# Konya'nın Karapınar ilçesi başta olmak üzere şeker pancarı üretimi sektöründe yaşandığı iddia edilen usulsüzlüklerin ve kota tahsisinde yaşanan sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3429) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/3429 - **Tarih:** 19 Kasım 2025 - **İlk imza:** Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6cede50f-8691-4396-966b-019abae02afe - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3429-konya-nin-karapinar-ilcesi-basta-olmak-uzere-seker-pancari-uretimi-sektorunde-yasandigi-id > 10/3429 esas numaralı meclis araştırması önergesi 19 Kasım 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Şenol Sunat (İYİ Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Konya'nın Karapınar ilçesi başta olmak üzere şeker pancarı üretim bölgelerinde son iki yılda derinleşen kota tahsisi usulsüzlükleri, kayıt dışı ekim artışı, özel şirketler eliyle yürütülen alım-fiyat manipülasyonları, çiftçi gelirlerinin gasp edilmesi, pancar avans ve küspe haklarının bazı şirketlere geçirilmesi, kaçak pancar sevkiyatları ve TÜRKŞEKER denetim mekanizmalarının devre dışı bırakılması iddialarının bütüncül biçimde araştırılması; şeker piyasasında oluştuğu ileri sürülen 200 milyon TL'yi aşan rant düzeneklerinin tüm boyutlarıyla ortaya çıkarılması; çiftçiyi şirketlere bağımlı hale getiren sözleşme ve kota uygulamalarının tarımsal üretim, su kaynakları, bölgesel kalkınma ve gıda güvenliği üzerindeki etkilerinin incelenmesi; kamu görevlilerinin olası sorumluluklarının tespit edilmesi ve gerekli yapısal çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla, Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılması hususunu saygıyla arz ve teklif ederiz. GEREKÇE Türkiye'nin stratejik tarımsal ürünlerinden biri olan şeker pancarı hem gıda sanayii hem yem sektörü hem de bölgesel kalkınma açısından kritik önemdedir. Ancak Konya'nın Karapınar ilçesinde ve çevre üretim havzalarında son iki yılda yaşanan gelişmeler, pancar piyasasının sağlıklı işleyişinin bozulduğunu, çiftçinin gelirinin sistematik biçimde aşağı çekildiğini ve kamu otoritesinin düzenleyici rolünün zayıfladığını göstermektedir. Karapınar'da yıllık yaklaşık 1 milyon 700 bin ton pancar üretilmekte olup bunun 860 bin tonu Ereğli Şeker Fabrikasına, 400 bin tonu TÜRKŞEKER'in izniyle Amasya, Alpullu ve Adapazarı fabrikalarına, yaklaşık 400 bin ton ise kotasız-kayıt dışı olarak ekilmektedir. Özellikle dış bölge olarak adlandırılan ekimlerde kota, geçmişte olduğu gibi çiftçiye verilmesi gerekirken, son iki yıldır UHM Tarım başta olmak üzere bazı şirketlere tahsis edildiği iddia edilmektedir. Bu durum, Şeker Kanunu'na aykırı biçimde kota ticareti yaratmakta ve çiftçiyi şirketlerin hazırladığı sözleşmelere mahkum hale getirmektedir. Söz konusu şirketlerin, pancar ekim dönemi başlar başlamaz çiftçilere 2200 TL/ton gibi devlet fiyatının oldukça altında alım fiyatı dayattığı; sözleşmelerde devlet fiyatı açıklandığında farkın ödeneceğine ilişkin hiçbir hüküm bulunmadığı; avans ödemelerinin çiftçi yerine şirket kasalarına yönlendirildiği; çiftçinin en önemli gelir kalemlerinden biri olan küspe hakkının tamamen şirketler tarafından alındığı ifade edilmektedir. TÜRKŞEKER'in 2025 alım fiyatını kota tamamlama primi dahil 3100 TL/ton açıklamasına rağmen çiftçiden 2200 TL/ton seviyesinde alım yapılması, ton başına en az 400- 500 TL haksız kazanç sağlandığını göstermektedir. Yalnızca 250 bin tonluk kota üzerinden dahi 100 milyon TL'nin üzerinde rant oluştuğu; avans, küspe ve diğer kalemlerle birlikte bu tutarın 300 milyon TL'yi aştığı değerlendirilmektedir. Buna ek olarak, Karapınar'dan Çorum Şeker Fabrikası'na kaçak yollarla on binlerce ton pancar taşındığı ve bunun da benzer şirketler tarafından organize edildiği öne sürülmektedir. Bu durum, hem kayıt dışı üretimi teşvik etmekte hem de devletin denetim mekanizmalarının işlevsiz hale geldiği izlenimini doğurmaktadır. Karapınar'ın ciddi su kısıtı bulunan bir bölge olması, son yıllarda bölgedeki obruk oluşumlarını hızlandıran etkenlerden biri olarak gösterilirken, 400 bin ton kotalı + 400 bin ton kotasız olmak üzere toplam 800 bin ton pancarını üretime zorlanması, bölgenin su varlıklarının ticari çıkarlar uğruna hızla tüketildiği yönünde kaygılara yol açmaktadır. Tüm bu süreçlerin, TÜRKŞEKER Genel Müdürü ve Şeker Dairesi Başkanlığı'nın bilgisi dahilinde yürütüldüğü bu nedenle ağır bir görev ihmali olduğu öne sürülmektedir. Çiftçinin gelir kaybına, pancar piyasasında fiyat istikrarsızlığına ve kamu kaynaklı düzenleme mekanizmalarının etkisizleşmesine yol açtığı ileri sürülen tüm bu uygulamalar, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda hukuki ve sosyal boyutları olan ağır bir kriz niteliği taşımaktadır. Şeker pancarı gibi stratejik bir ürünün üretiminde ortaya çıkan bu rant düzenekleri, kayıt dışılık, şirket tekelleşmesi, denetim mekanizmalarının zayıflaması ve çiftçi haklarının yok edilmesi yalnızca Karapınar'ı değil Türkiye'nin pek çok tarımsal bölgesini tehdit etmektedir. Bu gerekçelerle sorunun tüm boyutlarıyla TBMM tarafından araştırılması; çiftçinin korunması, şeker piyasasının şeffaflaştırılması ve yasa dışı-usulsüz uygulamaların açığa çıkarılması için Meclis Araştırması açılması elzemdir. --- **Kaynak gösterme:** Şenol Sunat (İYİ Parti, Manisa). “Konya'nın Karapınar ilçesi başta olmak üzere şeker pancarı üretimi sektöründe yaşandığı iddia edilen usulsüzlüklerin ve kota tahsisinde yaşanan sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3429, 19 Kasım 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3429-konya-nin-karapinar-ilcesi-basta-olmak-uzere-seker-pancari-uretimi-sektorunde-yasandigi-id (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/6cede50f-8691-4396-966b-019abae02afe Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.