# Şeker pancarı üretimi ve şeker endüstrisi alanlarında yaşanan sorunların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2814)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2814
- **Tarih:** 18 Haziran 2025
- **İlk imza:** Murat Çan (CHP, Samsun)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/ca577229-bfc3-44bb-b379-0197880106cd
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2814-seker-pancari-uretimi-ve-seker-endustrisi-alanlarinda-yasanan-sorunlarin-tespit-edilerek-a

> 10/2814 esas numaralı meclis araştırması önergesi 18 Haziran 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Murat Çan (CHP); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Şeker pancarı ve şeker üretimi, Cumhuriyet'le birlikte başlayan aydınlanma devrimi ve üretim hamlesinin sembolleridir. Cumhuriyet'imizin ilk yıllarından itibaren şeker pancarı tarımı ve endüstriyel şeker üretimi, doğrudan ve dolaylı olarak milyonlarca yurttaşımızın temel geçim kaynağı olmuştur. Sadece iktisadi yönden değil, kültürel açıdan ülkemizin birçok bölgesine hayat vermiş olan şeker pancarı tarımı ve şeker endüstrisi; bu faaliyetin yürütüldüğü bölgelerde ekonomik bölgesel gelişmişlik düzeyine olumlu katkılar sunmuş, istihdam sorunlarının çözümüne aracı olmuştur.

Şeker sektörü, Türkiye'de tarıma dayalı sanayinin en önemli ve başarılı bir örneğidir. Türkiye, uyguladığı destekleme politikaları ile zaman içinde önemli şeker üreticileri arasında yer almış, dünya pancar şekeri üretiminde Fransa, Rusya, Almanya ve ABD'den sonra ilk 5'e girmiştir.

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş., IMF ve Dünya Bankası'nın dayatma ve baskıları neticesinden Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 20/12/2000 tarihli ve 2000/92 sayılı Kararı ile özelleştirme kapsamına, Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 12/08/2008 tarihli 2008/50 sayılı Kararı ile özelleştirme programına alınmıştır. 2018 yılında yapılan özelleştirmeler sonrası Türkşeker bünyesindeki fabrika sayısı 15'e düşmüş, bu fabrikaların toplam üretim kapasitesi ise ülkemizin şeker ihtiyacının yaklaşık %37' sini karşılayacak düzeye kadar gerilemiştir.

Söz konusu fabrikalardan biri de Çarşamba Şeker Fabrikası'dır. Bu fabrikayı diğerlerinden ayıran en kritik ayrıntı ise bu fabrikadaki üretim faaliyetinin 2010/2011 yılı kampanyasından sonra sona ermiş olmasıdır. Bu tarihten sonra bölgede ekimi yapılan pancarlar Çorum ve Kastamonu'daki fabrikalarda işlenmiş, Çarşamba Şeker Fabrikası ise deyim yerinde ise 'hayalet fabrika' ya dönüştürülmüştür. Çarşamba Şeker Fabrikası, ülkemizdeki şeker fabrikaları arasında ithal ham şekerden kristal şeker üretimi yapma teknoloji ve kapasitesine sahip tek fabrika olma özelliğini de taşımaktadır. Bu yönüyle de ülkemiz açısında stratejik bir öneme sahip olan Çarşamba Şeker Fabrikası'nın yeniden üretime başlayabilmesi kısa bir süre önce revizyon yatırımları planlanmış, kısmen uygulanmış, ancak sonuçlandırılmamıştır. Gelinen son aşamada ise Çarşamba Şeker Fabrikası'nın bütünüyle tasfiyesi, fabrika ve arazisinin Makine Kimya Endüstrisi Kurumu A.Ş.'ye devri gündemdedir.

Özetle, politika belirleyici ve uygulayıcılar tarafından kasıtlı olarak yıllarca çalıştırılmayan, üretimi engellenen, son teknolojiyle donatılmış bir şeker fabrikası yok edilmiştir.

Bu tespit ve değerlendirmelerden hareketle, şeker pancarı üretimi ve şeker endüstrisi alanlarından uygulanan politikaların sebep olduğu sorunlar, Çarşamba Şeker Fabrikası'nın akıbeti ve ülkemizdeki şeker fabrikalarının üretim ve teknolojik kapasiteleri, şekerde dışa bağımlılığın ulaştığı boyut ve buna karşı atılması gereken adımların belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM Içtüzüğü'nün 104 ve 105. Maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını talep ve teklif ederiz.

TUP BASKANLIG

---

**Kaynak gösterme:** Murat Çan (CHP, Samsun). “Şeker pancarı üretimi ve şeker endüstrisi alanlarında yaşanan sorunların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2814, 18 Haziran 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2814-seker-pancari-uretimi-ve-seker-endustrisi-alanlarinda-yasanan-sorunlarin-tespit-edilerek-a (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/ca577229-bfc3-44bb-b379-0197880106cd

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.