# 19 Mart 2025 tarihinden itibaren düzenlenen gösterilerde vatandaşların karşılaştıkları iddia edilen hak ihlallerinin araştırılarak bunların tekrarlanmasının önüne geçilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2571) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/2571 - **Tarih:** 8 Nisan 2025 - **İlk imza:** Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti, Bursa) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/384c3ffe-bd8e-4691-afc4-01961ff4ee93 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2571-19-mart-2025-tarihinden-itibaren-duzenlenen-gosterilerde-vatandaslarin-karsilastiklari-idd > 10/2571 esas numaralı meclis araştırması önergesi 8 Nisan 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Ülkemizde 19 Mart 2025 tarihinde başlayan protestolar süresince yaşanan ağır insan hakları ihlallerinin ve bu ihlallere zemin hazırlayan siyasi ve idari süreçlerin tüm yönleriyle araştırılarak kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi, sorumluların tespit edilerek adalet önüne çıkarılması ve benzeri hak ihlallerinin tekrarının önlenmesi için; Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü 'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim. 08.04.2025 GEREKÇE Türkiye Cumhuriyeti'nin Anayasa ile teminat altına alınmış temel hak ve özgürlükleri, demokrasimizin en kıymetli yapı taşlarıdır. Ancak 19 Mart 2025 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Ekrem İmamoğlu'nun sabah saatlerinde gözaltına alınmasıyla başlayan ve ülke genelinde bir anda yayılan protesto gösterilerine yönelik güvenlik güçlerinin müdahaleleri, bu temel hakların ağır biçimde ihlal edildiğini gözler önüne sermiştir. Söz konusu müdahaleler sırasında özellikle İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Eskişehir, Mersin, Adana ve Diyarbakır gibi büyükşehirlerde; barışçıl gösteri hakkını kullanan yurttaşlarımıza yönelik orantısız güç kullanımı, hedef gözetilerek uygulanan şiddet, gözaltına alınan kişilere yönelik kötü muamele ve işkence iddiaları, basın medya kuruluşlarında ve özellikle de sosyal medyada milyonlarca kişi tarafından paylaşılan görsellerle sabit hale gelmiştir. İçişleri Bakanı Sn. Ali Yerlikaya'nın açıklamasına göre, bu süreçte 1.418 kişinin gözaltına alındığı, 979'unun halen gözaltında tutulduğu, 478 kişinin ise adli makamlara sevk edildiği belirtilmiştir. Söz konusu protestolar sırasında: Üniversite öğrencileri başta olmak üzere çok sayıda gencin gözaltına alınırken, darp edildiği, ters kelepçe uygulamalarının yapıldığı, orantısız güç kullanıldığı ve kötü muamele edildiği iddiaları da kamuoyuna yansımıştır. Protestolar sırasında kolluk kuvvetlerinin plastik mermi, biber gazı ve TOMA'larla yaptığı müdahalelerde yüzlerce yurttaşımız yaralanmış, onlarcası hukuka aykırı biçimde gözaltına alınmış, avukatlarına ve ailelerine erişimleri engellenmiştir. Bununla da yetinilmeyerek, vatandaşların bilgi alma hakkı sistematik biçimde gasp edilmiştir. RTÜK'ün talimatları doğrultusunda televizyon kanalları canlı yayınlarını kesmiş, sosyal medya platformlarında ise erişim engelleri ve bant daraltma uygulamaları devreye alınmıştır. Medya kuruluşlarına yapılan baskılar, basın emekçilerine yönelik gözaltılar, kamuoyunun gerçekleri öğrenmesini engellemiş; bu da yalnızca demokrasimize değil, aynı zamanda insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne doğrudan bir müdahale anlamına gelmiştir. Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi başta olmak üzere, uluslararası insan hakları normlarının alenen çiğnendiği bu süreçte, kamu gücünü elinde bulunduranların hesap verme yükümlülüğü vardır. Bu bağlamda, 19 Mart 2025 sonrasında yaşananların tüm boyutlarıyla açığa çıkarılması; özellikle kolluk kuvvetlerinin orantısız güç uygulamalarının, İçişleri Bakanlığı ve diğer kamu kurumlarının sorumluluklarının, medya sansürü mekanizmalarının ve yargının tavrının araştırılması elzemdir. Bu süreçte gözaltına alınan yurttaşların maruz kaldığı fiziki müdahaleler, açıkça işkence ve kötü muamele yasağının ihlalidir. Adli makamlardan uzak tutulan dosyalar, keyfi gözaltı süreleri ve avukatsız sorgular, hukuk devletini yerle bir etmiştir. Sosyal medya platformlarına uygulanan sansür, iletişim özgürlüğünün gaspıdır. Medya kuruluşlarına yapılan baskılar, halkın haber alma hakkına vurulmuş bir darbedir. Türkiye Cumhuriyeti devletinin kurumları, bir parti devleti refleksiyle hareket ederek anayasal yükümlülüklerini terk etmiş, vatandaşlarına karşı bir baskı aygıtına dönüşmüştür. • Protestolar sırasında yaşanan insan hakları ihlallerinin tespit edilmesi, • Gözaltı sürecinde ve sonrasında uygulanan işlemlerin hukuka uygunluğu, • Güvenlik güçlerinin güç kullanımına dair yetki sınırlarının aşılması iddiaları, • Öğrenciler, kadınlar ve diğer kırılgan grupların maruz kaldığı muamelelerin durumu, • Yazılı, görsel ve sosyal medyada dile getirilen kötü muamele, işkence, baskı ve ifade özgürlüğüne yönelik ihlallerin gerçekliği, • Halkın haber alma, ifade ve örgütlenme özgürlüğü kapsamında anayasal hakların korunup korunmadığının belirlenmesi, • Orantısız güç kullanan kolluk kuvvetlerinin kimliklerinin tespit edilmesi, • İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, RTÜK ve diğer kamu kurumlarının sorumluluklarının araştırılması, • Basına ve sosyal medyaya yönelik sansür ve baskı mekanizmalarının ifşa edilmesiyle ilgili olmak üzere; Yukarıda arz ve izah edilen gerekçeler çerçevesinde, 19 Mart 2025 tarihinde başlayan protestolar süresince yaşanan ağır insan hakları ihlallerinin ve bu ihlallere zemin hazırlayan siyasi ve idari süreçlerin tüm yönleriyle araştırılarak kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi, sorumluların tespit edilerek adalet önüne çıkarılması ve benzeri hak ihlallerinin tekrarının önlenmesi amacıyla, bir Meclis Araştırması açılması büyük önem taşımaktadır. Saygılarımızla. Yasin Örfenk Denili Nehret Akaln. Edine. 1. Üştet takıbaba. Antara. Aнишaнa! Kiduan 152 Çanaktde. Adet uy Kertmestin. Cocoas Nersis Hocamen Sesik Çinen. H adağ. --- **Kaynak gösterme:** Yüksel Selçuk Türkoğlu (İYİ Parti, Bursa). “19 Mart 2025 tarihinden itibaren düzenlenen gösterilerde vatandaşların karşılaştıkları iddia edilen hak ihlallerinin araştırılarak bunların tekrarlanmasının önüne geçilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2571, 8 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2571-19-mart-2025-tarihinden-itibaren-duzenlenen-gosterilerde-vatandaslarin-karsilastiklari-idd (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/384c3ffe-bd8e-4691-afc4-01961ff4ee93 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.