# Eğitim alanında çocukların maruz kaldığı sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3143)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3143
- **Tarih:** 22 Eylül 2025
- **İlk imza:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/3b69046b-424a-4c44-ab82-0199813bff67
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3143-egitim-alaninda-cocuklarin-maruz-kaldigi-sorunlarin-arastirilarak-bu-sorunlara-yonelik-coz

> 10/3143 esas numaralı meclis araştırması önergesi 22 Eylül 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Meral Danış Beştaş (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Eğitim alanındaki sorunların tespit edilmesi, çocukların maruz kaldığı olumsuzlukların ortaya konulması ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.

GEREKÇE

Türkiye'de eğitim sistemi uzun süredir köklü sorunlarla karşı karşıyadır. Merkezi sınav sonuçları eğitimin niteliğini sorgulatmakta; okullaşma oranlarından öğrenci beslenmesine, öğretmen atamalarından müfredat değişikliklerine kadar birçok mesele çözümsüz bırakılmaktadır. Bugün yeni eğitim-öğretim yılının başlamasıyla birlikte, bu sorunların yakıcılığı bir kez daha gözler önüne serilmiştir.

Milli Eğitim Bakanı'nın "12 yıllık zorunlu eğitimin uzun olduğu" yönündeki açıklamaları kamuoyunda kaygıya yol açmıştır. 2012'de getirilen 4+4+4 sistemi ile kız çocuklarının okullaşma oranlarının düştüğü verilerle sabitken, şimdi de 4+4+2 formülü gündeme getirilerek eğitim süresi daha da kısaltılmak istenmektedir. Bu yaklaşım, çocukların erken yaşta eğitimden koparılmasının, ucuz iş gücü olarak sömürülmelerinin ve özellikle kız çocuklarının evlilik ya da bakım emeğine mahkum edilmesinin önünü açacaktır.

MEB'in 2023-2024 verilerine göre; ilkokulda %95 olan net okullaşma oranı ortaokulda %91,5'a, lisede ise %88'e düşmektedir. İlkokulda %98,7 olan okulu tamamlama oranı lisede %81,2'ye kadar gerilemektedir. Açık öğretim ortaokuluna kayıtlı 154 bin, açık lise öğrencisi 950 bini aşarken, MESEM'lerde 421 bin çocuk fiilen örgün eğitim dışına itilmiştir. Bu çocukların devamsızlığı ya da okul terki sistematik biçimde takip edilmemektedir. UNICEF ve TÜİK'in hazırladığı Türkiye'deki Çocuklar 2024 Raporu da yoksulluğun eğitimi doğrudan etkilediğini göstermektedir. 7 milyondan fazla çocuk yoksul durumdadır. Buna rağmen öğrencilere günde bir öğün ücretsiz yemek verilmesine yönelik teklifler reddedilmiş; taşımalı eğitim servisleri ve okul temizlik görevlileri "tasarruf" gerekçesiyle ortadan kaldırılmıştır. Öğretmen açığı ise ücretli ve sözleşmeli öğretmenlik gibi güvencesiz istihdam yöntemleriyle kapatılmaktadır.

Eğitimde niteliğin düşüşü merkezi sınav sonuçlarıyla da teyit edilmektedir. 2024 YKS'de temel matematik testinde ortalama doğru sayısı yalnızca 7,9; fen bilimlerinde 3,4 olarak gerçekleşmiş, 63 bin öğrenci sıfır puan almıştır. OECD PISA raporuna göre de Türkiye, matematikte 39., okumada 36., fende 34. sıradadır. Bu tablo, çocukların dünyadaki gelişim hızına ayak uyduramadığını göstermektedir.

Öte yandan müfredatta dini öğelerin artırılması, karma eğitimden uzaklaşılması, kız-erkek öğrencilerin ayrıştırılmasına yönelik uygulamalar ve dini vakıflarla imzalanan protokoller, Anayasa'nın laiklik ve eğitimde fırsat eşitliği ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. Eğitim sisteminin; eşitlikçi, laik, bilimsel, özgürlükçü, çocuk haklarını esas alan bir anlayışla yeniden yapılandırılması elzemdir. Okullar açılırken, çocukların bilimsel, kamusal ve nitelikli eğitime erişim hakkının yeniden ele alınması ve yapılacak çalışmaların belirlenmesi amacıyla Meclis sorumluluk almalıdır.

---

**Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Eğitim alanında çocukların maruz kaldığı sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3143, 22 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3143-egitim-alaninda-cocuklarin-maruz-kaldigi-sorunlarin-arastirilarak-bu-sorunlara-yonelik-coz (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/3b69046b-424a-4c44-ab82-0199813bff67

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.