# Türkiye'nin demografik yapısının incelenmesi, göçmen ve sığınmacı politikalarının gözden geçirilerek alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/282)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/282
- **Tarih:** 15 Ağustos 2023
- **İlk imza:** Serkan Sarı (CHP, Balıkesir)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/c61ffc9b-73be-4e97-8250-018a217327d5
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-282-turkiye-nin-demografik-yapisinin-incelenmesi-gocmen-ve-siginmaci-politikalarinin-gozden-g

> 10/282 esas numaralı meclis araştırması önergesi 15 Ağustos 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Serkan Sarı (CHP); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

TÜİK nüfus projeksiyonlarına göre çocuk nüfus oranının 2030 yılında %25.6, 2040 yılında %23.3, 2060'da "420,4 ve 2080'de de 519,0 olacağı, yani bir düşüş yaşanacağı öngörülmektedir. Yine, nüfusun yaşlanmasının önemli göstergelerinden biri olan ortanca yaş Türkiye için hızlı artış göstermektedir. 2021'de ortanca yaş Ye 33,1'dir. Nüfus projeksiyonlarına göre, ortanca yaşın 2025'de W 34,1, 2030'da " 35,6, 2040'da 38,5, 2060'da 942,3 ve 2080'da "045,0 olacağı öngörülmektedir. 15-64 yaş grubunda çalışma çağındaki her 100 kişiye düşen, 0-14 ile 65 ve üzeri yaş grubundaki kişi sayısı Toplam Yaş Bağımlılık Oranı olarak tanımlanır. Aynı zamanda, yaş yapısında meydana gelen değişiklerin ekonomik yansıması olarak görülen ve çalışma çağındaki (15-64 yaş) her 100 kişinin 65 yaş ve üstü nüfus grubundaki bireylerin sağlık ve sosyal güvenlik harcamalarına katkı sağlamasını ifade eden yaşlı bağımlılık oranı ile ifade edilmektedir. ADNKS sonuçlarına göre, 2022'de çocuk nüfusu toplam yaş bağımlılık oranı %46,8 olmuştur. Yaş grubu 15-64 olan her 100 kişiye düşen, 0-14 yaş grubundaki çocuk sayısını ifade eden çocuk bağımlılık oranı ise %32,3 olarak gerçekleşmiştir. TÜİK nüfus projeksiyonlarına göre, yaşlı bağımlılık oranının 2025'de %16,4, 2030'da %19,6, 2040'da %25,3, 2060"da %37,5 ve 2080'da %43,6 olacağı öngörülmektedir.

TÜİK ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) tarafından 2022 yılı verilerine göre de; Türkiye, nüfus büyüklüğüne göre 195 ülke arasında 18. Sıradadır. Yine, çocuk nüfus oranı dünya ortalaması, 2021 yılında "6 30 iken, Türkiye'deki çocuk nüfus oranının W 26,9 ile dünya çocuk nüfus ortalamasının altında kaldığı görülmüştür. Son verilere göre, genç nüfus oranı dünya ortalaması "6 15,4"tür. Türkiye'de ise 96 15,3 olan genç nüfus oranıyla dünya genç nüfus ortalamasının altındadır. Toplam doğurganlık hızı dünya ortalaması 2,42 çocukken Türkiye'nin toplam doğurganlık hızı 1,70 çocuk ile dünya ortalamasının altında kalmıştır.

Çalışma çağındaki nüfusun, genç ve yaşlı nüfusun toplamından fazla olduğu döneme "demografik fırsat penceresi" denilmektedir. Demografik fırsat penceresi kalkınma açısından ve bu dönemde daha fazla istihdam yaratılması, kaynakların daha rasyonel KK taşımaktadır. Yeterli istihdam yaratıldığında, ülkenin kalkınmasında #üyü ntaj , sağlamaktadır. Bu süreç hassastır ve dönem verimli değerlendirilemezse kalkınmaya katkı sağlamamakta ve ülke için yüke dönüşmektedir. Yani durum, demografik kriz penceresi dönüşmektedir. Türkiye için demografik fırsat penceresi 2005 yılında açılmıştır. Türkiye nüfusunun özellikleri demografik fırsat penceresinin kısa süreceğini göstermektedir. Bu fırsatlardan yararlanabilmek için nitelikli eğitim, kaynakların yatırımlara yöneltilmesi ve verimliliğin arttırılması gerekmektedir. Aksi takdirde Türkiye için demografik firsat penceresi, bir demografik kriz penceresine dönüşecektir.

Bununla birlikte Türkiye en çok sığınmacıya ev sahipliği yapan ülke konumundadır. Göç İdaresi Başkanlığı'nın açıkladığı resmi verilere göre Türkiye'deki kayıtlı yabancı sayısı toplam 4 milyon 990 bin 663"tür. 24 Mayıs 2023'te geçici koruma kapsamında Suriyeli sayısı ise 3 milyon 381 bin 429"tür. Türkiye'de kayıt altına alınmış geçici koruma statüsündeki 0-18 yaş aralığındaki Suriyeli sayısı da İ milyon 369 bin 879"dir.

Söz konusu veriler ışığında Türkiye'nin demografik yapısının incelenmesi, göçmen ve sığınmacı politikalarındaki yanlışlıkların gözden geçirilerek düzeltilmesine katkı sağlaması, Türkiye için demografik firsat penceresinin demografik kriz penceresine dönüşmemesi için politikaların üretilmesinde temel oluşturması ve sorunların tespit ve çözümü için Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddelerine göre Meclis araştırması açılmasını saygılarımızla arz ve teklif ederiz.

RA İSE

Adan a lan cüeln ner Ayen!

---

**Kaynak gösterme:** Serkan Sarı (CHP, Balıkesir). “Türkiye'nin demografik yapısının incelenmesi, göçmen ve sığınmacı politikalarının gözden geçirilerek alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/282, 15 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-282-turkiye-nin-demografik-yapisinin-incelenmesi-gocmen-ve-siginmaci-politikalarinin-gozden-g (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/c61ffc9b-73be-4e97-8250-018a217327d5

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.