# Tarım sektöründeki borçlanma yapısının tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/3734)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/3734
- **Tarih:** 9 Şubat 2026
- **İlk imza:** Bekir Başevirgen (CHP, Manisa)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/5a9ed628-a87b-470f-99e8-019c6b987488
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-3734-tarim-sektorundeki-borclanma-yapisinin-tarimsal-uretim-uzerindeki-etkilerinin-arastirilara

> 10/3734 esas numaralı meclis araştırması önergesi 9 Şubat 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Bekir Başevirgen (CHP); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Tarım sektörünün bankacılık sistemine olan kredi borçlarındaki hızlı artışın özellikle küçük çiftçiler ve aile tarım işletmeleri üzerindeki etkilerinin, borçlanma nedenlerinin, kamu ve özel bankaların kredi politikalarının, geri ödenemeyen kredilerin ulaştığı boyutun ve bu sürecin tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ile kırsal yaşam üzerindeki sonuçlarının tüm yönleriyle araştırılması; çözüm önerilerinin ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Tarım sektörü; gıda güvencesinin sağlanması, kırsal istihdamın korunması ve ekonomik bağımsızlık açısından stratejik bir öneme sahiptir. Türkiye de tarımsal üretimin önemli bir bölümü küçük çiftçiler ve aile işletmeleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Ancak son yıllarda artan mazot, gübre, yem, tohum ve enerji maliyetleri; iklim koşullarına bağlı riskler; ürün fiyatlarındaki belirsizlik ve yetersiz destekleme politikaları nedeniyle bu kesim giderek artan bir borç yükü altında üretim yapmaya çalışmaktadır.

Bankacılık sistemi verilerine göre, tarım sektörünün kredi borçları yalnızca bir yıl içinde 371 milyar lira artarak 1 trilyon 239 milyar liraya ulaşmıştır. Bu borcun 982 milyar liralık kısmı kamu bankaları, 257,3 milyar liralık kısmı ise özel bankalar tarafından kullandırılan kredilerden oluşmaktadır. Bu tablo, özellikle küçük ölçekli üreticilerin ve aile işletmelerinin üretimi sürdürebilmek için borçlanmaya mecbur bırakıldığını ortaya koymaktadır.

Daha da kaygı verici olan husus, tarım sektöründe vadesinde ödenemediği için bankalar tarafından takibe alınan kredi borçlarının 3,6 milyar liradan 14,8 milyar liraya yükselmiş olmasıdır. Takipteki kredi tutarındaki bu hızlı artış; küçük çiftçilerin gelirlerinin borçlarını karşılamaya yetmediğini, borçların çevrilemez hâle geldiğini ve çok sayıda üreticinin üretimden çekilme riskiyle karşı karşıya olduğunu göstermektedir.

Borçlarını ödeyemeyen küçük çiftçiler ve aile işletmeleri; tarlalarını, hayvanlarını ve üretim araçlarını kaybetmekte, bu durum kırsal yoksulluğu artırmakta ve tarımdan kopuşu hızlandırmaktadır. Üreticinin üretimden çekilmesi ise tarımsal arzın azalmasına, gıda fiyatlarının yükselmesine ve ülkenin gıda egemenliğinin zayıflamasına yol açabilecek ciddi sonuçlar doğurmaktadır.

Bu nedenlerle; tarım sektöründeki borçlanma yapısının özellikle küçük çiftçiler ve aile işletmeleri açısından incelenmesi, kredi geri ödeme sorunlarının nedenlerinin tespit edilmesi, kamu ve özel bankaların uygulamalarının değerlendirilmesi, faiz oranları ve yapılandırma politikalarının gözden geçirilmesi ve üreticilerin borç sarmalından çıkarılmasına yönelik kalıcı çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

---

**Kaynak gösterme:** Bekir Başevirgen (CHP, Manisa). “Tarım sektöründeki borçlanma yapısının tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/3734, 9 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-3734-tarim-sektorundeki-borclanma-yapisinin-tarimsal-uretim-uzerindeki-etkilerinin-arastirilara (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/5a9ed628-a87b-470f-99e8-019c6b987488

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.