# Plastik atık ithalatı ve geri dönüşüm politikalarının etkilerinin araştırılarak halk sağlığının korunması için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/4483) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/4483 - **Tarih:** 6 Ağustos 2026 - **İlk imza:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/3465a3be-128c-4538-a70a-019fd6911155 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-4483-plastik-atik-ithalati-ve-geri-donusum-politikalarinin-etkilerinin-arastirilarak-halk-sagli > 10/4483 esas numaralı meclis araştırması önergesi 6 Ağustos 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Serhat Eren (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Türkiye'ye ithal edilen plastik atıkların miktarının, işlenme süreçlerinin ve nihai akıbetinin belirlenmesi, plastik geri dönüşüm faaliyetlerinin çevre, tarım, gıda güvenliği ve halk sağlığı üzerindeki etkilerinin araştırılması, mevcut denetim mekanizmalarının değerlendirilmesi ve çevre ile halk sağlığını koruyacak politikaların belirlenmesi aracıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. GEREKÇE Plastik üretimi ve tüketimi dünya genelinde hızla artarken plastik atıkların çevreye, insan sağlığına ve ekosistemlere verdiği zarar da giderek ağırlaşmaktadır. Plastiklerin doğada uzun yıllar boyunca kalması, zamanla mikroplaştık ve nanoplastiklere ayrışması ve içerdikleri ya da çevreden bünyelerine aldıkları kimyasal maddeleri suya, toprağa ve canlılara taşıması, plastik kirliliğini küresel ölçekte çevre ve halk sağlığı sorunu haline getirmiştir. Çin'in 2017 yılında plastik atık ithalatını durdurmasının ardından Avrupa'da oluşan plastik atıkların önemli bir bölümü Türkiye'ye yönelmiştir. Eurostat verilerine göre Türkiye, Avrupa Birliği'nin AB dışına ihraç ettiği atıkların en büyük varış ülkesi konumundadır. 2022 yılında AB'nin toplam atık ihracatının yüzde 39'u Türkiye'ye gerçekleştirilmiştir. Öte yandan plastik atık ticaretine ilişkin veriler kurumlara göre önemli farklılıklar göstermektedir. 2024 yılına ilişkin çalışmalarda Türkiye'ye ithal edilen plastik atık miktarı yaklaşık 426 bin ton ile 1 milyon 290 bin ton arasında değişen rakamlarla ifade edilmektedir. Aynı konuya ilişkin resmi ve uluslararası veriler arasındaki bu büyük farklılık dahi ithalatın yeterince şeffaf biçimde izlenemediğini ortaya koymaktadır. Türkiye'de 2024 yılı itibarıyla 2 bin 934 lisanslı atık geri kazanım tesisi bulunduğu, bunların 1.263'ünün plastik atık geri kazanımı alanında faaliyet gösterdiği belirtilmektedir. Buna rağmen ithal edilen plastik atıkların ne kadarının geri dönüştürüldüğü ne kadarının proses artığı olarak ortaya çıktığı, nasıl bertaraf edildiği ve nihai akıbetinin ne olduğu konusunda kamuoyuna açık, tesis bazlı ve doğrulanabilir bir veri sistemi bulunmamaktadır. Atıkların gümrükten tesise kadar takip edildiği belirtilse de tesis içerisindeki süreçlerin ve ortaya çıkan artıkların etkin biçimde izlenip izlenmediği belirsizliğini korumaktadır. Türkiye, yılda milyonlarca ton kendi plastik atığını üretirken buna ilave olarak Avrupa'nın plastik atıklarını da ithal etmektedir. Yerli atıkların kaynağında ayrıştırılması ve geri kazanımı konusunda önemli sorunlar devam ederken, yüz binlerce ton yabancı plastik atığın ülkeye kabul edilmesi çevresel yükü daha da artırmaktadır. Plastik geri dönüşüm tesislerinin önemli bir bölümü Adana ve Mersin başta olmak üzere Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yoğunlaşmaktadır. Araştırmalarda Adana'nın Türkiye'ye ithal edilen plastik atıkların yaklaşık yüzde 60'ının işlendiği başlıca merkezlerden biri olduğu belirtilmektedir. Tesislerin yerleşim alanlarına, tarım arazilerine ve sulama kanallarına yakın konumlanması çevre ve halk sağlığı açısından ciddi kaygılara yol açmaktadır. Adana'da plastik geri dönüşüm tesislerinin yoğunlaştığı bölgelerde yürütülen bilimsel araştırmalarda, tesislerin aşağı akışındaki sulama kanallarında