# Sanayi sektöründe yaşanan sorunların tüm boyutlarıyla araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/2991)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/2991
- **Tarih:** 18 Temmuz 2025
- **İlk imza:** Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/02a8de67-a304-4896-95eb-01982bec6eec
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-2991-sanayi-sektorunde-yasanan-sorunlarin-tum-boyutlariyla-arastirilarak-bu-sorunlara-yonelik-c

> 10/2991 esas numaralı meclis araştırması önergesi 18 Temmuz 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Şenol Sunat (İYİ Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

İstanbul Sanayi Odası'nın 2024 yılına ilişkin İSO 500 ve İSO İkinci 500 raporları, Türkiye'nin sanayi sektöründe ciddi bir kârlılık ve üretim gerilemesi yaşandığını ortaya koymaktadır. Faaliyet kârları düşmüş, satış kârlılığı son on yılın en düşük seviyelerine inmiştir. 2025 yılının ilk yarısı da sanayi açısından olumsuz geçmiştir; ihracat daralmakta, istihdam azalmakta, üretim gerilemektedir.

Sanayi kuruluşlarının kârlılık, verimlilik ve sürdürülebilirliğinin tehlikeye girdiği bu dönemde, yaşanan sorunların nedenlerinin ve çözüm yollarının araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılması gereklidir.

GEREKÇE

İstanbul Sanayi Odası tarafından yayımlanan "iSO 500" ve "iSO ikinci 500" raporları, 2024 yılında Türkiye'nin sanayi kuruluşlarının ciddi ekonomik darboğazdan geçtiğini gözler önüne sermektedir. Bu kuruluşlar ülkemizin üretim, ihracat ve istihdam açısından en önemli aktörleri konumunda olup yaşadıkları finansal sorunlar, Türkiye ekonomisinin genel sağlığı açısından da kritik önemdedir.

İSO 500 verilerine göre, en büyük 500 sanayi kuruluşunun faaliyet karı 2024 yılında %31,6 azalarak 937 milyar TL'den 641 milyar TL'ye düşmüş, satış kârlılığı oranı %8,6'dan %2,6'ya gerilemiştir. Aynı şekilde, vergi öncesi kar ve zarar toplamı %58,5 oranında düşerek 247 milyar TLye inmiştir. Enflasyon muhasebesi nedeniyle oluşan net zarar, bu düşüşün sadece sınırlı bir kısmını açıklayabilmektedir.

İSO ikinci 500 sonuçları da benzer bir tablo çizmektedir. 2024'te faaliyet karı %18,9 düşüşle 117,9 milyar TL'ye gerilemiş; satış kârlılığı %2,1'e düşerek son on yılın en düşük seviyesine inmiştir. Faaliyet karına oranla finansman gideri %80,9'a ulaşmıştır. Net kârlılık düşüşü %63,8 gibi yüksek bir orandadır.

Bu göstergeler, yüksek faiz oranları, üretim maliyetlerindeki artışlar (enerji enflasyonu, işçilik maliyetleri, kur oynaklığı) ve talep daralması gibi bir dizi yapısal sorunun birleşiminden kaynaklanmaktadır. 2025 yılı için de durum parlak değildir: Haziran ayı PMI verileri 46,7 ile son 8 ayın en düşük seviyesini göstermiş, üretim ve ihracat siparişleri düşmüş, tedarik süreleri uzamıştır.

Bunların bir sonucu olarak istihdam ve satın alma faaliyetlerindeki gerileme hız kazanmıştır. İstihdamda yaşanan düşüş son dokuz ayın en yüksek oranında gerçekleşmiştir.

Tüm bu veriler ışığında, sanayi sektöründeki kârlılık erozyonu, istihdam kaybı ve sürdürülebilirlik sorununun yalnızca firmaların bireysel performansı ile değil, ülke genelinde uygulanan ekonomik politikalarla, üretim yapısının verimliliğiyle ve makroekonomik istikrarsızlıkla doğrudan ilişkili olduğu görülmektedir.

Bu çerçevede, TBMM bünyesinde bir Meclis Araştırması Komisyonu kurularak sanayi sektörünün kârlılık, istihdam kaybı ve sürdürülebilirlik sorunlarının nedenleri, çözüm yolları ve alınması gereken kısa, orta ve uzun vadeli yapısal tedbirlerin belirlenmesi amacıyla kapsamlı bir araştırma yapılması elzemdir. Bu araştırma, ülkemizin sanayi altyapısının güçlendirilmesi, sanayi istihdamının korunması ve ekonomik büyümenin sağlıklı bir temele oturtulması açısından kritik öneme sahiptir.

---

**Kaynak gösterme:** Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa). “Sanayi sektöründe yaşanan sorunların tüm boyutlarıyla araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/2991, 18 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-2991-sanayi-sektorunde-yasanan-sorunlarin-tum-boyutlariyla-arastirilarak-bu-sorunlara-yonelik-c (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/02a8de67-a304-4896-95eb-01982bec6eec

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.