# Çiğ süt üreticilerinin karşılaştığı sorunların tüm yönleriyle araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2738)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2738
- **Tarih:** 20 Mayıs 2025
- **İlk imza:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/09a98c81-d6c7-4b5b-8056-0196edfa4958
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2738-cig-sut-ureticilerinin-karsilastigi-sorunlarin-tum-yonleriyle-arastirilarak-bu-sorunlara-y

> 10/2738 esas numaralı meclis araştırması önergesi 20 Mayıs 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Nejla Demir (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Aşağıda gerekçesiyle sunulan, çiftçilerin ve özellikle çiğ süt üreticilerinin yaşadığı ekonomik, yapısal ve politik sorunların tüm yönleriyle araştırılarak, bu sorunların kalıcı bir şekilde çözümüne yönelik politikaların geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü 'nün 104. ve 105. maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.

Türkiye'de hayvancılık sektörü, özellikle çiğ süt üretimi açısından ciddi yapısal sorunlarla karşı karşıyadır. Artan girdi maliyetleri ve baskılanan süt fiyatları, üreticilerin sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Ulusal Süt Konseyi'nin (USK) açıkladığı referans fiyatlar, üretim maliyetlerinin altında kalmakta ve bu durum üreticilerin zarar etmesine yol açmaktadır. Gelinen noktada çiğ süt için belirlenen temel fiyatlar, neredeyse maliyetleri dahi karşılayamaz hâle gelmiştir. Üretici, maliyetlerini karşılayamadığı için süt ineklerini kestirmek zorunda kalmaktadır. Çiğ süt üreticisi düşük fiyat nedeniyle sütünü satamazken, TÜİK verilerine göre Şubat 2025'te tereyağı, yoğurt, süt ve peynir gibi ürünler en fazla fiyat artışı gösteren kalemler arasında yer almıştır. Bu durum son derece düşündürücüdür.

TUSEDAD tarafından yapılan hesaplamalara göre, Ocak 2025 itibarıyla 1 litre soğutulmuş çığ sütün üretim maliyeti 20,50 TL olarak belirlenmiştir. Ancak USK tarafından açıklanan sıcak süt tavsiye fiyatı 17,15 TL'dir. Mevcut piyasa koşullarında ise litre fiyatı 13-14 lira TL'dir. Bu durum, üreticilerin maliyetlerini karşılayamamasına ve üretimden çekilmelerine neden olmaktadır.

Bu durum, küçük ve orta ölçekli üreticilerin iflas etmesine, kırsal alanların boşalmasına ve ithalata dayalı bir tarım politikasının güçlenmesine yol açmaktadır. AKP'nin son 22 yılda uyguladığı neoliberal politikalar, yerli üretimi desteklemek yerine ithalata yönelmiş; bu da sektördeki yapısal sorunları derinleştirmiştir.

TÜİK verilerine göre çiğ sütün fiyatı baskılanırken, süt ürünlerinin (peynir, yoğurt, tereyağı) enflasyon karşısında ciddi şekilde zamlandığı görülmektedir. Bu durum, üretici ile tüketici arasındaki yapısal dengesizliği açıkça ortaya koymakta hem üreticiye hem tüketiciye zarar vermektedir.

Tarım ve hayvancılık politikalarının piyasacı yaklaşımlarla şekillendirilmesi, küçük ve orta ölçekli süt üreticilerini zorlarken, süt ve süt ürünlerine ulaşmaya çalışan halkı da doğrudan etkilemektedir. Artan üretim maliyetlerine karşı yeterli desteği bulamayan üreticiler ya üretimi bırakmakta ya da maliyetleri tüketiciye yansıtmaktadır. Bu durum, temel bir besin kaynağı olan süt ürünlerinin fiyatlarının hızla artmasına ve özellikle yoksul kesimlerin bu ürünlere erişiminin kısıtlanmasına yol açmaktadır.

Halkların kendi gıdasını üretme hakkı ve gıdaya erişim hakkı, sosyal adaletin temel unsurlarındandır. Süt üretiminde yaşanan krizler, hem yerel üreticilerin geçim kaynaklarını tehdit etmekte hem de toplumun sağlıklı ve dengeli beslenme hakkını ortadan kaldırmaktadır. Bu sorunların çözümü; merkeziyetçi ve piyasacı politikalarla değil, yerel üretimi destekleyen, kooperatifleşmeyi teşvik eden ve halkın katılımına dayalı demokratik bir tarım politikasıyla mümkündür.

Bu bağlamda, süt üreticilerinin yaşadığı yapısal sorunların bütüncül biçimde araştırılması, hem kır emekçisinin emeğinin karşılığını alabilmesi hem de halkın temel gıdaya erişim hakkının korunması açısından acil bir gerekliliktir.

Hayvancılık sektöründe yaşanan bu derin krizin nedenlerinin kapsamlı bir şekilde araştırılması, çiğ süt üreticilerinin yaşadığı sorunların tüm boyutlarıyla ele alınması ve yerli üretimi destekleyici, sürdürülebilir politikaların oluşturulması amacıyla Meclis Araştırması açılması elzemdir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ithalata dayalı çözüm yaklaşımlarından vazgeçmesi, yerli ve küçük üreticiyi odağına alan, halkçı, demokratik, doğayla uyumlu ve adil politikaların geliştirilmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede; çiğ süt üreticilerinin yaşadığı sorunların ve bu sorunlara yol açan siyasi tercihlerin araştırılması, çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.

---

**Kaynak gösterme:** Nejla Demir (DEM Parti, Ağrı). “Çiğ süt üreticilerinin karşılaştığı sorunların tüm yönleriyle araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2738, 20 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2738-cig-sut-ureticilerinin-karsilastigi-sorunlarin-tum-yonleriyle-arastirilarak-bu-sorunlara-y (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/09a98c81-d6c7-4b5b-8056-0196edfa4958

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.