# Ülkemizde yaşanan çocuk hakları ihlallerinin tespit edilerek bunların önlenmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2543)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2543
- **Tarih:** 18 Mart 2025
- **İlk imza:** Turan Taşkın Özer (CHP, İstanbul)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/12aac357-4929-45ae-a8c3-0195ad4b1655
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2543-ulkemizde-yasanan-cocuk-haklari-ihlallerinin-tespit-edilerek-bunlarin-onlenmesi-icin-yapil

> 10/2543 esas numaralı meclis araştırması önergesi 18 Mart 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Turan Taşkın Özer (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Ülkemizde artan çocuk hakları ihlallerinin tespiti ile bu ihlallerin her alanda ortadan kaldırılması için yapılması gereken kanuni düzenlemelerin, kurumların gerçekleştirmesi gereken politikaların belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve İç Tüzüğün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederim.

Gerekçe,

Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme kapsamında 'Çocuğa uygulanabilecek olan ilgili kanunlara göre daha erken yaşta reşit olma durumu hariç, 18 yaşına kadar her insan" -çocuk- olarak değerlendirilmektedir.

Dünyada çocuk haklarına yön veren Cenevre Çocuk Hakları Bildirgesi (1924), Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirgesi (1959) ve Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (1989) olmak üzere üç temel uluslararası metin bulunmaktadır. Bu uluslararası metinlerde çocukların yaşaması, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden sağlıklı bir şekilde büyümesi, özgür ve onura yakışır şekilde gelişmesinin sağlanması, ayrımcılığa maruz bırakılmaması gibi temel haklar yer almakta ve çocukların özel olarak korunması ile tüm faaliyetlerde çocukların en yüksek yararının gözetilmesi gerekliliğine vurgu yapılmaktadır.

Çocuk hakları, insanların yalnızca çocuk olmaları nedeniyle sahip olduğu ve toplumsal olarak kabul görmüş olan haklardır. Bunların ihlali, çocuğun çocukluğunu tam olarak yaşaması ve sağlıklı, üretken birer yetişkin olmasının önünde en büyük engeldir.

Türkiye'deki resmi kurumların çocuk istatistiklerine bakıldığında da şu tablo ortaya çıkmaktadır:

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2023 yılında, güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 537 bin 583'tür. Bu olaylarda çocukların 242 bin 875'i mağdur olarak, 178 bin 834'ü suça sürüklenme sebebiyle yani kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiasıyla güvenlik birimlerine gelmiş veya getirilmiştir.

Güvenlik birimlerine mağdur olarak gelen 242 bin 875 çocuğun %89,7'sini suç mağduru, %10,2'sini takibi gereken olay mağduru çocuklar oluşturmaktadır. Güvenlik birimlerine suç mağduru olarak gelen veya getirilen 217 bin 915 çocuğun %61,3'ü yaralama, %11,8'i cinsel suçlar, %8,6'sı aile düzenine karşı suçlar, %4,4'ü tehdit, %13,9'u ise bu nedenlerin dışında kalan diğer nedenlerden dolayı mağdur olmuştur.

Adalet Bakanlığı'nın Nisan 2024"te yayınladığı "Adalet İstatistikleri 2023" raporuna göre, "çocukların cinsel istismarı" iddiası ile 2023 yılında 40 bin 713 yeni dosya açılmış ve bu dosyalarda 36 bin 275 şüpheli yer almıştır. 2015-2023 yılları arasında çocukların cinsel istismarı suçuna ilişkin açılan dosya endeksi ise yüzde 94 artmıştır. Dosya endeksinin 2015 yılından itibaren 100 olarak kabul edildiği raporda, 2023 yılındaki endeks sekiz yılda 194'e yükselmiştir.

TÜİK 2023 verilerine göre Türkiye'de 2023 sılında 106 arte AaN PAT çocuğu evlendirilmiştir.

Yine TÜİK verilerine göre %70,6'sı erkek, %29,4'ü kız çocuğu djmakıfzere enzaz 720 bin çocuğun (çocuk nüfusunun %4,4'ü) çalıştığı bilinmektedir. Çalışan çocukların yaklaşık

yarısı (%45,5) hizmet, %30,8'i tarım, %23,7'si endüstri/sanayi sektörü olmak üzere özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerdir.

Hanehalkı İşgücü Araştırması 2023 yılı sonuçlarına göre 15-17 yaş grubundaki çocukların işgücüne katılma sıklığı %22,1'dir.

Tüm bu verilerle birlikte, çocuğa yönelik her türlü cinsel şiddet, erken yaşta zorla evlilik, eğitim ve sağlık mahrumiyeti de kurumların açıklamadığı ancak ülkemizde ciddi boyutları olan ihlallerdir.

Bu vahim tablo karşısında, çocuk hakları ihlallerinin tespiti ile bu ihlallerin her alanda ortadan kaldırılması için yapılması gereken kanuni düzenlemelerin, kurumların gerçekleştirmesi gereken politikaların belirlenmesi amacıyla araştırma komisyonu kurulması zaruridir.

---

**Kaynak gösterme:** Turan Taşkın Özer (CHP, İstanbul). “Ülkemizde yaşanan çocuk hakları ihlallerinin tespit edilerek bunların önlenmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2543, 18 Mart 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2543-ulkemizde-yasanan-cocuk-haklari-ihlallerinin-tespit-edilerek-bunlarin-onlenmesi-icin-yapil (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/12aac357-4929-45ae-a8c3-0195ad4b1655

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.