# Hava kirliliğinin nedenlerinin ve etkilerinin tüm boyutlarıyla araştırılarak kirliliği önleyecek çözümlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3638)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3638
- **Tarih:** 16 Ocak 2026
- **İlk imza:** Cemal Enginyurt (CHP, İstanbul)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b8652522-98a0-4f3b-bb1a-019be9d17362
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3638-hava-kirliliginin-nedenlerinin-ve-etkilerinin-tum-boyutlariyla-arastirilarak-kirliligi-onl

> 10/3638 esas numaralı meclis araştırması önergesi 16 Ocak 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Cemal Enginyurt (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Türkiye genelinde hava kirliliğinin nedenlerinin, halk sağlığı üzerindeki etkilerinin, mevcut denetim ve izleme mekanizmalarının yeterliliğinin, merkezi ve yerel idarelerin sorumluluklarının ve alınması gereken ilave önlemlerin belirlenmesi amacıyla, Anayasa'nın 98'inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederim. 13/01/2026

GEREKÇE

Hava kirliliği, günümüzde yalnızca çevresel bir sorun olmaktan çıkmış; doğrudan doğruya halk sağlığını, yaşam kalitesini ve toplumsal refahı tehdit eden kamusal sorun hâline gelmiştir. Türkiye genelinde özellikle büyükşehirlerde ve sanayi yoğun bölgelerde hava kirliliği düzeyleri, ulusal ve uluslararası sınır değerlerin sıklıkla üzerine çıkmakta; bu durum başta solunum ve kalp-damar hastalıkları olmak üzere pek çok sağlık sorununa yol açmaktadır.

Türkiye'de hava kirliliğinin temel kaynakları arasında; sanayi tesislerinden kaynaklanan emisyonlar, fosil yakıt kullanımına dayalı enerji üretimi, motorlu taşıt trafiği, ısınmada kullanılan kalitesiz yakıtlar, plansız kentleşme ve yetersiz çevresel denetimler yer almaktadır. Buna karşın hava kalitesinin izlenmesi, kirletici faaliyetlerin denetlenmesi ve caydırıcı yaptırımların uygulanması konusunda ciddi eksiklikler bulunduğu yönünde yaygın bir kamuoyu kanaati oluşmuştur.

Özellikle hava kirliliğinin yoğun yaşandığı bölgelerde yaşayan vatandaşların, temiz hava hakkından yararlanamadığı; çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan bireylerin bu durumdan doğrudan etkilendiği görülmektedir. Buna rağmen, hava kirliliğiyle mücadeleye ilişkin politikaların bütüncül, şeffaf ve etkili bir çerçevede ele alındığını söylemek güçtür.

Bu itibarla, Türkiye genelinde hava kirliliğinin nedenlerinin, mevcut mevzuatın ve uygulamaların, kurumlar arası yetki ve sorumluluk paylaşımının, denetim mekanizmalarının ve bunların etkinliğinin, hava kirliliğinin halk sağlığı üzerindeki etkilerinin kapsamlı biçimde araştırılması; eksikliklerin tespit edilerek çözüm önerilerinin geliştirilmesi kamu yararı açısından zorunluluk arz etmektedir. Bu gerekçelerle, hava kirliliğinin nedenlerinin, halk sağlığı üzerindeki etkilerinin, mevcut denetim ve izleme mekanizmalarının yeterliliğinin çok boyutlu olarak araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü' nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederim.

GRUP BASKANLE

1616 Sayılı mea Aras (IZAS KAZATI Sives My ASAS Gülizar Biner Karaca Denizi: Mu belezon Hüseyin Yı412 Aydın pr Ayten baRut Adara Seyt Toron Ordu

SPUR BASKANLE

---

**Kaynak gösterme:** Cemal Enginyurt (CHP, İstanbul). “Hava kirliliğinin nedenlerinin ve etkilerinin tüm boyutlarıyla araştırılarak kirliliği önleyecek çözümlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3638, 16 Ocak 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3638-hava-kirliliginin-nedenlerinin-ve-etkilerinin-tum-boyutlariyla-arastirilarak-kirliligi-onl (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/b8652522-98a0-4f3b-bb1a-019be9d17362

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.