# Ülkemizdeki tarım politikalarında toplumsal yarar gözetilerek katma değer ve verimlilik artığı sağlanması için yapılması gereken değişikliklerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2905) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/2905 - **Tarih:** 3 Temmuz 2025 - **İlk imza:** Tahsin Becan (CHP, Yalova) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/660387d1-e485-4533-ac0e-0197d5a5b6d2 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2905-ulkemizdeki-tarim-politikalarinda-toplumsal-yarar-gozetilerek-katma-deger-ve-verimlilik-ar > 10/2905 esas numaralı meclis araştırması önergesi 3 Temmuz 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Tahsin Becan (CHP); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Ülkemizde tarım politikalarının yeniden, toplumsal yarar gözetilerek şekillendirilmesi için verilecek rasyonel desteklerle sektörün hem istikrarlı bir büyüme yakalaması hem de katma değer ve verimlilik artışı sağlanması için gerekli yeni yasal, kurumsal çözümlerin araştırılması amacıyla; Anayasa'nın 98. ve TBMM Içtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılması hususunu bilgilerinize saygılarımla arz ederim.02.07.2025 GEREKÇE Dünya ölçeğinde nüfus artışının devamı gıda talebini hızla artırarak, tarım sektörünün ne kadar önemli ve stratejik bir sektör olduğu gerçeğini ortaya koymaktadır. Bu anlamda tüm ülkeler tarım sektörünü desteklemektedirler. Türkiye; sahip olduğu toprak ve su varlığı, coğrafik konumu ve iklim koşulları nedeniyle tarım potansiyeli yüksek bir ülkedir. Ancak bu potansiyel yeterince değerlendirilmemektedir. 2023 yılı itibariyle tarım sektörü ihracatı 9,6 milyar dolar iken ithalat 13,8 milyar lira olup, açık 4,2 milyar lira olmuştur. 2024 yılında ise 1,7 milyar dolar açık vermiştir. Bilindiği gibi, Tarım Kanunu'nun 21. maddesine göre, tarımsal desteklerin GSYH'nin Yol'inden az olmaması gerekmektedir. 2024 yılı bütçesindeki 91 milyar 554 milyon liralık destekleme ödemesi 2025 yılı bütçesinde %47'lik bir artışla 135 milyar liraya yükseltilmesine karşın 2025 yılında öngörülen GSYH'nin 61 trilyon 540 milyar lira olduğu düşünülürse, çiftçilere 615 milyar 400 milyon lira destek verilmesi gerekmektedir. Ancak, Bakanlığın 2025 bütçesinin dahi 438 milyar lira olduğuna göre tarımsal desteklerin hedeflerine ulaşmasının imkânsız olduğu anlaşılıyor. Tüm veriler, Türkiye'nin işlenmiş ürün ve gıda maddeleri dış ticaretinde elde ettiği fazlanın hammadde ithalatına yönlendirildiğini göstermektedir. Gıda üretiminin dünyada giderek stratejik bir önem kazandığı süreçte, Türkiye'yi artan ölçüde dışa bağımlı hale getirmiştir. Öyle ki, yakın gelecekte dışarıdan temin edemezsek soframızda yağımız, ekmeğimiz olmayacak. Bu kötü yönetimin uyguladığı tarım politikasının sonuçları ekonomik verilere de yansıyarak tarım sektörünün GSYH içindeki payı 2002 yılında %10,2 iken 2024 yılında 4.6'ya kadar düşmüştür. Diğer taraftan, yüksek enflasyon ve düşük reel gelirlerin olduğu bir ekonomide, temel gıda ürünlerinin ihraç edilmesi, gıda güvencesi ve gıda egemenliği bağlamında ciddi endişeler yaratır. Gıda güvencesi, bir ülkenin vatandaşlarının yeterli, besleyici ve uygun fiyatlı gıdaya erişimini ifade ederken; gıda egemenliği, halkın tarımsal üretim politikalarını belirleme hakkını savunan bir kavramdır. Bu iki ilkenin göz ardı edilmesi, ekonomik ve sosyal açıdan