağlanmıştır. Yani, engelli olma durumuyla değil, malul olma durumuyla emeklilik hakkı verilmesi, yıllarca çalışarak prim ödeyen ve hak kazanan engelli yurttaşlar için büyük bir haksızlığa sebep olmuştur. Engelliler bu yasal değişikliklerle beraber daha çok çalışıp daha çok prim ödeyip daha az maaşlarla emekli edilecektir. Birçok ülkede benzeri bulunmayan ÖTV oranları nedeniyle tüm yurttaşlar gibi engelliler de taşıt almakta güçlük çekmektedir. Bu ÖTV oranlarının genel olarak düşürülmesi gerekirken, iktidar tam tersi bir şekilde engelleri de kapsayacak bir şekilde genişletilmiştir. Birçok engellinin erişilebilirlik haklarının tek aracı olan taşıtlara erişimin maddi engellerle kısıtlanması, sağlamcı ideolojinin izolasyoncu ve ayrımcı siyasetinin bir sonucudur. Bu yasanın tartışıldığı gündemde başta sosyal medya olmak üzere birçok yerde sağlamcı ideolojinin yansımaları olarak engellileri yük olarak gören ve haksız ithamlarda bulunulmasına sebep olan bir iklim yaratılmıştır. Bu yasa değişikliklerinin getirdiği mağduriyetler bir an önce giderilmeli ve engelli bireylerin çalışma hakkının yanında, engellilerin bağımsız yaşam koşullarını oluşturmak için eşitleyici mekanizmaların arttırılması, asistanlık hizmetleri gibi destekleyici ve özgürleştrici yöntemlerin hayata geçirilmesi, eğitim ve sağlık hizmetinin kolaylaştırılması da yasalarla korunmalı ve geliştirilmelidir. Engellilerin, uluslararası standartlarda ve insan haklarına uygun şekilde yaşamaları, temel haklardan eşit olarak yararlanabilmeleri için, son yasal değişikliklerin yarattığı mağduriyetler giderilmeli, fiziksel koşullar düzenlenmeli ve yeterli istihdam alanını yaratılmalıdır. Sonuç olarak engellilerin yaşam koşulları, engellilerin çalışma yaşamında yaşadığı sorunlar ve engellilerin eğitim ve sağlık durumlarının araştırılarak, engellilerin sahip oldukları zor koşulları insani standartlara kavuşturabilmek, engellilerin mağduriyetin arttıran yasal değişikliklerin demokratik katılıma açık ve hayatlarını kolaylaştırıcı şekilde revize edilmesi için hangi çalışmaların yapılması gerektiği, nerelerde eksikliğin olduğu ortaya çıkarılması ve çözüm önerilerinin tespit edilmesi amacıyla meclis bünyesinde bir araştırma komisyonu kurulması elzemdir. --- **Kaynak gösterme:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli). “Engellilerin yaşadığı sorunların tespit edilerek yaşam standartlarının artırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2285, 27 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2285-engellilerin-yasadigi-sorunlarin-tespit-edilerek-yasam-standartlarinin-artirilmasi-icin-ya (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/801c1154-6633-4d4d-809f-0194d510d669 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.