# Hakkari ilinde yaşanan intihar vakalarının nedenleri ile toplumsal etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2789)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2789
- **Tarih:** 2 Haziran 2025
- **İlk imza:** Vezir Coşkun Parlak (DEM Parti, Hakkari)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/e824867f-195f-4021-87d4-019734e5d86f
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2789-hakkari-ilinde-yasanan-intihar-vakalarinin-nedenleri-ile-toplumsal-etkilerinin-arastirilar

> 10/2789 esas numaralı meclis araştırması önergesi 2 Haziran 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Vezir Coşkun Parlak (DEM Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Hakkari'de nüfusa göre intihar oranları Türkiye ortalamasının iki katıdır. Türkiye İstatistik Kurumunun verilerine göre 2009-2023 yılları arasında intihar hızının en yüksek olduğu ikinci şehir Hakkari'dir. İnsan Hakları Derneği Hakkari Şubesinin 2023'te yayımladığı rapor da Hakkari'deki intihar vakalarının hem nicel olarak hem de nedenleri bakımından olağan dışı olduğunu teyit etmektedir. Hakkari'deki intihar vakalarının nedenlerinin ve yarattığı toplumsal etkilerin araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim. 02.06.2025

GEREKÇE

Hakkari; siyasi iktidarlar tarafından uzun yıllardır uygulanan politikalar nedeniyle siyasi, ekonomik ve sosyal sorunların yaşandığı bir kenttir. Bu sorunlar kentteki her yaş grubundan insanı etkiliyor olsa da sorunları en yakıcı şekilde yaşayanlar gençlerdir. Hakkari'de son yıllardaki en ciddi toplumsal sorunlardan biri intihar vakalarıdır. Hakkari'de özellikle gençler arasındaki intihar vakaları, ciddi sayılara ulaşmış ve olağan rakamların çok ötesine geçmiş durumdadır. Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2024'te açıkladığı verilere göre 2009-2023 yılları arasında intihar hızının en yüksek olduğu ikinci şehir Hakkari'dir. Ayrıca sayısal olarak bakıldığında Hakkari'deki intihar oranları Türkiye ortalamasının iki katıdır. İnsan Hakları Derneği (İHD) Hakkari Şubesinin hazırladığı rapora göre 2023 yılında kentte 25 intihar vakası yaşanmıştır.

Derneğin, Hakkari kent merkezi ve ilçelerde yürüttüğü saha araştırmasına dayanarak hazırladığı raporda intiharların gerçekleşme biçimleri ve nedenleri ortaya konmuştur. Söz konusu raporda aynı zamanda intiharların yaşa ve cinsiyete göre dağılımı da çıkarılmıştır. Raporda intiharların ana nedenleri olarak beş başlık öne çıkmıştır: Psikolojik Dinamikler, Sosyolojik Dinamikler, Ekonomik Dinamikler, Siyasi Dinamikler, Tarikat ve Cemaatlerle Bağlantılı Dinsel Dinamikler.

İntiharların yalnızca kişisel kararlar sonucunda ortaya çıkan vakalar olmadığı, bilimsel çalışmalarla da desteklenen bir olgudur. İntihar eden kişiler bu kararları toplumun geri kalanından yalıtılmış bir şekilde vermezler. Aksine, intihar vakalarının büyük bir bölümünde toplumsal dinamikler en belirleyici etmenlerdir. Örneğin ekonomik sorunlar hem Türkiye genelinde hem de Hakkari'de intihar vakalarının en önemli nedenlerinden biridir. Bireylerin yaşadığı ekonomik sıkıntılar, bulundukları ülkenin ekonomik durumundan bağımsız olarak değerlendirilemez. Dolayısıyla ekonomik nedenlerle intihar kararı alan kişilerin bu kararlarını bireysel değil toplumsal düzeyde değerlendirmek gerekir.

İHD'nin raporuna göre Hakkari'deki intihar vakalarının nedenlerinden biri de insanların siyasi düşünceleri ve eylemleri nedeniyle yaşadıkları baskılardır. Başta gençler olmak üzere Hakkari'de ve bölgenin diğer şehirlerinde yaşayan insanlar yoğun bir siyasi baskıya maruz kalmakta ve bu insanların bir kısmı söz konusu baskılar sonucunda intihara sürüklenmektedir. Dolayısıyla siyasi baskılar nedeniyle intihara sürüklenen insanların bu kararlarında kamu otoritelerinin sorumluluğu görmezden gelinemez.

Hem TÜİK verileriyle hem de İHD Hakkari Şubesinin derinlikli bir saha araştırmasına dayanan raporuyla sabit olduğu üzere Hakkari' deki intihar vakaları sayısal ve niteliksel olarak olağandışı bir görünüm arz etmektedir.

Yukarıda sıralanan bilgiler ve olgular değerlendirmeye alındığında, Hakkari'deki intihar vakalarının araştırılması için bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması gereklidir.

---

**Kaynak gösterme:** Vezir Coşkun Parlak (DEM Parti, Hakkari). “Hakkari ilinde yaşanan intihar vakalarının nedenleri ile toplumsal etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2789, 2 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2789-hakkari-ilinde-yasanan-intihar-vakalarinin-nedenleri-ile-toplumsal-etkilerinin-arastirilar (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/e824867f-195f-4021-87d4-019734e5d86f

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.