# Yoksulluğun nedenlerinin ve sonuçlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3258)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3258
- **Tarih:** 20 Ekim 2025
- **İlk imza:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/516f5807-dc29-4580-a5c1-019a2425a9fa
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3258-yoksullugun-nedenlerinin-ve-sonuclarinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirle

> 10/3258 esas numaralı meclis araştırması önergesi 20 Ekim 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Türkiye'de derinleşen yoksulluk, paranın hızla değer kaybetmesi, gelir dağılımındaki adaletsizlik ve Diyarbakır gibi illerde yurttaşların temel ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelmesi konularının bütün yönleriyle araştırılarak gerekli önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Diyarbakır'ın tarihi Kuyumcu Çarşısı'nda yapılan gözlemler, yalnızca bir kentin değil, tüm Türkiye'nin içinde bulunduğu derin yoksulluğun somut bir yansımasıdır. Yurttaşların alım gücü büyük oranda düşmüş; ekonomik kriz, günlük yaşamın her alanında hissedilir hale gelmiştir.

2009 yılında tedavüle giren 200 TL'lik banknot, o dönem yaklaşık 5 gram altın ya da 100-130 Amerikan Doları alım gücüne sahipti. Bugün ise bu banknotla yalnızca 0,034 gram altın ya da 5 Amerikan Doları alınabilmektedir. Yani 16 yılda paranın değeri neredeyse yüzde 98 oranında erimiştir.

Bu süreçte, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan resmi veriler ile halkın yaşadığı gerçek enflasyon arasında büyük farklar oluşmuş; gıda, enerji ve barınma maliyetleri temel gelir kalemlerini aşmıştır.

Diyarbakır'da olduğu gibi, pek çok kentte yurttaşlar artık pazara gidememekte, çocuklarına giysi alamamakta ve temel beslenme ihtiyaçlarını dahi karşılayamamaktadır.

Ekonomik kriz yalnızca gelir kaybı yaratmakla kalmamış, sosyal adaleti ve fırsat eşitliğini de ortadan kaldırmıştır.

Derin yoksulluk; işsizlik, borçlanma, eğitimden kopuş, sağlık hizmetlerine erişememe gibi zincirleme sonuçlar doğurmaktadır.

Bu durum, hem bölgesel hem de ulusal düzeyde sosyal çöküntü riskini artırmaktadır. Türkiye'de en yüksek kupürlü banknot hâlâ 200 TL'dir. Ancak bu paranın alım gücü, artık günlük alışverişlerde dahi yetersiz kalmaktadır. Bu durum, dar gelirli yurttaşlar üzerinde fiili bir vergi yükü yaratmakta; nakit kullanımı zorlaşmakta, enflasyonun psikolojik etkileri derinleşmektedir.

Bu çerçevede; Türk Lirası'nın değer kaybının nedenleri, ekonomik politikaların yarattığı yoksullaşma etkisi, gelir dağılımındaki bozulma, enflasyon ölçüm yöntemlerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı, sosyal yardım politikalarının yetersizliği ve özellikle Diyarbakır gibi illerde yoksulluğun ulaştığı boyutun Meclis tarafından araştırılması büyük önem taşımaktadır.

Paranın değerinin yerle bir olduğu, halkın emeğinin değersizleştirildiği bu dönemde; özgürlük, adalet ve barış kadar acil bir başlık da ekonomik adalettir. Bu nedenle, derin yoksulluğun nedenlerinin ve sonuçlarının bütün yönleriyle incelenmesi amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması gerekmektedir.

---

**Kaynak gösterme:** Mustafa Sezgin Tanrıkulu (CHP, Diyarbakır). “Yoksulluğun nedenlerinin ve sonuçlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3258, 20 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3258-yoksullugun-nedenlerinin-ve-sonuclarinin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirle (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/516f5807-dc29-4580-a5c1-019a2425a9fa

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.