# Mardin'de bağcılık ve kurutmalık üzüm yetiştiriciliği sektöründe yaşanan sorunların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3151)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3151
- **Tarih:** 23 Eylül 2025
- **İlk imza:** Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/c24fb3ee-c2f0-4cdf-b520-019985b0d94e
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3151-mardin-de-bagcilik-ve-kurutmalik-uzum-yetistiriciligi-sektorunde-yasanan-sorunlarin-tespit

> 10/3151 esas numaralı meclis araştırması önergesi 23 Eylül 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Kamuran Tanhan (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Mardin ili ve ilçelerinde bağcılığın, özellikle de kurutmalık üzüm yetiştiriciliğinin geliştirilmesi, üretim ve pazarlama sürecinde yaşanan sorunların tespiti, üreticilerin karşılaştığı güçlüklerin giderilmesi, yerel üzüm çeşitlerinin korunması ve desteklenmesi, kuru üzüm için taban fiyat uygulamasının gündeme alınması, modern üretim ve işleme tekniklerinin yaygınlaştırılması amacıyla Anayasa'nın 98. maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105. maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.

GEREKÇE

Mardin ili, iklim ve toprak yapısı bakımından üzüm yetiştiriciliği için oldukça elverişli bir bölgedir. Artuklu, Yeşilli, Savur, Nusaybin, Midyat, Ömerli, Derik, Mazıdağı, Dargeçit ve merkez köylerde 26'ya yakın yerel üzüm çeşidi yetiştirilmektedir. Bu çeşitler sofralık, şıra, pekmez, pestil ve özellikle kurutmalık üzüm üretimi açısından önemli potansiyel taşımaktadır.

Yerel çeşitler arasında Mezrone (aromatik ve geç olgunlaşan), Kerküş (yüksek kuru madde içeriği, kurutmalığa uygun), Fiskini, Hetfberi, Bineytati, Hakkeybi, Kohar (yüksek verimlilik), Verdani (iri taneli) ve Haziranı (salkım uzunluğu yüksek) öne çıkmaktadır. Buna rağmen, üretim çoğunlukla geleneksel yöntemlerle yapılmakta, sulama, terbiye şekli, zirai mücadele ve hasat sonrası işlemlerde modern tekniklerle entegrasyon sınırlı kalmaktadır.

Üretimin büyük kısmı kuru şartlarda yapılmakta; bu durum hem verim hem de kaliteyi yıllara göre değişken hale getirmektedir. Kurutmalık üzüm için kritik olan kuru madde oranı, kabuk kalınlığı ve olgunluk dönemi gibi özelliklerin daha verimli hale getirilmesi ihtiyacı sürmektedir. Hasat sonrası işleme, kurutma, paketleme ve kalite kontrol altyapısının sınırlılığı, üreticilerin pazarlama gücünü zayıflatmaktadır.

Her yıl fındık, fıstık ve çay gibi ürünlerin taban fiyatları kamuoyunda tartışılıp açıklanırken, kuru üzüm için taban fiyat belirlenmemesi üreticiler açısından ciddi bir mağduriyet yaratmaktadır. Oysa Mardin'in üzüm çeşitleri kalite ve çeşitlilik bakımından yalnızca bölgesel değil ulusal ölçekte de değer taşımakta, doğru desteklerle ihracat potansiyeli yüksek bir ürün olarak öne çıkmaktadır.

Ayrıca, kuraklık ve su temini sorunları bağcılığı doğrudan etkilemekte; damla sulama ve yağmur suyu hasadı gibi tekniklerin yaygınlaştırılması ihtiyacı bulunmaktadır. Organik üretim girişimleri ise teknik yetersizlikler nedeniyle düşük rekolteyle sonuçlanmakta, bu da üreticinin pazardaki gücünü azaltmaktadır.

Tüm bu nedenlerle; Mardin'de bağcılığın ve kurutmalık üzüm üretiminin mevcut durumunun tespit edilmesi, üretici sorunlarının yerinde incelenmesi, yerel çeşitlerin korunması, modern üretim ve işleme tekniklerinin yaygınlaştırılması, taban fiyat uygulamasının gündeme alınması ve gerekli destek politikalarının belirlenmesi için Meclis bünyesinde bir araştırma komisyonu kurulması elzemdir.

---

**Kaynak gösterme:** Kamuran Tanhan (DEM Parti, Mardin). “Mardin'de bağcılık ve kurutmalık üzüm yetiştiriciliği sektöründe yaşanan sorunların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3151, 23 Eylül 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3151-mardin-de-bagcilik-ve-kurutmalik-uzum-yetistiriciligi-sektorunde-yasanan-sorunlarin-tespit (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/c24fb3ee-c2f0-4cdf-b520-019985b0d94e

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.