# Cezaevlerinde kalan engelli, yaşlı, hasta ve kadın mahkumlar ile mahkum çocuklarının sorunlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3520)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3520
- **Tarih:** 19 Aralık 2025
- **İlk imza:** Nermin Yıldırım Kara (CHP, Hatay)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/627cc217-e2d6-4596-b408-019b3fcbd259
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3520-cezaevlerinde-kalan-engelli-yasli-hasta-ve-kadin-mahkumlar-ile-mahkum-cocuklarinin-sorun

> 10/3520 esas numaralı meclis araştırması önergesi 19 Aralık 2025 tarihinde verildi; ilk imza: Nermin Yıldırım Kara (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

CUMHURİYET HALK PARTİSİ

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

Ülkemizdeki ceza infaz kurumlarında bulunan engelli, yaşlı, hasta ve kadın mahkumlar ile anneleriyle birlikte cezaevinde kalmak zorunda olan çocukların; yaşam koşulları, sağlık hizmetlerine erişim imkanları ve temel insan hakları çerçevesinde yaşadıkları mahrumiyetlerin incelenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmas mı arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Ceza infaz kurumlarının temel amacı, hükümlülerin ıslahı ve topluma kazandırılmasıdır. Ancak mevcut infaz sisteminin fiziksel yapısı ve idari uygulamaları; engelli, yaşlı ve kadın gibi özel ihtiyaçları olan gruplar için "çifte cezalandırma" niteliği taşıyan ağır mağduriyetler yaratmaktadır. Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CISST) verilerine göre, hapishanelerde 162'si ortopedik, 42'si görme, 65'i ise işitme ve konuşma engelli olmak üzere en az 269 engelli mahpus bulunmaktadır. Cezaevlerinin mimari yapısının bu bireylerin ihtiyaçlarına göre tasarlanmamış olması, temel ihtiyaçların karşılanmasında başkalarına bağımlılık yaratmaktadır.

TÜİK ve ilgili sivil toplum kuruluşu raporlarına göre, cezaevlerindeki 65 yaş üstü mahkum sayısı 6.625'e ulaşmıştır. Ayrıca İnsan Hakları Derneği (İHD) 2025 yılı raporunda, cezaevlerinde 1.412 hasta mahpus bulunduğu, bunlardan 335'inin ağır hasta statüsünde olduğu ve 230'unun tek başına yaşamını devam ettiremeyecek durumda olduğu kaydedilmiştir. Adli Tıp Kurumu rapor süreçlerinin yavaşlığı bu grubu hayati riskle karşı karşıya bırakmaktadır.

Cezaevlerinde bulunan yaklaşık 20.000 kadın mahkumun yanı sıra, Adalet Bakanlığı ve sivil toplum verileri ışığında 0-6 yaş arası yaklaşık 759 çocuğunanneleriyle birlikte hapishane koşullarında büyüdüğü görülmektedir. Bu çocukların yetişkinlerle aynı fiziksel koşullarda tutulması ve uygun oyun/eğitim alanlarının eksikliği, çocuk hakları açısından ciddi bir sorun teşkil etmektedir. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü (CTE) verilerine göre, Eylül 2025 itibarıyla toplam mahpus sayısı 419.000'i aşarak resmi kapasitenin yaklaşık 100.000 kişi üzerine çıkmıştır. Bu aşırı doluluk, özellikle dezavantajlı grupların revir, hastane sevki ve diyet yemeği gibi hayati hizmetlere erişimini imkansız hale getirmektedir.

Bu nedenle; cezaevlerindeki dezavantajlı grupların insani onura yaraşır koşullarda infaz süreçlerini tamamlamaları, mevcut veriler ışığında iyileştirici adımların atılması ve standartların belirlenmesi amacıyla bir araştırma komisyonu kurulması gereklidir.

---

**Kaynak gösterme:** Nermin Yıldırım Kara (CHP, Hatay). “Cezaevlerinde kalan engelli, yaşlı, hasta ve kadın mahkumlar ile mahkum çocuklarının sorunlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3520, 19 Aralık 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3520-cezaevlerinde-kalan-engelli-yasli-hasta-ve-kadin-mahkumlar-ile-mahkum-cocuklarinin-sorun (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/627cc217-e2d6-4596-b408-019b3fcbd259

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.