# Menderes Nehri'ndeki kirliliğin nedenlerinin araştırılarak ortaya çıkan zararların giderilmesi için alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/320)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/320
- **Tarih:** 6 Eylül 2023
- **İlk imza:** Süleyman Bülbül (CHP, Aydın)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/2103de1f-866b-4502-8c24-018a6ec58b0b
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-320-menderes-nehri-ndeki-kirliligin-nedenlerinin-arastirilarak-ortaya-cikan-zararlarin-gideril

> 10/320 esas numaralı meclis araştırması önergesi 6 Eylül 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Süleyman Bülbül (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Menderes nehrinin kirlenmesine neden olan faktörlerin araştırılması, su kirliliği nedeniyle yetiştirilen tarımsal ürünlerdeki sorunların çiftçiye ve ülkemize verdiği mali zararın belirlenmesi ve şimdiye kadar yaratılan ekolojik hasarın, ekonomik zararın ve sağlık sorunlarının giderilmesi amacıyla yapılacak eylem planlarının Yüce Meclisimizce belirlenmesi amacıyla Anayasanın 98 inci İç Tüzüğün 104 ve 105 inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması NN arz ederiz.

Tuna Mb

Gerekçe;

Büyük Menderes Havzası, ülkemizin 25 akarsu havzasından biri olan Akdeniz havzasının en önemli sulak alanlarındandır. 548 km uzunluğu ile Türkiye'nin en uzun sekizinci nehri olan Büyük Menderes, Afyon Suçıkan mevkiinden doğup, Uşak, Denizli ve Aydın'dan geçerek Ege Denizine dökülmektedir.

Ancak Büyük Menderes havzasının can damarı olan, geçtiği illerin tarımsal topraklarının sulamasında kullanılan bu nehir artık can çekişmektedir.

Bir yandan fabrika atıkları diğer yandan jeotermalin bıraktığı kirlilik, kentsel atıklar ve tarım ilaçları nehrin su kalitesini düşürmekte, bölgeyi ciddi su riski ile karşı karşıya bırakmaktadır.

Menderes nehri adeta fabrikaların, maden ocaklarının, JES'lerin, belediyelerin "atık nehri" haline gelmiştir. Tarımsal, endüstriyel ve evsel atıklara bağlı olarak oluşan su kirliliği, havza genelinde yaşayan 2,5 milyon kişiyi ve havzadaki ekolojik değerleri tehdit etmektedir.

Türkiye'deki incir üretiminin yaklaşık yüzde 65'i, kestane üretiminin yüzde 31'i, zeytin üretiminin yüzde 20'si, pamuk üretimin yüzde 13'ü Menderes havzasındaki topraklarda üretilmektedir. Ancak daha önce taşıdığı alüvyonlarla verimli tarım arazileri yaratan Menderes'in sularının kullanıldığı tarımsal alanlarda yetişen ürünler artık "sağlıklı ürün" vasfını yitirmiştir.

Nehirden toprağa topraktan tarımsal ürünlere oradan da insana ulaşan ağır metaller insan sağlığını da ciddi etkilemekte, kanser riskini arttırmaktadır. Aydın'daki insan ölümlerinin en çok Büyük Menderes nehrine yakın yerleşim yerlerinden olması bunun en açık örneğidir.

Yukarda yazılan gerekçelerle, Menderes nehrinin kirlenmesine neden olan faktörlerin araştırılması, su kirliliği nedeniyle yetiştirilen tarımsal ürünlerdeki sorunların çiftçiye ve ülkemize verdiği mali zararın belirlenmesi ve şimdiye kadar yaratılan ekolojik hasarın, ekonomik zararın ve sağlık sorunlarının giderilmesi amacıyla yapılacak eylem planlarının oluşturulması için Meclis Araştırma açılmasının yerinde olacağız kanısındayız. ADI SOYADI

---

**Kaynak gösterme:** Süleyman Bülbül (CHP, Aydın). “Menderes Nehri'ndeki kirliliğin nedenlerinin araştırılarak ortaya çıkan zararların giderilmesi için alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/320, 6 Eylül 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-320-menderes-nehri-ndeki-kirliligin-nedenlerinin-arastirilarak-ortaya-cikan-zararlarin-gideril (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/2103de1f-866b-4502-8c24-018a6ec58b0b

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.