# Su kaynaklarının kullanımına ilişkin alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/297) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/297 - **Tarih:** 22 Ağustos 2023 - **İlk imza:** Gökhan Günaydın (CHP, İstanbul) - **İmza sayısı:** 1 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/e9315be7-fc22-42db-a35b-018a4a3ce519 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-297-su-kaynaklarinin-kullanimina-iliskin-alinmasi-gereken-tedbirlerin-belirlenmesi-amaciyla-bi > 10/297 esas numaralı meclis araştırması önergesi 22 Ağustos 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Gökhan Günaydın (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Yaşam döngüsünün devamlılığı için en temel ihtiyaçlardan olan su, tüm dünyada pek çok nedene bağlı olarak gittikçe azalmaktadır. Türkiye?de dünyadaki bu değişime paralel olarak su fakiri bir ülke olmamasına rağmen, her geçen yıl su stresi yüksek seviyelere taşınan bir konumdadır. Bu gerekçeyle, nüfus yoğunluğu ve su ihtiyacının paralel bir biçimde dağılmasına yönelik yerel ölçekli planlara başvurmak, su ihtiyacı artarken kaynakların azalması nedeniyle bunu temin edecek yöntemler geliştirmek, toplumsal düzeyde su farkındalığı yaratmak, önleyici mekanizmaları geliştirmek üzere yeni yasal düzenlemelere başvurmak ve sorunu bütünsel bir bakış açısıyla ele almak için Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğünün 104 ve 105. maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını talep ve teklif ederim. GEREKÇE Ülkemizde nüfus yoğunluğunun artışı ve dengesiz bölgesel dağılım, çarpık endüstriyel faaliyetler, tarım alanlarının sulanması için artan su ihtiyacına karşılık iklim değişikliğinin yarattığı azalan yağış etkisi, yeraltı sularının ulaşılabilirliğinin her yıl daha da azalması ciddi bir su kıtlığıyla karşı karşıya olduğumuzun göstergelerindendir. Türkiye Bilimler Akademisi'nin Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubunun derlediği verilere göre!, Türkiye'nin yıllık ortalama kullanılabilir su potansiyeli 94 milyar m? yüzeysel, 18 milyar m? yeraltı suyu olmak üzere toplam 112 milyar m? olarak hesaplanmaktadır. Bu veriyle birlikte, 2022 yılı ülke toplam nüfusu bir arada değerlendirildiğinde, kişi başına düşen su miktarı 1313 m? olarak tespit edilmektedir. Bu değer, eşik değerler, su kaynakları üzerindeki baskıyı tanımlayan uluslararası Falkenmark Indeksi'ne göre Türkiye'yi su stresi yaşayan ülkeler kategorisine yerleştirmektedir.? Dünya Doğal Kaynaklar Enstitüsü'nün (WRD 2010-2040 yılları arasında dünya ülkelerindeki su stresi tahminlerini gösteren raporuna göre, Türkiye'nin su stresi seviyesi 2010 yılında 3,32 puan ile 153 ülke arasında 41'inci seviyede idi.? Ancak, 2040 yılında bu puanın 4,27'ye yükselmesi tahmin edilirken Türkiye'nin su stresi çok yüksek ülkelerden biri olacağı öngörülmektedir. Buna göre, 2010 yılında su stresi yüksekliği konusunda 41 olan seviyenin 27'ye ulaşması beklenmektedir. Uluslararası literatürde öncü kabul edilen bu rapora göre, 0-1 arası düşük; 1-2 arası düşük ile orta; 2-3 arası düşük ile yüksek; 3-4 arası yüksek ve 4-5 arası çok yüksek su stresi anlamına gelmektedir. 