# Bilinçsiz tarım ilacı kullanımının nedenlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2417)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2417
- **Tarih:** 21 Şubat 2025
- **İlk imza:** Ali Gökçek (CHP, İstanbul)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/1f850da1-c749-4c46-acb5-019528b4fa99
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2417-bilincsiz-tarim-ilaci-kullaniminin-nedenlerinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin

> 10/2417 esas numaralı meclis araştırması önergesi 21 Şubat 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Ali Gökçek (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Özellikle son yıllarda yurtdışına ihraç edilen ürünlerde yoğun tarım ilacı kalıntısı tespit edilmesi sebebiyle yaşanan iadeler gıda güvenliği konusunun önemini ortaya koymaktadır. Bilinçsiz tarım ilacı kullanımının sebeplerinin araştırılarak önüne geçilmesi için alınması gereken tedbirlerin tespit edilmesi ve gerekli çözüm yollarının ivedilikle hayata geçirilebilmesi amacıyla, amacıyla Anayasa'ınızın 98. TBMM Içtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri kapsamında Meclis Araştırması açılması konusunda gereğini saygılarımla arz ederim. 27.12.2024

GEREKÇE

Tarım ürünleri ihracatı ülkemiz ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır. Ancak son yıllarda kimyasal ilaç kalıntısı sebebiyle ihraç ürünlerimizin iade edilmesi tarım ürünleri ihracatımızı ve ülkemizin marka değerini olumsuz etkilediği gibi kamuoyunda gıda güvenliğine yönelik ciddi endişelere de yol açmaktadır. İade edilen ürünlerin akıbeti konusunda var olan belirsizlik vatandaşlar arasında ciddi endişe ve kaygıya yol açmaktadır. Vatandaşlar sofralarına kadar giren gıdaların temiz içerikli olduğuna ilişkin yoğun kaygı duymaktadır.

Tarımsal üretimde kullanılan pestisitler sebze ve meyvelerin doğada zarar görmeden yetişmesi, yaşam alanlarımızın zararlı mikroorganizmalardan arınması gibi konularda fayda sağlamakla birlikte bilinçsiz ve yanlış kullanımı insan ve çevre sağlığı açısından büyük risk faktörü oluşturmaktadır.

Avrupa Komisyonuna bağlı Alarm ve Dayanışma Ağı'nın (ACN) 2023 raporuna göre Türkiye, geçen yıl AB sınırlarında gıda güvenliği risklerine ilişkin yapılan geri bildirimlerde 408 bildirimle ilk sırada yer almıştır.

200€ 45.376 7.529 19.900 4.956 902 9.997 2007 45.715 21.015 16.707 6.669 565 51 3.277 200₴ 38.836 9.251 16.707 6.177 737 351 5.613 2009 37-551 9.914 17053 5.961 1.533 7B 2.302 2010 38.555 7.17% 17.39฿ 7.452 1.040 147 5.341 2012 39.534 6.120 17.548 7.407 1.062 +21 6.970 2012 42611 7.351 10.124 7.351 059 247 8.765 2013 19640 7.741 16.249 7.336 859 129 7.129 2014 39.723 7,596 16.574 7.794 1.513 149 6.007 2015 39.026 8.117 15.984 7.825 1.578 197 5.327 2016 50.054 10.425 20.105 10.025 2.025 259 6.835 2017 54,098 11.435 22.006 11.759 2.452 235 6.209 2018 60070 13,593 23047 14.794 2.488 5.801 2019 51207 11.509 19.698 1267 2.121 4.959 2020 53.672 12.317 20,600 13.250 2.200 280 4.995 2021 52965 11.071 19,099 13.320 1.H2 283 6.551 2022 55.374 12.205 19.44฿ 14.553 2.452 298 6.410 2023 57.766 12.325 19.514 15-509 3.104 297 6.916 (1) Tanım ve Orman Bakanhğı tarafından açıklanan yıllar itibarıyla, bitk katineg, ti kullanım miktarlarına baktığımızda, durumun vehmeti açıkça (göçül ktedi "Türkiye'de kullanılan pestisit miktarı her geçen yıl artmaktadır. 2022 yılında 55 bin 374 ton olan pestisit miktarı, geçen yıl 57 bin 766 tona çıkmıştır.

Türkiye'ye geri gönderilen ürünlerde yasaklı klorpirifos etken maddesine rastlandığı da yine kamuoyuna yansıyan haberlerde yer almaktadır. Klorpirifos, çocukların bilişsel yetilerine zarar verdiği için 2016'da AB'de, 2020'de ise Türkiye'de yasaklanmıştır. Ancak buna rağmen ihraç ürünlerin iade gerekçelerine bakıldığında bu yasaklı maddenin hala kullanıldığı görülmektedir.

Gerekli tedbirler alınmazsa tarımsal üretimimizde bilinçsiz pestisit kullanımı artarak devam edecektir. Bu da anne karnındaki bebeklerin sağlığının dahi ciddi bir tehlike altında olduğu anlamına gelmektedir.

Yukarıda değinilen tüm bu sebepler çerçevesinde, tarımsal üretimde kullanılan pestisitlerin bilinçsiz kullanımının önüne geçecek tedbirlerin tespit edilerek sorunun tüm boyutlarıyla ele alınması, konuya ilişkin bütüncül bir mücadele yol haritasının planlanması ve uygulamaya konması, konunun uzmanlarının görüş ve önerilerine başvurulabilmesi amacıyla, TBMM çatısı altında konunun uzmanlarının ve meslek örgütlerinin de görüş ve önerilerine başvurulabileceği bir Araştırma Komisyonu kurulması uygun olacaktır.

---

**Kaynak gösterme:** Ali Gökçek (CHP, İstanbul). “Bilinçsiz tarım ilacı kullanımının nedenlerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2417, 21 Şubat 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2417-bilincsiz-tarim-ilaci-kullaniminin-nedenlerinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/1f850da1-c749-4c46-acb5-019528b4fa99

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.