# Yalova ilindeki kivi üretiminde yaşanan yapısal sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/4504) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/4504 - **Tarih:** 12 Ağustos 2026 - **İlk imza:** Tahsin Becan (CHP, Yalova) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündeme Girecek - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/cd2502f7-7faa-49d5-8daa-01a02360c556 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-4504-yalova-ilindeki-kivi-uretiminde-yasanan-yapisal-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken > 10/4504 esas numaralı meclis araştırması önergesi 12 Ağustos 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Tahsin Becan (CHP); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündeme Girecek. ## Önerge metni Yalova'da ülke tarımı açısından stratejik öneme sahip olan kivi üretiminde yaşanan yapısal sorunların, üreticilerin karşı karşıya bulunduğu ekonomik zorlukların, pazarlama ve ihracat süreçlerinde yaşanan aksaklıkların ve sektörün sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yönelik alınması gereken önlemlerin araştırılarak çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 104. ve 105inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılması hususunu saygılarımızla arz ederiz. 04.08.2026 Yalova, Türkiye'de modern kivi yetiştiriciliğinin başladığı ilk il olmasının yanı sıra uzun yıllardır ülkemizin en önemli kivi üretim merkezlerinden biridir. İlk ticari üretimin Yalova'nın Altınova ilçesinde başlamasıyla birlikte, sahip olduğu iklim koşulları, bilgi birikimi ve üretici deneyimi sayesinde Yalova, Türkiye kivi üretiminde öncü konuma ulaşmıştır. "Yalova Kivisi"nin coğrafi işaret tescili alması da bu ürünün kalite ve marka değerini ortaya koymaktadır. Türkiye"deki kivi üretiminin yüzde 30'a yakını Yalova tarafından karşılanmaktadır. Tüm bu avantajlara rağmen kivi üreticileri, son yıllarda giderek ağırlaşan ekonomik koşullar altında üretimlerini sürdürmeye çalışmaktadır. Gübre, zirai ilaç, mazot, elektrik, sulama, işçilik, ambalaj ve lojistik maliyetlerinde yaşanan olağanüstü artışlar üreticilerin gelirlerini önemli ölçüde azaltmıştır. Buna karşın üretici fiyatları aynı oranda artmamakta, üretici emeğinin karşılığını alamamaktadır. Öte yandan, İran'dan yapılan kivi ithalatı da yerli üreticilerin emeğini ve gelirini doğrudan tehdit etmektedir. Üretim maliyetleri her geçen gün artarken, hasat döneminde kontrolsüz ithalat nedeniyle üreticimizin ürünü değerinde alıcı bulamamaktadır. Türkiye, 2024 yılında 3 bin 361 ton kivi ithalatı için 1 milyon 463 bin dolar öderken, 2025 yılında ithalat miktarı 7 bin 413 tona, döviz ödemesi ise 4 milyon 680 bin dolara çıkmıştır. Buna göre ithalat miktarı yüzde 120, ödenen döviz ise yüzde 220 artmıştır. Türkiye'nin kivi ihracatı ise 2025 yılında yüzde 32 azalarak 8 milyon 413 bin dolardan 5 milyon 734 bin dolara gerilemiştir. 2025"te Türkiye*ye en fazla kivi ithalatı 3 milyon 407 bin dolarla İran'dan yapılmış, daha sonra 1 milyon 10 bin dolarla Şili'den yapılan kivi ithalatı gelmiştir. İran'dan yapılan kivi ithalatı yüzde 326, Şili"den yapılan ithalat ise yüzde 54 artmıştır. Yalova'da tarım arazileri üzerinde giderek artan yapılaşma baskısı da kivi üretiminin geleceğini tehdit etmektedir. Özellikle Altınova başta olmak üzere verimli tarım alanlarının sanayi, konut ve farklı kullanım alanlarına dönüşmesi, uzun yıllar emek verilerek oluşturulan kivi bahçelerinin azalmasına neden olmaktadır. "Diğer taraftan iklim değişikliğinin etkileri her geçen yıl daha belirgin hale gelmektedir. İlkbahar donları, aşırı sıcaklar, düzensiz yağışlar, dolu olayları ve kuraklık, kivi üretiminde verim ve kalite kayıplarına yol açmaktadır. Buna ek olarak kahverengi kokarca gibi zararlılar ile çeşitli bitki hastalıkları da üreticilerin mücadele maliyetlerini artırmaktadır. Kivi üretiminin sürdürülebilirliği açısından sulama altyapısının güçlendirilmesi, modern depolama kapasitesinin artırılması, ürünün katma değerli şekilde işlenmesi ve ihracat pazarlarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Üreticilerin önemli bölümü ürünlerini hasat döneminde düşük fiyatlarla satmak zorunda kalmakta; yeterli depolama, pazarlama ve kooperatifleşme olanaklarına erişememektedir. Yalova'daki kivi üretiminin mevcut durumunun iyileştirilmesi, üretim maliyetlerinin üreticiler üzerindeki etkilerinin araştırılması, tarım alanlarının korunmasına yönelik mevcut uygulamaların yeterliliği, iklim değişikliği ve doğal afetlerin üretime etkilerinin incelenmesi, sulama altyapısı, su kaynakları, depolama, paketleme, markalaşma ve ihracat süreçlerinde yaşanan sorunların çözümü ile kooperatifleşme ve üretici örgütlenmesinin güçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Coğrafi işaretli "Yalova Kivisi"nin ulusal ve uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün artırılması ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için alınması gereken yapısal tedbirlerin ortaya konulması şarttır. Bu çerçevede, Yalova'da kivi üretiminde yaşanan yapısal sorunların, üreticilerin karşı karşıya bulunduğu ekonomik zorlukların ve sektörün sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yönelik alınması gereken önlemlerin araştırılarak çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Meclis Araştırması açılması zorunlu hale gelmiştir. Ter --- **Kaynak gösterme:** Tahsin Becan (CHP, Yalova). “Yalova ilindeki kivi üretiminde yaşanan yapısal sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/4504, 12 Ağustos 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-4504-yalova-ilindeki-kivi-uretiminde-yasanan-yapisal-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/cd2502f7-7faa-49d5-8daa-01a02360c556 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.