# Mardin'in Midyat ve Nusaybin ilçeleri arasında yer alan bölgedeki taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ormanlık alanların korunması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3134)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3134
- **Tarih:** 22 Eylül 2025
- **İlk imza:** Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/bb9d4428-0cd3-459b-a62f-01997bfca3bb
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3134-mardin-in-midyat-ve-nusaybin-ilceleri-arasinda-yer-alan-bolgedeki-tasinmaz-kultur-ve-tabia

> 10/3134 esas numaralı meclis araştırması önergesi 22 Eylül 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Kamuran Tanhan (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Bagok Dağı ve çevresindeki taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması, farklı inanç gruplarına ait kutsal mekânların güvenliğinin sağlanması, ormanlık alanların yangınlardan korunması için gerekli tedbirlerin belirlenmesi, altyapı kaynaklı risklerin ortadan kaldırılması ve kaçak yapılaşmanın önlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. maddesi ile Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105. maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması, hem ulusal mevzuat hem de Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler çerçevesinde bir yükümlülük olarak tanımlanmıştır. Bu varlıkların korunması, yalnızca milli kültürümüzün tarihsel sürekliliğini teminat altına almakla kalmamakta, aynı zamanda insanlığın ortak geçmişine ışık tutan değerlerin gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlamaktadır.

Mardin ili Midyat ve Nusaybin ilçeleri arasında yer alan Bagok Dağı ve çevresi, Mezopotamya'nın kadim halklarından Süryani ve Ezidi toplumlarının tarih boyunca yaşadığı, kültürel ve ibadet hayatlarını sürdürdükleri önemli bir coğrafyadır. Bölgede; Mor Yakup Manastırı (Der Xezal), Elbeğendi (Kafro), Üçköy (Arkah), Dibek (Badibe), Güzelsu (Hebab) gibi Süryani köyleri ile Ezidilere ait kutsal mekânlar ve tarihi mezarlıklar bulunmaktadır. Ancak son yıllarda bölgede ciddi tahribatlar yaşanmıştır:

• Elektrik altyapısındaki yetersizlikler ve bakım eksiklikleri nedeniyle sık sık orman yangınları çıkmakta, telafisi zor zararlar ortaya çıkmaktadır. EMO tarafından hazırlanan teknik raporlarda; gevşek bağlantılar, trafolardaki bakımsızlık ve temizlenmeyen otluk alanların yangınların temel sebepleri arasında yer aldığı belirtilmektedir. Bu yangınlarda 14 manastır zarar görmüş, Mor Yakup Manastırı'nın duvarları ve bahçesi büyük tahribat yaşamıştır.

• Ezidi halkına ait 300 yıllık Hesen Beg Mezarlığı'nın tahrip edilmesi, hem inanç özgürlüğüne hem de kültürel mirasın korunmasına dair ulusal ve uluslararası yükümlülüklerin ihlali anlamına gelmektedir.

• Kaçak yapılaşma ve altyapı eksiklikleri, bölgedeki kültürel ve doğal mirasın bütünlüğünü tehdit etmektedir.

Bu gelişmeler, Bagok Dağı ve çevresindeki taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması için acil tedbirlerin alınması gerektiğini göstermektedir. Bu doğrultuda;

• Taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına yönelik etkili politikaların oluşturulması,

• Süryani ve Ezidi halklarına ait kutsal mekânların güvenliğinin sağlanması,

• Elektrik altyapısının yenilenerek yangın riskinin ortadan kaldırılması,

• Ormanlık alanların korunmasına ilişkin önlemlerin artırılması,

• Kaçak yapılaşmanın önlenmesine dair etkin denetim mekanizmalarının kurulması, amacıyla bir Meclis Araştırması açılması elzemdir.

---

**Kaynak gösterme:** Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin). “Mardin'in Midyat ve Nusaybin ilçeleri arasında yer alan bölgedeki taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ormanlık alanların korunması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3134, 22 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3134-mardin-in-midyat-ve-nusaybin-ilceleri-arasinda-yer-alan-bolgedeki-tasinmaz-kultur-ve-tabia (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/bb9d4428-0cd3-459b-a62f-01997bfca3bb

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.