# Aydın ilinde kurulan enerji santralleri ile maden işletmelerinin tarım ürünleri ve hava kirliliği üzerindeki etkilerinin tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2313)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2313
- **Tarih:** 31 Ocak 2025
- **İlk imza:** Süleyman Bülbül (CHP, Aydın)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b4480985-893b-4f01-af16-0194da04259b
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2313-aydin-ilinde-kurulan-enerji-santralleri-ile-maden-isletmelerinin-tarim-urunleri-ve-hava-ki

> 10/2313 esas numaralı meclis araştırması önergesi 31 Ocak 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Süleyman Bülbül (CHP); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Aydın ilinde tarım alanı olarak kullanılan sahalara kurulan enerji santralleri ile maden işletmelerinin tarım ürünleri üzerinde ve hava kirliliğinde yarattığı tahribatın tespit edilmesi, tahribatın halk sağlığına, ekonomiye verdiği zararın belirlenmesi ve buna karşın yapılacak eylem planlarının belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 104'üncü ve 10*inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması Komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederim.

GEREKÇE

Anayasanın 56'ncı maddesinin 1'inci ve 2'nci fıkralarına göre, "Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir." Buna göre, devletin, vatandaşlarına sağlıklı bir çevre sunması ve bunu muhafaza etmesi Anayasal bir zorunluluktur.

Temiz Hava Hakkı Platformu'nun her yıl düzenli olarak hazırladığı Kara Rapor'a göre, Aydın havası en kirli 10 il arasında yer almaktadır. Hava kirliliği ile çevresel koşullar arasında ciddi bir ilişki olduğu son yıllarda yapılan araştırmalarda ortaya konulmaktadır. Buna göre, hava kirliliği hem halk sağlığını hem de çevreyi tehdit etmektedir. Yaşam süresini azaltan hava kirliliği, KOAH, felç, akciğer kanseri, alt solunum enfeksiyonu, diyabet gibi pek çok hastalığa neden olmaktadır. Yaşanan bu hastaliklar, ölüm ve hastalık masrafları dikkate alındığında, ekonomiye de zarar getirmektedir.

Son dönemde Aydın'da denetlenmeyen JES*ler ve maden ocakları, tarım arazilerine, incir ve zeytin ağaçlarını kurutmaktadır. Bu zararın, boyutunun ilerleyen zamanlarda artacağı tahmin edilmekte olup sebze, meyve ve otların da zamanla kuruyacağı, tarımsal üretimin sıfıra ineceği uzmanlarca açıklanmaktadır.

Türkiye'de hava kirliliği ve çevresel sorunlar, çevre değesinin bozulmasına ve biyolojik çeşitliliğin azalmasına neden olmaktadır. Hava kirliliğinin uzun vadede iklim değişikliği üzerindeki etkileri de göz ardı edilemeyecek kadar büyüktür.

Bu çerçevede, hava kirliliğiyle mücadele stratejilerinin geliştirilmesi, hava kirliliği seviyelerinin izlenmesi ve bu soruna yönelik çözümler üretilmesi hem halk sağlığı hem de çevre açısından sürdürülebilir bir yaşam için önem arz etmektedir. Bu hususta sorunların tespiti ve politikaların belirlenmesi amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurularak gerekli çalışmaların yürütülmesini arz ederim.

Sulh 91

---

**Kaynak gösterme:** Süleyman Bülbül (CHP, Aydın). “Aydın ilinde kurulan enerji santralleri ile maden işletmelerinin tarım ürünleri ve hava kirliliği üzerindeki etkilerinin tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2313, 31 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2313-aydin-ilinde-kurulan-enerji-santralleri-ile-maden-isletmelerinin-tarim-urunleri-ve-hava-ki (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b4480985-893b-4f01-af16-0194da04259b

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.