# Gıda enflasyonunun nedenlerinin araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3054) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/3054 - **Tarih:** 30 Temmuz 2025 - **İlk imza:** Nail Çiler (CHP, Kocaeli) - **İmza sayısı:** 21 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/48c75608-9735-423d-b1a9-0198a3715de4 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3054-gida-enflasyonunun-nedenlerinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-tedbirlerin-belirlenmesi-am > 10/3054 esas numaralı meclis araştırması önergesi 30 Temmuz 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Nail Çiler (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Ülkemizde son yıllarda yaşanan yüksek gıda enflasyonu, vatandaşların temel ihtiyaçlara erişimini zorlaştırmakta, özellikle dar gelirli hanehalklarının yaşam standartlarını ciddi şekilde tehdit etmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2024 yılında gıda ve alkolsüz içecekler grubu enflasyonu %43,7 olarak gerçekleşmiş, ancak dar gelirli kesimlerin hissettiği gıda enflasyonu %78'e ulaşmıştır. 2025 yılı Haziran ayı itibarıyla tüketici fiyat endeksi (TÜFE) yıllık bazda %35,05'e gerilese de, gıda enflasyonunun hanehalkı bütçesindeki etkisi devam etmekte, özellikle en yoksul %20'lik gelir grubunda gıda enflasyonu %111,7 gibi rekor seviyelere ulaşmaktadır. Bu durum, gelir eşitsizliğini derinleştirmekte ve çalışan yoksulluğunu artırmaktadır. Gıda enflasyonunun temel nedenleri arasında Türk Lirası'ndaki değer kaybı, tarımsal üretimde kullanılan mazot, gübre ve yem gibi ithal girdilerin dövize endeksli olması, iklim değişikliği kaynaklı arz şokları ve tedarik zinciri aksaklıkları yer almaktadır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) raporları, iklim değişikliğinin 2035 yılına kadar küresel gıda maliyetlerini her yıl %1,5-1,8 oranında artıracağını öngörmekte, Türkiye'nin Akdeniz havzasındaki konumu nedeniyle bu etkilere özellikle hassas olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, TÜİK'in Nisan 2022'den bu yana madde fiyat listesini yayımlamayı durdurması, enflasyon hesaplamalarının şeffaflığına dair kamuoyunda ciddi güven kaybına yol açmaktadır. Gıda enflasyonunun kontrol altına alınması için tarımsal üretimde sürdürülebilirlik, çiftçilere yönelik desteklerin artırılması, tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi ve şeffaf fiyatlama mekanizmalarının oluşturulması elzemdir. Bu bağlamda, gıda enflasyonunun nedenlerinin ve vatandaşlar üzerindeki etkilerinin araştırılması, tarım politikalarının etkinliğinin değerlendirilmesi ve fiyat istikrarını sağlayacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98, İç Tüzük'ün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz. Gerekçe: Türkiye, gıda enflasyonunda dünya sıralamasında üst sıralarda yer almaktadır. Dünya Bankası'nın 2023 raporuna göre, Türkiye reel gıda enflasyonunda %15 ile dünyada dördüncü sıradadır. TÜİK verilerine göre, 2024 Eylül döneminde gıda enflasyonu %43,7 iken, dar gelirli hanehalklarının hissettiği gıda enflasyonu %78'e ulaşmıştır. 2003 ten bu yana gıda fiyatları 31 kat artmış, bu oran genel enflasyonun (21 kat) oldukça üzerindedir. 2025 Nisan ayında Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Gıda Fiyat Endeksi'ne göre aylık gıda enflasyonu %2,68 olarak gerçekleşmiş, ancak taze meyve ve sebze fiyatlarındaki dalgalanmalar ve iklim değişikliği kaynaklı arz sorunları fiyat artışlarını tetiklemeye devam etmiştir. Gıda enflasyonunun yüksek seyretmesi, özellikle dar gelirli vatandaşların hanehalkı bütçelerinde gıdanın payını artırmakta ve temel ihtiyaçlara erişimi zorlaştırmaktadır. DİSK-AR'in hesaplamalarına göre, en yoksul %20'lik gelir grubunun gıda enflasyonu %111,7 iken, en yüksek gelir grubunda bu oran %30,8'dir. Bu fark, enflasyonun sınıfsal bir mesele olduğunu ve düşük gelirli kesimleri orantısız şekilde etkilediğini göstermektedir. Özellikle emekliler ve asgari ücret ile geçinmeye çalışan vatandaşlarımız gıda enflasyonu karşısında savunmasız kaldığını göstermektedir. Türk Lirası'nın son yıllarda yaşadığı değer kaybı, tarımsal üretimde kullanılan ithal girdilerin maliyetini artırmış; Rusya-Ukrayna savaşı ve iklim değişikliği gibi küresel faktörler de gıda fiyatlarını yukarı yönlü baskılamıştır. TCMB, 2025 için %14'lük enflasyon hedefi belirlemişse de, gıda enflasyonunun bu hedefin üzerinde seyretmesi beklenmektedir. TÜİK'in madde fiyat listesini yayımlamayı durdurması, enflasyon verilerinin şeffaflığına dair ciddi eleştirilere yol açmaktadır. DİSK tarafından açılan ve kazanılan davaya rağmen TÜİK'in yargı kararına uymaması, vatandaşların resmi verilere güvenini sarsmaktadır. Ayrıca, tarımsal üretimde iklim değişikliği kaynaklı kuraklık, don ve sel gibi olaylar, ürün verimini düşürmekte ve fiyat dalgalanmalarını artırmaktadır. Çiftçilerin iklim krizine karşı desteklerden yoksun olması tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Bu sorunların çözümü için tarımsal üretimde yapısal reformlar, çiftçilere yönelik mali desteklerin artırılması, gıda tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi ve enflasyon hesaplamalarında şeffaflığın sağlanması gerekmektedir. Bu bağlamda gıda enflasyonunun nedenlerini, vatandaşlar üzerindeki etkilerini ve tarım politikalarındaki eksiklikleri analiz ederek, fiyat istikrarını sağlayacak ve hanehalkı refahını artıracak politikaların geliştirilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması gerektiği kanaatindeyiz. --- **Kaynak gösterme:** Nail Çiler (CHP, Kocaeli). “Gıda enflasyonunun nedenlerinin araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3054, 30 Temmuz 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3054-gida-enflasyonunun-nedenlerinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-tedbirlerin-belirlenmesi-am (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/48c75608-9735-423d-b1a9-0198a3715de4 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.