# Yerel yönetimlere yönelik yürütülen soruşturmaların demokratik düzene olası etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2919)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2919
- **Tarih:** 8 Temmuz 2025
- **İlk imza:** Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti, Kars); Sezai Temelli (DEM Parti, Muş)
- **İmza sayısı:** 2
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/42c6691f-e563-410f-8183-0197f46ad076
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2919-yerel-yonetimlere-yonelik-yurutulen-sorusturmalarin-demokratik-duzene-olasi-etkilerinin-ar

> 10/2919 esas numaralı meclis araştırması önergesi 8 Temmuz 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti); 2 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Yerel demokrasiyi, yerel yönetimleri ve seçmenin sandığa yansıyan iradesini engellemeye yönelik yürütülen yargısal operasyonların Türkiye'nin geleceği ve demokrasi açısından yaratacağı büyük tahribatların araştırılması, bu süreçlerin önlenmesine yönelik alınacak demokratik tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını arz ve talep ederiz.

GEREKÇE

Yerel yönetimleri, yerel demokrasiyi hedef alan yargı operasyonlarına her gün bir yenisi eklenmeye devam etmektedir. Anayasal bir hak olan seçme, seçilme, yönetme ve yönetilme hakkının doğrudan ihlali anlamına gelen bu müdahaleler, hiçbir şekilde demokratik değerler ile bağdaşmayacağı gibi siyasal rakipleri yargı eliyle engelleme girişimi, iktidar olanaklarının muhalefet aleyhine kullanılması anlamına gelmektedir. Bu yargısal operasyonlar özelde demokratik muhalefeti hedef almakla birlikte aslında tüm toplumsal alanı kuşatmakta, demokratik bir iklimin oluşmasını engellemekte ve geciktirmektedir.

Geçtiğimiz dönemde de iki kez Halkların Demokratik Partisi Belediyelerine atanan kayyımlar, 31 Mart 2024 yerel seçimleri sonrasında 31 Mart 2024'ten bu yana Hakkâri, Esenyurt, Batman, Mardin, Halfeti, Dersim, Ovacık, Bahçesaray, Akdeniz, Van, Kağızman Şişli ve Sürt'e atanarak Türkiye'nin batısından doğusuna ülkenin dört bir tarafı yerellerde yerel demokrasinin sınırlandırılmasıyla karşı karşıya bırakılmıştır.

Cumhuriyet Halk Partisi'ne ve belediyelerine yönelik 19 Mart'tan buyana sürdürülen yargısal operasyonlar da, siyasal muhalefeti, toplumsal muhalefeti, demokratik zemini sınırlandırma, seçme ve seçilme özgürlüğüne, yerel demokrasiye müdahale girişimleri olarak karşımızda durmaktadır.

En son CHP İzmir İl örgütüne ve ardından Antalya, Adana ve Adıyaman belediyelerine yapılan gözaltı operasyonları, yine önceki dönem İzmir Belediye Başkanı Tunç Soyer'in tutuklanması, muhalefete, sandık sonuçlarına ve yerel demokrasiye yönelik müdahale girişimidir. Bu aynı zamanda seçmen iradesinin hiçe sayılması ve kentlerde yaşayan halkların cezalandırılmasıdır. Sandıkla geleni yargıyla tasfiye etmeye çalışmak, demokrasiyle, hukuk devleti ilkesiyle asla bağdaşmaz.

Siyasal muhalefet üzerinde yürütülen yargısal kıskaç, tıpkı demokratik siyaseti engellemeye yönelik operasyon ve kumpas davalarında olduğu gibi, yargının, siyaset üzerinde vesayet oluşturma, toplumu baskı altında tutma girişimini sürdürme çabasıdır. Sonuçta bu yargısal süreçler özelde demokratik muhalefeti hedef almakla birlikte aslında tüm toplumsal alanı kuşatmakta, demokratik bir iklimin oluşmasını engellemekte ve geciktirmektedir. Barış imkânlarının, demokratik çözümün konuşulduğu, bu sürecin ilerlemesi için TBMM'nin ortaklaşma adımları attığı bu dönemde, siyasal ve toplumsal muhalefete yönelik arttırılan baskı, sürecin ruhuyla da, ritmiyle de asla uyuşmamaktadır. Barış ve demokratik çözüm, herkes için demokrasiyi, herkes için özgürlüğü, herkes için ulaşılabilir bir adaleti, herkes için siyaset özgürlüğünü öngörmektedir.

Siyasi iktidarın, bu sürece bütünlüklü bir demokrasi perspektifiyle yaklaşması, çözüm zeminini zorlayacak, toplumsal kırılmaları ve kutuplaşmaları büyütecek, hukuksuzlukları derinleştirecek, demokrasiyi daraltacak tüm politika ve uygulamalardan biran önce vazgeçmesi, kapsamlı demokratikleşme programıyla, hukukun üstünlüğünü esas alan gerçek bir adalet sisteminin inşası için hukuksal alanda gerekli adımları atması gerekir. Tüm bu yönleriyle, yerel yönetimlere, toplumsal muhalefete, siyasal muhalefete, demokratik örgütlenmelere yönelik yürütülen yargısal operasyonların yaratacağı toplumsal, siyasal tahribatların araştırılması, bu süreçlerin önlenmesine yönelik alınacak demokratik tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir araştırma komisyonu kurulması elzemdir.

---

**Kaynak gösterme:** Gülüstan Kılıç Koçyiğit (DEM Parti, Kars) ve diğerleri. “Yerel yönetimlere yönelik yürütülen soruşturmaların demokratik düzene olası etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2919, 8 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2919-yerel-yonetimlere-yonelik-yurutulen-sorusturmalarin-demokratik-duzene-olasi-etkilerinin-ar (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/42c6691f-e563-410f-8183-0197f46ad076

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.