ciddi riskler doğurabileceği gibi bu durum, iç piyasada arzın daralması ve fiyatların daha da artması sonucunu yaşatmaktadır. Bu da zaten düşük gelirle geçinmek zorunda olan geniş halk kesimlerinin gıda erişimini daha da zorlaştırır ve toplumsal adaletsizliği derinleştirir. Her şey devletin tarıma sağladığı desteği yavaş yavaş çekmesi ve tarım sektörünü şirketlerin kontrolüne bırakmasıyla başladı. Bu süreç sonucunda, hızla artan sayıda gıda şirketi ortaya çıkarak, süpermarketler mahalle ve sokaklara yayılmış, her yeri kaplamıştır. Tüketiciler, sunulan ürünlerin fiyatlarına itiraz edemeden, dayatılan fiyatlarla alışveriş yapmak zorunda bırakılmıştır. Eskiden köylüler tarafından üretilen ve kendi ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra en yakın pazarlara sunulan yumurta, süt, ekmek, peynir ve yoğurt gibi temel gıda maddeleri, artık köy bakkallarında en çok satan ürünler arasında yer almaktadır. AKP iktidarı 23 yıl boyunca; Türkiye'nin '470'ini besleyen küçük çiftçi ri Rağlele ine terk etmiş yerne çokulıs lu şık bern aam asız yemur palana aleyen nş bük içe kide nau tert tarım politikaları sonucu, gıda enflasyonunu önlemek adına gümrük vergilerini düşürüp tpalateşvık Türkiye Büyük Millet Meclisi ederek uluslararası şirketleri zengin etmiş; çiftçinin ve köylünün borç yükü altında sıkışmasına seyirci kalmış; hal yasası, vergiler ve pazara ulaşımı zorlaştıran uygulamalarla köylünün pazara erişimini engellemiştir. Zaten günümüzde dünya ölçeğinde uygulanan tarım programları küçük ve orta ölçekli işletmeleri tasfiye etmekte, tarım tekellerin ise hâkimiyetini güçlendirilmektedir. 86 milyon nüfusa ulaşan ülkemizde tarımın makroekonomik açıdan stratejik olarak desteklenmesi ve uzun vadeli istikrarlı politikalarla yönlendirilmesi gereklidir. Ancak AKP'nin 23 yıllık iktidarlık sürecinde tarımda yapısal değişim ve dönüşüm sağlanamamıştır. Örnek vermek gerekirse, seçim bölgem Yalova İlinin tarım alanları Türkiye ortalamasına göre nispeten daha küçük ve parçalı yapıda olmakla birlikte çiftçiler artık üretim yapamayacak noktaya gelmiş, üretim maliyetlerini karşılayamadığı için tarlalarını boş bırakmaya başlamışlardır. İlimizde toplam 218.540 dekarlık tarım alanının yaklaşık 118.490 dekarlık kısmı işlenmektedir. Bu nedenlerle, ülkemizde tarım politikalarının yeniden, toplumsal yarar gözetilerek şekillendirilmesi için verilecek rasyonel desteklerle sektörün hem istikrarlı bir büyüme yakalaması hem de katma değer ve verimlilik artışı sağlanması için gerekli yeni yasal, kurumsal çözümlerin araştırılması amacıyla; Anayasa'nın 98. ve TBMM Içtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılması hususunu bilgilerinize saygılarımla arz ederim. • Hikmet Yalun Halen Isports Me, 10. Muret BAKAN iznin Mu. Bokan. 12. Nail GİLER Kocarli Mr. is Senet ARPACI Derizli Mu --- **Kaynak gösterme:** Tahsin Becan (CHP, Yalova). “Ülkemizdeki tarım politikalarında toplumsal yarar gözetilerek katma değer ve verimlilik artığı sağlanması için yapılması gereken değişikliklerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2905, 3 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2905-ulkemizdeki-tarim-politikalarinda-toplumsal-yarar-gozetilerek-katma-deger-ve-verimlilik-ar (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/660387d1-e485-4533-ac0e-0197d5a5b6d2 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.