# Kahverengi kokarca böceğinin yayılım alanlarının tespit edilerek tarımsal üretime verdiği zararın giderilmesi ve gerekli önlemlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2528) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/2528 - **Tarih:** 14 Mart 2025 - **İlk imza:** Seyit Torun (CHP, Ordu) - **İmza sayısı:** 25 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b0fe32eb-7471-4570-9118-0195a2e04297 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2528-kahverengi-kokarca-boceginin-yayilim-alanlarinin-tespit-edilerek-tarimsal-uretime-verdigi > 10/2528 esas numaralı meclis araştırması önergesi 14 Mart 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Seyit Torun (CHP); 25 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Ordu İlimizde ve Karadeniz Bölgesinde devam eden kokarca istilası 3. yılına girmiştir. Kahverengi kokarca böceği yayıldığı bölgelerde tarımsal ürünlerin tamamına saldırmakta, talan etmektedir. İlk olarak 2017 yılında İstanbul ve Artvin'de görülen kahverengi kokarca böceği Ordu'da önce sahil kesimlerinde yayılmaya başlamıştır. Hızla yayılan kokarca böceği aradan geçen 3 yıl içerisinde Ordu'da ekili-dikili alanların tamamını istila etmiştir. Oldukça hızlı üreyen ve yayılan kahverengi kokarca böceği ile etkin mücadele edilmemesi söz konusu zararlının Türkiye'nin farklı bölgelerinde görülmesine yol açmıştır. Türkiye'nin kuzeyinde başlayan istila bugüne gelindiğinde Türkiye'nin güneyindeki illerimize kadar yayılmıştır. Böceğin Adana'da narenciye bahçelerinde görülmeye başlanması tehlikenin büyüklüğünü gözler önüne sermektedir. 2024 yılında kokarcaya karşı yapılan ilaçlama çalışmaları yetersiz kalmıştır. Üreticilerimizin bireysel mücadelesi ile kokarca istilasını sona erdirmek mümkün değildir. Kahverengi kokarca böceğinin bir diğer özelliği kış aylarını kışlak olarak tanımlanan kapalı alanlarda topluca geçirmesidir. Kokarca böceği kışlaklarda toplu halde imha edilebilir bir zararlı olmasına rağmen istilanın başlangıcından beri 3 kış mevsimi geçmiş olmasına karşın kışlak ilaçlamaları da yeterli olmamıştır. Ayrıca böylesine geniş bir alana yayılan istila ile mücadele için çiftçimizin yeterli ekonomik gücü olmadığı bilinmektedir. Bölgesel mücadele kısa süreliğine, kısıtlı alanları böcekten arındırsa bile kokarca hayatta kaldığı herhangi bir alanda hızla üreyerek yeniden yayılmaya başlamaktadır. Böceğin yayılım alanlarına eş zamanlı olarak etkin ilaçlama ile müdahale edilmesi gerekmektedir. Bir diğer deyişle kokarca böceğine karşı topyekün mücadele edilmesi gerekmektedir. Benzeri bir şekilde Gürcistan'da yaşanan kokarca böceği istilası bahçelerin toplu halde ve aynı yöntemlerle ilaçlanması ile aşılmıştır. Kahverengi kokarca böceği ile mücadele bilgisi ve deneyimleri elimizde mevcut olmasına karşın söz konusu istilanın 3 yıl gibi uzun bir zamana yayılmış olması Tarım ve Orman Bakanlığı'nın konuya ilişkin duyarsız kaldığına işaret etmektedir. Kokarca istilası fındık kalitesini ve verimliliğini yarı yarıya düşürmektedir. Geçtiğimiz yıl fındık üreticilerimiz fındığın yaklaşık yüzde 10'unu bahçede bırakmıştır. Kimi bölgelerde fındık randımanı yüzde 20 ila 30 seviyesine kadar düşmüştür. Fındığın taban fiyatı kilo başına 130 lira olarak belirlenmiş olmasına karşın üreticilerimiz 50-60 lira seviyelerinden fındığı elinden çıkartmak zorunda kalmıştır. Üreticilerimizin istila başlangıcından beri yaşadığı kayıplar telafi edilmemiştir. 2024 yılında fındık ihracatının ülkemize getirisi 2 Milyar 265 Milyon dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. Söz konusu zarar yalnızca fındık üretimi yapılan bölgeler için değil aynı zamanda ülkemiz için milyonlarca dolarlık bir ekonomik kayıp anlamına gelmektedir. Fındıkta verimliliğin ve kalitenin artırılması fındıktan elde edilen ihracat gelirlerinin kat be kat artmasını sağlayacaktır. Kokarcaya karşı yürütülecek etkin bir mücadele için yapılacak harcamaların 1 yıl içerisinde geri döneceği öngörülmektedir. Fındık randımanın artırılması ve fiyatlama politikalarının ekonomik gerçeklere göre düzenlenmesi ile ihracat gelirlerinin yalnızca 1 yıl içerisinde 3 milyar doları aşması * økeymektedir. Ülkemizin gündeminde yer alan ve sürekli tartışılan maddelerden bir tanesi "beka sorunudur". Kahverengi kokarca istilası ve istilanın yarattığı yıkım bir beka sorunu olarak ele alınmak zorundadır. Tarım ve ekonomi politikalarının başarısızlığı sebebiyle ülkemizde üretilen tarımsal ürünlerin tamamında düşüş yaşanmaktadır. Tarımsal üretimdeki düşüşün üzerine kokarca istilası eklendiğinde yakın gelecekte daha çok sayıda çiftçimizin üretimden çekileceği öngörülmektedir. Belirtildiği üzere kokarca böceği hemen hemen her tür tarımsal ürünün düşmanıdır. Gıda güvenliği ve arzı çok büyük bir tehdit altındadır. Yerli tarımsal ürünün bulunamaması veya ürün yetersizliği sebebiyle gıda enflasyonunun yükselmesi hali hazırda zor olan gıdaya erişimi imkansız hale getirecektir. Halk sağlığı risk altındadır. Kahverengi kokarcaya karşı yürütülecek etkin mücadele bir beka mücadelesidir. Kahverengi kokarca böceğinin yayılım alanlarının ve yoğunluğunun tespit edilmesi, kokarca böceği istilası sebebiyle çiftçilerimizin yaşadığı zararın ortaya çıkartılarak tarımsal desteklerin yeniden düzenlenmesi, 3 yıldır devam eden istilanın sona erdirilememesinin sebeplerinin ortaya çıkartılması, elde edilecek veriler ışığında etkin mücadele stratejisinin belirlenerek uygulanmaya konulması yoluyla gıda güvenliğimizin tesis edilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 104 ve 105 inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ederiz. --- **Kaynak gösterme:** Seyit Torun (CHP, Ordu). “Kahverengi kokarca böceğinin yayılım alanlarının tespit edilerek tarımsal üretime verdiği zararın giderilmesi ve gerekli önlemlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2528, 14 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2528-kahverengi-kokarca-boceginin-yayilim-alanlarinin-tespit-edilerek-tarimsal-uretime-verdigi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b0fe32eb-7471-4570-9118-0195a2e04297 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.