# Mevcut ekonomik koşulların tüm üretici kesimler üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3345)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3345
- **Tarih:** 5 Kasım 2025
- **İlk imza:** Ayhan Barut (CHP, Adana)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/e4d35bab-6e5e-4548-affe-019a5e7fcc7e
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3345-mevcut-ekonomik-kosullarin-tum-uretici-kesimler-uzerindeki-etkilerinin-arastirilarak-alinm

> 10/3345 esas numaralı meclis araştırması önergesi 5 Kasım 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Ayhan Barut (CHP); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Türkiye ekonomisi, son yıllarda artan enflasyon, yüksek faiz oranları, döviz kuru baskısı ve dışa bağımlı üretim nedeniyle derin bir krizle karşı karşıyadır. Özellikle sanayicisinden esnafına, tüccarından çiftçisine büyük bir dar boğaza girmiştir. Üretim maliyetlerinin katlanarak artması, girdi fiyatlarının sürekli yükselmesi ve yüksek kredi faizleri nedeniyle finansmana erişim neredeyse imkânsız hale gelmiş, ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliğini azalmıştır.

Bununla beraber bankaların %60-65 düzeyine varan ticari kredi faizleri, üretim yapmak isteyen işletmeleri durma noktasına getirmiştir.

Ekonomik krizin temel dinamiklerinin anlaşılması, krizin sanayici, esnaf, çiftçi ve tüm üretici kesimler üzerindeki etkilerinin tespiti ve acilen atılması gereken adımların belirlenmesi amacıyla Anayasamızın 98'nci, Türkiye Büyük Millet Meclis Içtüzüğü'nün 104 ve 105'nci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 30.04.2024

GEREKÇE:

Türkiye ekonomisi, son yıllarda artan enflasyon, yüksek faiz oranları, döviz kuru baskısı ve dışa bağımlı üretim nedeniyle derin bir krizle karşı karşıyadır. Özellikle sanayicisinden esnafına, tüccarından çiftçisine büyük bir dar boğaza girmiştir. Üretim maliyetlerinin katlanarak artması, girdi fiyatlarının sürekli yükselmesi ve yüksek kredi faizleri nedeniyle finansmana erişim neredeyse imkânsız hale gelmiş, ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliğini azalmıştır.

Bununla beraber bankaların %60-65 düzeyine varan ticari kredi faizleri, üretim yapmak isteyen işletmeleri durma noktasına getirmiştir. Bu faiz oranlarıyla yatırım yapmak, işletmeyi büyütmek bir yana, işletmelerin ayakta kalabilmesi dahi tehdit altına girmiştir. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler), bu yüksek faiz ortamında büyük bir borç yükü altına girmiştir. Çok sayıda işletme kapanmış, binlerce çalışan işsiz kalmıştır, işsizlikte çığ gibi devam etmektedir.

Çiftçiler ise mazot, gübre, tohum, ilaç gibi temel tarım girdilerinde yaşanan fahiş artışlar karşısında üretimi terk etme noktasına gelmiştir. Tarımsal desteklerin yetersizliği ve finansman maliyetlerinin ağırlığı, kırsal kesimi daha da yoksullaştırmaktadır. Aynı şekilde esnaflar da artan borç yükü altında kepenk kapatmak zorunda kalmaktadır.

Gelir kaybı ve borçlanmanın artmasıyla halkın alım gücü zayıflamış, üretici, ürettiğini satamaz hale gelmiştir. Bununla birlikte işsizlik artmakta, sosyal adaletsizlik derinleşmektedir. Bugün geldiğimiz noktada uygulanan ekonomi politikaları ne enflasyonu düşürebilmiş ne de istihdamı ve üreticiyi koruyabilmiştir.

Bu acı tablo, ekonomik krizin artık yalnızca sayısal göstergelerle değil, doğrudan toplumsal yaşamla ölçüldüğü bir döneme işaret etmektedir. Ekonomik krizin temel dinamiklerinin anlaşılması, krizin sanayici, esnaf, çiftçi ve tüm üretici kesimler üzerindeki etkilerinin tespiti ve acilen atılması gereken adımların belirlenmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması elzemdir.

---

**Kaynak gösterme:** Ayhan Barut (CHP, Adana). “Mevcut ekonomik koşulların tüm üretici kesimler üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3345, 5 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3345-mevcut-ekonomik-kosullarin-tum-uretici-kesimler-uzerindeki-etkilerinin-arastirilarak-alinm (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/e4d35bab-6e5e-4548-affe-019a5e7fcc7e

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.