# Diyarbakır Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu başta olmak üzere çocuk cezaevlerinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/4167)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/4167
- **Tarih:** 6 Mayıs 2026
- **İlk imza:** Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti, Diyarbakır)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/bbf916b9-d0ff-4776-a15c-019e3ac8e07b
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-4167-diyarbakir-cocuk-ve-genclik-kapali-ceza-infaz-kurumu-basta-olmak-uzere-cocuk-cezaevlerinde

> 10/4167 esas numaralı meclis araştırması önergesi 6 Mayıs 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Diyarbakır Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu başta olmak üzere, çocuk cezaevlerindeki çocuklara yönelik kötü muameleler ile ihlallerin etkin ve şeffaf bir şekilde soruşturulması, koşulların iyileştirilmesi ve çocuk adalet sisteminde haklara uygun politikaların belirlenmesi amaçlarıyla Anayasa'nın 98'inci, Iç Tüzüğün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılması için gereğini arz ederiz.

GEREKÇE

Diyarbakır Barosu Çocuk Hakları Merkezi'nin, 2025 Nisan-2026 Nisan döneminde toplam 45 çocukla gerçekleştirdiği görüşmelere istinaden hazırladığı "Diyarbakır Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda Tutuklu Bulunan Oğlan Çocuklarına Yönelik Hak İhlalleri ve Tutulma Koşullarına İlişkin Rapor", Türkiye'de çocuk adalet sisteminin, çocuğun üstün yararı ve ceza infaz süreçlerinin rehabilitasyon odaklılığı temelinde değil daha ziyade bir cezalandırma mekanizması olarak kurgulandığını apaçık şekilde ortaya koymuştur. Çocukların tutulma koşullarından yargı süreçlerine kadar geniş bir yelpazede yaşadıkları ciddi hak ihlalleri şöyledir;

• İşkence, Kötü Muamele ve İnsan Onuruyla Bağdaşmayan Muamele Yasağı başlığında; çocukların %13,3'ü çıplak aramaya maruz kaldığını, %20'si rutin aramalarda mahremiyetinin ihlal edildiğini belirtmiştir. Bazı çocuklar, aramalar sırasında mahrem bölgelerine elle temas edildiğini ifade etmiş; cezaevi personel müdahalesi sırasında sınırı aşan zor kullanma ve onur kırıcı davranışlar rapor edilmiştir. Çocuklar; ters kelepçe, kameraların görmediği kör noktalarda darp, tehdit ve hakarete maruz kaldıklarını beyan etmiştir. Yanı sıra; koğuşlarda mesul/temsilci adı verilen gayriresmî bir otorite sisteminin kurulduğu saptanmıştır. Çocukların %73,3'ü bu kişilerce kurallar konulduğunu, bu kurallara uyulmadığında fiziksel veya psikolojik şiddet uygulandığını (fayans üzerinde bekleme, bulaşık yıkatma, kantin ürünlerine el koyma vb.) belirtmiştir.

Yaşam Hakkı ve Sağlık Hizmetlerine Erişim başlığında; kuruma girişte psikologla görüşme oranı %88,9 olsa da bu görüşmelerin düzenli ve bireyselleştirilmiş bir iyileştirme planına dönüşmediği anlaşılmıştır. Revire erişimde gecikmeler yaşandığı, hastane sevklerinin bazen 4 aya kadar bekletildiği ve ilaçların zamanında ulaştırılmadığı tespit edilmiştir. Muayeneler sırasında personelin odada bulunması ve hastane sevklerinin kelepçeli yapılması tıbbi mahremiyeti zedeleyen temel unsurlar olarak raporda yer bulmuştur.

Barınma ve Beslenme Koşulları başlığında; 8 kişilik koğuşlarda 10-12 kişinin kaldığı, çocukların bir kısmının ortak alanlarda (yerde) uyumak zorunda kaldığı belirtilmiş; idarenin temizlik malzemesi desteğinin çok düşük (%86,7 malzeme verilmediğini belirtmiştir) olduğu; nevresimlerin düzenli değişmediği, çamaşır makinelerinin sık sık bozuk olduğu ifade edilmiştir. Yine çocukların %80'i günde üç öğün yemek verilmediğini beyan etmiştir. Yemeklerden yabancı cisim (kıl, metal, plastik ve hatta fare) çıktığına dair ciddi anlatımlar mevcuttur.

• Haberleşme Hürriyeti başlığında; iletişim araçlarının erişim, maliyet, teknik altyapı ve idari uygulamalar bakımından sınırlayıcı bir çerçeve içerisinde kaldığı anlaşılmıştır. E-görüş ve telefon ücretlerinin astronomik yüksekliği, maddi durumu zayıf olan çocukların iletişim hakkını tamamen engellemektedir (Bir çocuk; aile bireylerinin açık görüşe geldiğinde haftalık 480 TL yükleyip bittiğini, açık görüşe gelmediklerinde ise haftalık 960 TL kullandığını beyan etmiştir.) Yanı sıra bir çocuğun üzerindeki darp izlerini ailesine göstermeye çalışması üzerine e-görüşün kesilmesi gibi, haberleşme hakkına yönelik doğrudan müdahaleler rapor edilmiştir.

• Eğitim Hakkı ve Sosyal Aktiviteler başlığında; çocukların %64,4'ü eğitime teşvik edilmediklerini belirtmiştir. Okuma yazma bilmeyen veya eğitim seviyesi düşük çocukların dilekçe yazamadığı için eğitim talebinde bulunamadığı, talep edenlerin ise gerekçesiz reddedildiği saptanmıştır. Yine spor ve oyun salonu mevcut olsa da, çocukların ekserisi her gün spor yapamadığını, aktivite sürelerinin çok kısıtlı ve ekipmanların yetersiz olduğunu ifade etmiştir.

• Disiplin Tedbirleri ve Yargı Süreçlerindeki İhlaller başlıklarında; disiplin süreçlerinde bilgilendirme eksikliği, avukata erişim yetersizliği, savunma süresinin kısıtlılığı ve yüksek ceza oranlarının savunma hakkının etkin kullanılmasını engellediği ortaya konulmuştur. Ayrıca çocukların %73,3'ü gözaltı ve ifade sürecinde bilgilendirilmediğini, %40'1 ise kolluk/mahkeme aşamasında zorbalık veya şiddet gördüğünü belirtmiştir.

Yukarıda sıralananlardan hareketle; Diyarbakır Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu başta olmak üzere, çocuk cezaevlerindeki çocuklara yönelik kötü muameleler ile ihlallerin etkin ve şeffaf bir şekilde soruşturulması, koşulların iyileştirilmesi ve çocuk adalet sisteminde haklara uygun politikaların belirlenmesi amaçlarıyla bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

---

**Kaynak gösterme:** Ceylan Akça Cupolo (DEM Parti, Diyarbakır). “Diyarbakır Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu başta olmak üzere çocuk cezaevlerinde yaşandığı iddia edilen hak ihlallerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/4167, 6 Mayıs 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-4167-diyarbakir-cocuk-ve-genclik-kapali-ceza-infaz-kurumu-basta-olmak-uzere-cocuk-cezaevlerinde (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/bbf916b9-d0ff-4776-a15c-019e3ac8e07b

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.