2040 tahminlerinde, su stresinin en yüksek oranda yaşanacağı ülkeler, genellikle Ortadoğu ülkeleridir. Bunlar arasında, Bahreyn, Kuveyt, Katar, San Marino, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Umman, Lübnan yer almaktadır. Bu beklentide, yalnızca jeolojik konumun etkili olmadığı aşikardır. Bu ülkelerden çoğu petrol ve doğalgaz rezervlerine sahip olmakla birlikte, kişi başına düşen GSYİH'nın görece düşük, dolayısıyla refah seviyesinin yüksek olmadığı ülkelerdir. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) verilerine göre, 2025 yılında su stresi yaşayan ülkelerin oranı %34'e, su kıtlığı yaşayan ülkelerin oranı ise %15'e ulaşabilir. Buna göre, dünya nüfusunun üçte ikisinin stres koşullarında olacağı tahmin edilmektedir. 1 TÜBA (10.08.2023). Su Tasarrufu Hayati Önem Taşıyor, hitps://tuba.gov.tr/tr/haberler/akademiden-haberler/tubauyariyor-su-tasarrufu-hayati-önem-tasiyor (erişim tarihi: 11.08.2023). p> ? IGI Global Publishing Tomorrow's Research Today (2020). What is Falkenmark Water Sir&ss "Biliğatar; https://www.iği-global.com/dictionary/falkenmark-water-stress-indicator/79325 (erişim tarihi 12.08.2023), <4 3 WRI (2023). Agueduct Water Risk Atlas, https://www.wri.org/agueduct (erişim tarihi: 14.08.2023). z Gelecekte, iklim değişikliği ve biyo-enerji taleplerinin, dünya kalkınması ve su talebi arasındaki zaten karmaşık olan ilişkiyi büyütmesi bekleniyor.* Türkiye Su Riski Haritası Dünya Doğayı Koruma Vakfı'nın (WWE) araştırmasına göre, geçtiğimiz 50 yılda Türkiye'de üç Van Gölü büyüklüğünde 1,3 milyon hektar sulak alan kaybı yaşandı." Bugün tatlı su kaynaklarımızın %74'ü tarımda, 9619*i evsel kullanımda, %11 ise sanayide kullanılmaktadır. Diğer bir deyişle, su kıtlığının ve su stresinin artan seviyelere ulaşmasının tek faktörü iklim değişikliği olarak açıklanamaz. Buna bağlı olarak, yüzeysel sular ve yeraltı suları insan faaliyetlerine bağlı olarak hem azalmakta hem kirlenmektedir. hatta önümüzdeki birkaç yıl içerisinde ciddi seviyelere ulaşması beklenmektedir. Dolayısıyla, sulak alanların gittikçe kaybı, biyoçeşitliliğin azalması, ekosistem hizmetlerinin azalması, tarımsal üretimin aksaklıklara uğraması, evsel tüketim için dahi kaynakların sınırlı seviyelere ulaşması, ekilen alanlarda rekolte kayıplarının yaşanması kaçınılmaz hale gelmektedir. Suya olan talepte yaşanacak olan artış şüphesiz su varlıkları üzerindeki baskıya arttıracak görünmektedir. Buna göre, gelişmiş olan ülkelerdeki politik önemlere ve düzenlemelere paralel olarak, S" WWE (2023). "Türkiye Su Zengini Bir Ülke mi?", ie https:/www.ww£org.tr/ne yapiyoruz/ayak izinin azaltilmasi/su/turkiyesuzenginibirulkemi/ erişim ye. 13.08.2023). A • ÇUKN i. acil önlem planlarının oluşturulması, su kaynaklarının kullanımına ilişkin toplumsal bilinç geliştirme yöntemlerinin hızla hayata geçirilmesi, endüstriyel faaliyetlerin neden olduğu kirliliğin önlenmesi, yeraltı sularının ulaşılabilir hale getirilmesi, tarımsal tüketim yöntemlerinin geliştirilmesi gibi bir dizi yeniden yapılanmaya ihtiyaç vardır. Yukarıda, bilimsel verilerle ortaya konulduğu gibi, konunun aciliyeti nedeniyle bir Meclis Araştırmasının açılması gereklidir. --- **Kaynak gösterme:** Gökhan Günaydın (CHP, İstanbul). “Su kaynaklarının kullanımına ilişkin alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/297, 22 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-297-su-kaynaklarinin-kullanimina-iliskin-alinmasi-gereken-tedbirlerin-belirlenmesi-amaciyla-bi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/e9315be7-fc22-42db-a35b-018a4a3ce519 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.