# 2025 yılında yaşanan zirai don olayının etkilerinin ve çiftçilerin yaşadığı sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3414)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3414
- **Tarih:** 19 Kasım 2025
- **İlk imza:** Orhan Sümer (CHP, Adana)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/2225a58c-70fd-4eaa-9b5c-019abb060465
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3414-2025-yilinda-yasanan-zirai-don-olayinin-etkilerinin-ve-ciftcilerin-yasadigi-sorunlarin-ara

> 10/3414 esas numaralı meclis araştırması önergesi 19 Kasım 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Orhan Sümer (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Türkiye'nin birçok tarımsal bölgesinde son üç yıldır etkili olan kuraklık ve özellikle bu yıl etkisini artıran zirai don, tarım sektörü için yıkıcı sonuçlar doğurmuştur. Ege, Iç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri başta olmak üzere, üretim merkezlerinin büyük kısmında buğday, arpa, kayısı, elma, fındık, zeytin ve üzüm gibi kritik ürünler ciddi rekolte kayıpları yaşamıştır.

Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) dışında kalan ya da poliçe bedellerini ödeyemeyen çok sayıda çiftçi zararını telafi edemezken; mevcut borç yükü, girdi maliyetlerinin artışı ve ürün kayıpları nedeniyle tarımdan kopuş süreci hızlanmaktadır. Bu durum, hem üretim hacminde daralmaya hem de ihracatın azalmasına, gıda arz güvenliğinin tehlikeye girmesine ve gıda enflasyonunun artmasına yol açmaktadır.

Özellikle 2024-2025 tarım sezonunda Mart ve Nisan aylarında yaşanan don olayları, meyvecilik yapılan birçok bölgede neredeyse tüm üretimi yok etmiş; bazı çiftçiler ürünlerini hasat edemeden yok saymak zorunda kalmıştır. Buna rağmen, zarar gören üreticiler için kapsamlı ve hızlı bir destek programı açıklanmamış, sadece bölgesel ve yetersiz müdahalelerle yetinilmiştir.

Bu tablo, tarımın stratejik sektör olma vasfını bir kez daha göstermiştir. Ancak bu stratejik sektördeki krizlere, stratejik bir planlama ve merkezi destek politikalarıyla yanıt verilmemektedir. Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yürürlüğe girecek hızlı ve doğrudan destek mekanizmaları, çiftçinin borç yükünü hafifletebilir ve yeniden üretime yönelmesini sağlayabilir.

Bu nedenlerle; Kuraklık ve zirai donun bölgesel ve sektörel etkilerinin araştırılması, Ürün bazlı ve bölge bazlı zarar tespitlerinin kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılması, Afetten etkilenen çiftçilerin zararlarının nasıl karşılanabileceğinin belirlenmesi,

Cumhurbaşkanlığı kararıyla verilecek doğrudan desteklerin içeriği ve kapsamının tespiti, Gıda arz güvenliğini tehlikeye atan risklere karşı tarım sigortacılığı ve erken uyarı sistemlerinin iyileştirilmesi için önerilerin geliştirilmesi tarh İDAM A2S. 10/3414 CHP), TİZ6.röRKİYE'BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Yukarıda açıklanan nedenlerle "Tarımda Yaşanan "Don Olayı" ve Üretim Ayağında Çiftçilerin Yaşadıkları Olumsuzlukların tespit edilmesi ve alınacak önlemlerin ivedilikle hayata geçirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104. ve 105. Maddeleri gereğince meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

ARİYET HALA

---

**Kaynak gösterme:** Orhan Sümer (CHP, Adana). “2025 yılında yaşanan zirai don olayının etkilerinin ve çiftçilerin yaşadığı sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3414, 19 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3414-2025-yilinda-yasanan-zirai-don-olayinin-etkilerinin-ve-ciftcilerin-yasadigi-sorunlarin-ara (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/2225a58c-70fd-4eaa-9b5c-019abb060465

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.