mikroplaştık yoğunluğunun yukarı akışa göre 132 kata kadar arttığı, sulama kanallarından saatte 5,3 milyar mikroplaştık parçacığının taşındığı tespit edilmiştir. Endüstriyel plastik peletlerin ve geri dönüşüm sürecinde parçalanan plastiklerin yalnızca tesislerin aşağısındaki örneklerde görülmesi, kirliliğin kaynağına ilişkin güçlü bilimsel bulgular ortaya koymaktadır. Bu kanalların tarımsal sulamada kullanılması nedeniyle mikroplastiklerin tarım toprağına, ürünlere, Seyhan Nehri üzerinden de Akdeniz ekosistemine taşınması riski bulunmaktadır. Mersin Körfezi'nde yapılan bilimsel çalışmalar da karasal kaynaklı mikroplastiklerin deniz ortamına taşındığını ortaya koymaktadır. Plastik kirliliği yalnızca çevreyi değil, balıkçılığı, tarımsal üretimi, gıda güvenliğini ve halk sağlığını da doğrudan etkilemektedir. Plastik geri dönüşüm faaliyetleri sırasında gerçekleştirilen kırma, parçalama, yıkama ve kurutma işlemleri de mikroplaştık oluşumuna neden olabilmektedir. Tesislerden kaynaklanan atık suların yeterince arıtılmaması halinde mikroplastikler kanalizasyon sistemlerine, derelere ve sulama kanallarına taşınabilmektedir. Buna rağmen mikroplastiklerin izlenmesi ve filtrelenmesine ilişkin denetim mekanizmalarının yeterliliği konusunda kamuoyuna açık kapsamlı bilgiler bulunmamaktadır. Diğer yandan yasa dışı döküm ve kontrolsüz yakma iddiaları da plastik atık ithalatına ilişkin önemli çevre sorunları arasında yer almaktadır. Plastiklerin açık alanda yakılması sırasında ortaya çıkabilen doksin ve funan gibi kalıcı organik kirleticiler hava, su ve toprağı kirletebilmekte, uzun vadede insan sağlığı açısından ciddi riskler oluşturabilmektedir. Plastik geri dönüşüm tesislerinde meydana gelen yangınların sayısındaki artış da dikkat çekicidir. Çeşitli çalışmalara göre geri dönüşüm tesisi yangınlarının sayısı 2017 yılında 6 iken 2022 yılında 125'e yükselmiştir. Buna karşın yangınların nedenleri, çevresel etkileri ve idari yaptırımlar kamuoyuyla yeterli düzeyde paylaşılmamaktadır. Avrupa Birliği'nin yeni Atık Sevkiyatı Tüzüğü ile plastik atık ticaretine yönelik denetimler daha da sıkılaştırılmaktadır. Buna rağmen Türkiye'nin Avrupa'nın en büyük plastik atık alıcılarından biri olmayı sürdürmesi, çevresel yükün ülkemiz üzerinde daha da artabileceğine ilişkin kaygıları güçlendirmektedir. Anayasa'nın 56'ncı maddesi herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğunu hüküm altına almakta; 2872 sayılı Çevre Kanunu çevrenin korunmasını kamu otoritelerinin temel yükümlülüklerinden biri olarak düzenlemektedir. Türkiye'nin taraf olduğu Basel Sözleşmesi de sınır ötesi atık hareketlerinin çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde yönetilmesini öngörmektedir. Plastik atık ithalatı artık yalnızca bir dış ticaret veya geri dönüşüm meselesi olmaktan çıkmış; çevre hakkını, tarımsal üretimi, gıda güvenliğini, deniz ekosistemini ve halk sağlığını doğrudan ilgilendiren çok boyutlu bir kamu politikası sorunu haline gelmiştir. İthalat miktarına ilişkin veri farklılıklarının giderilmesi, atıkların gümrükten nihai bertaraf aşamasına kadar şeffaf biçimde izlenmesi, geri dönüşüm tesislerinin etkin biçimde denetlenmesi, çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilerin bilimsel yöntemlerle ortaya konulması ve gerekli yasal ile idari tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir Meclis Araştırması açılması zorunlu hale gelmiştir. --- **Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Plastik atık ithalatı ve geri dönüşüm politikalarının etkilerinin araştırılarak halk sağlığının korunması için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/4483, 6 Ağustos 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-4483-plastik-atik-ithalati-ve-geri-donusum-politikalarinin-etkilerinin-arastirilarak-halk-sagli (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/3465a3be-128c-4538-a70a-019fd6911155 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.