# 8 Ağustos 1938'de Erzincan'da yaşanan olayların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/311)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/311
- **Tarih:** 28 Ağustos 2023
- **İlk imza:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/349759e6-4038-4696-9484-018a4a851f5c
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-311-8-agustos-1938-de-erzincan-da-yasanan-olaylarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-tedbirlerin

> 10/311 esas numaralı meclis araştırması önergesi 28 Ağustos 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Ayten Kordu (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

8 Ağustos 1938'de Erzincan'ın Kılıçkaya (Surbahan), Galolar, Magaçur, Brastik, Balibey, Kismikör köylerinden, tarlalarından, evlerinden toplanan yaşları 17-80 arasında değişen masum 97 civarında Kürt Alevi yurttaş, Erzincan-Ovacık (Dersim) sınırında 3200 rakımlı Zini Gediği'nde topluca kurşuna dizilmişlerdir. Kürt Alevi halkı, yüzyıllardır devam eden soykırım ve asimilasyon politikasının son bulması, kendi ulusal, inanç ve kültürel kimliklerini özgürce yaşamak adına devletin geçmişte yaptıklarıyla yüzleşmesini talep etmektedir.

Bu bağlamda 8 Ağustos 1938*de Erzincan-Ovacık (Dersim) sınırındaki Zini Gediği"nde yapılan katliamın araştırılması amacıyla Anayasa'nın 104 ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırma Komisyonu'nun kurulması için gereğini arz ederim.

Dersim Katliamı sürecinde 8 Ağustos 1938"de herhangi bir sorgulama ve yargılamadan Erzincan'ın Kılıçkaya (Surbahan), Galolar, Magaçur, Brastik, Balibey, Kismikör köylerinden, tarlalarından, evlerinden toplanan yaşları 17-80 arasında değişen 97 civarında Alevi yurttaş, Erzincan-Ovacık (Dersim) sınırında 3200 rakımlı Zini Gediği'nde topluca kurşuna dizilmişlerdir. 97 yurttaştan 95'inin ilk ateşle öldürüldüğü, cesetlerin altında sağ kalan 2 kişinin de fark edildikleri anda kafaları taşla ezilerek vahşice katledildiği, dönemin tanıklarınca ifade edilmektedir.

Bu katliamın ardından Zini Gediği'nin de dahil olduğu bu alan yasak bölge ilan edilerek, görgü tanıklarınca katledilen yurttaşların cesetlerinin kurda-kuşa yem edildiği ifade edilmiştir. Bu kişilere bir mezar yeri ve kefen dahi fazla görülmüştür. Katliamdan geriye kalanlar ise Türkiye'nin batı illerine sürgüne gönderilmiş ve gittikleri yerlerde, sürekli olarak aşağılanmalara maruz kalarak sağ kalanlara nazaran ölümden de beter ızdıraplar yaşamışlardır.

1950'li yıllarda "yasak bölge" uygulaması bittiğinde ulaşımı oldukça zor olan Zini Gediğine giden köylüler

, ortalığa saçılmış kemikleri görmüşler ve katledilenlerin çocukları ve torunları olan o bölgedeki Aleviler, "Zini

Gediği İnisiyatifi" olarak atalarının anısına, $ Temmuz 2014 tarihinde oradaki taşları toplayarak, mum yakabilecekleri sade bir Anma Mekanı yapmışlardır. 1938 Dersim hareketi sürecinde Erzincan/Ovacık sınırındaki Zini Gediği'nde topluca katledilen 97 yurttaşın anısına 8 Temmuz 2014 tarihinde inşa edilen Zini Gediği Anma-Hatırlama Mekanı 'bilinmeyen' kişilerce yıkılmıştır.

Katliamın üzerinden yıllar geçtikten sonra mağdurların yakınlarından ilki, 1950 yılında katledilen yakınları için dilekçe ile başvurmuş, fakat dikkate alınmamıştır. Daha sonra 1960 da yine bir mağdur yakını, babası ve dedesinin mezarını isteyerek dilekçe vermiş, yine sonuç alamamıştır.

Mağdur yakınları son olarak, 73 yıl sonra 2011'in Temmuz ayında avukatları ile birlikte Erzincan Cumhuriyet Savcılığına dilekçe ile başvurmuş ve bu başvurudan 18 gün sonra Cumhuriyet savcılığı; "1938 yılındaki olayların asayiş sorununa ilişkin olduğunu, üçüncü kuşağın anlatımı kapsamında kalan soyut beyanlar olduğunu, dönemin yasalarında soykırım suçu bulunmadığını, zaten bir kasıttan bahsedilemeyeceğini, bahsedilse bile zamanaşımının söz konusu olmadığı "nı belirterek başvuruyu reddetmiştir. İtirazdan da sonuç alınmaması üzerine, dava 2012 yılında AİHM"e götürülmüş, AİHM ön incelemede davayı kabul etmiştir ve mahkemenin esastan incelemesi de hala devam etmektedir.

Toplumları var eden, toplumlara kişilik veren üç öğe vardır; ulusal kimliği, inanç kimliği ve kültürel kimliğidir. Bunlardan biri eksik olursa toplum olma vasfı eksik kalır. Kürt Alevi halkı, yüzyıllardır devam eden soykırım ve asimilasyon politikasının son bulması, kendi ulusal, inanç ve kültürel kimliklerini özgürce yaşamak adına devletin geçmişte yaptıklarıyla yüzleşmesi, Zini Gediği katliamını gerçekleştiren kamu görevlilerin açığa çıkarılması amacıyla Meclis Araştırılması Komisyonu? nun kurulmasını talep ediyorum. JAY Bo2AN "2 YO : bel 7 —— TUNCER BAKIRHAN SİRT - Uv ii aeg

---

**Kaynak gösterme:** Ayten Kordu (DEM Parti, Tunceli). “8 Ağustos 1938'de Erzincan'da yaşanan olayların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/311, 28 Ağustos 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-311-8-agustos-1938-de-erzincan-da-yasanan-olaylarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-tedbirlerin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/349759e6-4038-4696-9484-018a4a851f5c

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.