# Yoksulluk artışının neden ve sonuçları ile kadınlar ve ev bütçesi üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3183)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3183
- **Tarih:** 8 Ekim 2025
- **İlk imza:** Nimet Özdemir (CHP, İstanbul)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a12c2569-59dc-4f47-82c1-0199dc3321b2
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3183-yoksulluk-artisinin-neden-ve-sonuclari-ile-kadinlar-ve-ev-butcesi-uzerindeki-etkilerinin-a

> 10/3183 esas numaralı meclis araştırması önergesi 8 Ekim 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Nimet Özdemir (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Türkiye'de son yıllarda derinleşen ekonomik kriz, yüksek enflasyon, gelir adaletsizliği ve işsizlik oranlarındaki artış, yoksulluğu geniş toplum kesimleri açısından kalıcı bir hale getirmiştir. Özellikle kadınların yönettiği ya da gelir katkısının büyük bölümünü sağladığı hanelerde bu olumsuz etkiler çok daha yıkıcı biçimde hissedilmektedir.

Kadınların ekonomik yaşamda karşı karşıya kaldığı eşitsizlikler, yoksulluğun kadınlaşması olgusunu derinleştirmekte; artan hayat pahalılığı ve ücret dengesizlikleri, kadınların hem ev içi hem de kamusal alandaki yükünü ağırlaştırmaktadır.

Bu çerçevede, giderek artan yoksulluğun kadınlar ve ev bütçesi üzerindeki etkilerinin, nedenlerinin, sonuçlarının ve çözüm yollarının tespit edilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Son yıllarda ülkemizde yoksulluk sınırının altında yaşayan hane sayısı hızla artmıştır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve bağımsız araştırma kuruluşlarının verileri, özellikle kadınların yönettiği hanelerin yoksulluktan orantısız biçimde etkilendiğini göstermektedir. Kadınlar, gelir kayıpları ve hayat pahalılığı nedeniyle temel gıda, barınma, eğitim ve sağlık harcamalarını karşılamakta güçlük çekmektedir. Ücretsiz ev içi emek, kadınların işgücüne katılım oranını düşürmekte; bu durum aynı zamanda güvencesiz ve kayıt dışı istihdamın artmasına neden olmaktadır.

Yoksulluğun kadınlar üzerindeki psikolojik ve toplumsal etkileri, toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle birleştiğinde derin sosyal sorunlara yol açmaktadır. Ev içi şiddette artış, çocuk işçiliği riski, eğitime erişim güçlükleri ve beslenme yetersizlikleri bu tabloyu ağırlaştırmaktadır. Avrupa Birliği ve OECD ülkelerinde kadın istihdam oranları yüzde 45-60 arasında değişirken,

K tem e a etine kedin ran tel nemla en a an at yer ahna y e E ÇA TA. istihdamı ve işgücüne katılım oranı bakımından en alt sıralarda yer almaktadır.*

Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2025 yılı Ağustos verilerine göre; kadınların işgücüne katılım oranı %36,9, istihdama katılım oranı %32,6 olarak açıklanmıştır. Kadın işsizlik oranı %11,6 seviyesindeyken, bu oran 15-24 yaş aralığındaki genç kadınlarda %22,7'ye yükselmektedir. TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması (2024) verilerine göre, kadınlarda yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanların oranı %31,5'e ulaşmıştır. Bu oran her üç kadından birinin yoksulluk riskiyle karşı karşıya olduğunu göstermektedir. Kadınların yönettiği hanelerde yoksulluk riski, erkeklerin yönettiği hanelere göre %28 daha yüksektir. Resmi gazetede yayınlanan 2025-2028 Ulusal İstihdam Stratejisi belgesine göre kadınların kayıt dışı istihdam oranı erkeklere kıyasla belirgin biçimde yüksektir. 2023 yılı istatistiklerinde erkek çalışanların %23,1'i, kadın çalışanların ise %32,2'si kayıt dışı çalışmaktadır. Tarım sektöründe kayıt dışı istihdam oranı erkeklerde %73,5, kadınlarda ise %90,6 olarak kaydedilmiştir. Bu tablo, kadınların sosyal güvenceye erişimindeki derin eşitsizliği ortaya koymaktadır.

Bağımsız araştırma kuruluşları (Derin Yoksulluk Ağı, KONDA vb.) kadınların hane içi harcama kalemlerinde gıda, kira, enerji ve eğitim giderlerinin son iki yılda ortalama %180 oranında arttığını ortaya koymaktadır.

TÜRK-İŞ verilerine göre Eylül 2025 itibarıyla; Dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 27.970 TL, Yoksulluk sınırı 91.109 TL olarak açıklanmıştır. Bekâr bir çalışanın yaşama maliyeti 36.305 TL olmuştur.

Aynı dönemde "mutfak enflasyonu" olarak tanımlanan gıda harcamalarındaki artış oranı, bir önceki aya göre %3,17, yılın ilk dokuz ayında ise %32,67 olarak gerçekleşmiştir. Kadınlar çoğunlukla ailede ilk olarak kendi ihtiyaçlarından feragat etmekte; çocukların beslenme, giyim ve eğitim masraflarını karşılayabilmek için borçlanmaktadır. Yoksulluğun bu denli kadınlaşması, yalnızca ekonomik bir sorun değil; aynı zamanda sosyal, psikolojik ve toplumsal cinsiyet eşitliği açısından ciddi bir krizdir.

Gelir yetersizliği; kadınların sağlık hizmetlerine erişimini, doğum öncesi ve sonrası bakım olanaklarını, çocukların beslenmesini ve eğitim fırsatlarını doğrudan etkilemektedir. Kadınların büyük bir bölümü, yaşlı ve çocuk bakımını üstlenmek zorunda kaldığı için tam zamanlı işlerde çalışamamakta; yarı zamanlı veya güvencesiz işlerde düşük ücretlerle geçinmeye çalışmaktadır. Kadın yoksulluğunun bu denli artması, hanelerdeki gıda güvenliğini zayıflatmakta, çocuk yoksulluğu oranlarını yükseltmekte ve toplumun geleceğini tehdit etmektedir. Kadınların ekonomik olarak güçlendirilmesi, sosyal destek mekanizmalarının cinsiyet duyarlı hale getirilmesi, bakım hizmetlerinin kamusal sorumluluk kapsamında yeniden düzenlenmesi ve gelir adaletini esas alan politikaların oluşturulması toplumsal refahın temel koşuludur Bu kapsamda, giderek artan yoksulluğun kadınlar ve ev bütçesi üzerindeki eği ferıs nedenlerinin, boyutlarının ve çözüm yollarının belirlenmesi amacıyla bir Mecliğ Komisyonu kurulmasını önemli ve gerekli görmekteyiz. 1923

---

**Kaynak gösterme:** Nimet Özdemir (CHP, İstanbul). “Yoksulluk artışının neden ve sonuçları ile kadınlar ve ev bütçesi üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3183, 8 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3183-yoksulluk-artisinin-neden-ve-sonuclari-ile-kadinlar-ve-ev-butcesi-uzerindeki-etkilerinin-a (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a12c2569-59dc-4f47-82c1-0199dc3321b2

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.