# Mesleki Eğitim Merkezi uygulamalarının ve çocuk işçiliğinin tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3147)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3147
- **Tarih:** 23 Eylül 2025
- **İlk imza:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/33f2da7a-3aeb-44bc-85be-019984e75c31
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3147-mesleki-egitim-merkezi-uygulamalarinin-ve-cocuk-isciliginin-tum-boyutlariyla-arastirilarak

> 10/3147 esas numaralı meclis araştırması önergesi 23 Eylül 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Çocuk işçiliğinin ulaştığı boyutların araştırılması, Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM, uygulamalarının çocuk emeği sömürüsüne etkilerinin tespit edilmesi, çocukların yaşam ve eğitim haklarını korumak üzere kalıcı politikaların geliştirilmesi amacıyla, Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.

GEREKÇE

Türkiye'de çocuk işçiliği ağır bir toplumsal sorun olarak büyümeye devam etmektedir. 2024- 2025 eğitim öğretim yılında en az 72 çocuk, çalıştırıldıkları iş yerlerinde yaşamını yitirmiştir. Bu sayı bir önceki döneme göre yüzde 10 artış anlamına gelmektedir. Çocukların tarımda, sanayide, inşaatta ve hizmet sektöründe ölmesi; yaşamlarının yoksulluk, güvencesizlik ve sömürü koşulları altında son bulması, devletin sosyal politika alanındaki yetersizliklerini açıkça

Son yıllarda çocuk ölümlerinin kırsaldan kent merkezlerine kayması, özellikle Organize Sanayi Bölgeleri'nde artış göstermesi tesadüf değildir. Devletin bizzat teşvik ettiği Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) uygulamaları, çocuk işçiliğini istisna olmaktan çıkarıp yaygınlaştırmış, yüz binlerce öğrenciyi haftanın dört günü işyerlerinde ucuz iş gücü olarak çalışmaya zorlamıştır. MESEM kapsamında en az 505 bin öğrenci işyerlerine yönlendirilmekte, bu süreçte iş cinayetleri yaşanmaktadır. Sadece son iki yılda MESEM'de en az 15, liselerde staj sırasında en az 7 öğrenci hayatını kaybetmiştir. Bu tablo, çocuk emeğinin eğitim adı altında sistematik

Çocuk işçiliği, yalnızca ekonomik değil aynı zamanda temel bir insan hakları sorunudur. Çocukların yaşam hakkı, güvenlik hakkı ve eğitim hakkı anayasal güvence altındadır. Türkiye, BM Çocuk Hakları Sözleşmesi ile ILO'nun 138 ve 182 sayılı sözleşmelerine taraftır ve çocuk işçiliğini ortadan kaldırmayı taahhüt etmiştir. Buna rağmen, yürütülen politikalar çocukların eğitimden kopmasına, yoksulluk döngüsünün derinleşmesine ve en ağır biçimde can kayıplarına yol açmaktadır.

Sorun, yalnızca bireysel vakalar değil, yapısal bir sorundur. Eğitimde 4+4+4 sistemiyle derinleşen eşitsizlik, mesleki eğitim adı altında yürütülen ucuz iş gücü politikaları, denetimsizlik ve sosyal destek mekanizmalarının yetersizliği bu tablonun başlıca nedenleridir. Çocukların yaşam alanlarının uyuşturucu ve çeteleşme riskinden arındırılmaması da bu tabloyu ağırlaştırmaktadır.

Çocuk emeğinin ortadan kaldırılması, eğitim sisteminin parasız, nitelikli ve kamusal esaslara göre yeniden düzenlenmesi ve çocukların güvenliğinin sağlanması bir tercihten öte anayasal bir zorunluluktur. Çocukların yaşam hakkının her yıl onlarca kez iş cinayetleriyle ellerinden alınması, Meclis in derhal harekete geçmesini zorunlu kılmaktadır.

Bu nedenle, çocuk işçiliğinin ulaştığı boyutların, MESEM ve benzeri uygulamaların rolünün, işçi sağlığı ve iş güvenliği denetimlerinin yetersizliklerinin ve eğitim politikalarının çocuk emeği üzerindeki etkilerinin tüm yönleriyle araştırılması; çocukların yaşamını, eğitimini ve geleceğini koruyacak politikaların geliştirilmesi için Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.

---

**Kaynak gösterme:** Sümeyye Boz Çakı (DEM Parti, Muş). “Mesleki Eğitim Merkezi uygulamalarının ve çocuk işçiliğinin tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3147, 23 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3147-mesleki-egitim-merkezi-uygulamalarinin-ve-cocuk-isciliginin-tum-boyutlariyla-arastirilarak (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/33f2da7a-3aeb-44bc-85be-019984e75c31

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.