# Ardahan ilindeki buzağı ölümleri ve hayvanlardaki yüksek kısırlık oranlarının nedenlerinin tüm yönleriyle araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/4616) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/4616 - **Tarih:** 6 Ekim 2026 - **İlk imza:** Özgür Erdem İncesu (Yeni Parti, Ardahan) - **İmza sayısı:** 21 - **Son durum (TBMM):** Gündeme Girecek - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/cdc0c81a-2487-4dd2-aadf-01a1167c4a9f - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-4616-ardahan-ilindeki-buzagi-olumleri-ve-hayvanlardaki-yuksek-kisirlik-oranlarinin-nedenlerinin > 10/4616 esas numaralı meclis araştırması önergesi 6 Ekim 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Özgür Erdem İncesu (Yeni Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündeme Girecek. ## Önerge metni Ardahan ili, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan ve ekonomisi büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayanan bir sınır ilidir. Yıllık ortalama 200 bin büyükbaş hayvan varlığına sahip olan Ardahan, çayır-mer'a alanlarının yaygınlığı ve hayvan yetiştiriciliğine uygun iklimsel koşulları nedeniyle Türkiye'nin önemli mera hayvancılığı merkezlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Ancak son yıllarda yaşanan yapısal sorunlar ve sağlık hizmetlerine erişimdeki yetersizlik nedeniyle hayvancılık faaliyetleri ciddi bir krizle karşı karşıyadır. Tarım ve Orman Bakanlığı ile çeşitli meslek örgütlerinin son 2 yıla ait saha verilerine göre: e — Ardahan'da buzağı ölüm oranı %24 seviyesine ulaşmıştır. Bu oran, Türkiye genelinde %12 olan ortalamanın iki katından fazladır. e İlde doğurganlık çağındaki dişi hayvanlarda kısırlık oranı %48 seviyesindedir. Bu da her iki hayvandan birinin gebelik sağlayamadığı anlamına gelmektedir. e Bu veriler ışığında Ardahan'daki hayvansal üretimdeki doğrudan ve dolaylı kaybın yıllık ekonomik karşılığı yaklaşık 7 milyar TL olarak hesaplanmaktadır. e Buzağı ölümlerinin başlıca nedenleri arasında doğum sonrası bakım eksiklikleri, yetersiz aşılama, barınak koşullarının elverişsizliği ve paraziter hastalıklar yer almaktadır. e Kısırlık oranının bu denli yüksek olmasının ardında ise yetersiz veteriner hizmeti, uzman eksiği, düzensiz beslenme, suni tohumlamada başarısızlık ve zayıf hayvan genetiği bulunmaktadır. e Ardahan'da görev yapan veteriner hekim sayısı yetersizdir. İl genelinde yalnızca 52 resmi veteriner hekim, yaklaşık 350 bin büyükbaş hayvanla ilgilenmektedir; bu da hayvan başına düşen veteriner oranını ciddi biçimde düşürmektedir. e İl genelinde hayvancılık destekleri yetersiz ve düzensizdir; üreticiler yem maliyetleri, aşılama ve bakım giderlerini karşılamakta zorlanmaktadır. e Kırsal bölgelerde soğuk iklim koşulları, uzun kış mevsimi ve ulaşım güçlükleri, hayvan sağlığı hizmetlerine erişimi daha da zorlaştırmaktadır. e Buzağı ölümleri ve kısırlık, üretim zincirini kırmakta, süt ve et üretiminde azalma, damızlık açığı, ithalata bağımlılık ve kırsal göçü tetiklemektedir. e Ardahan özelinde yaşanan bu sorun, başta Kars, Iğdır ve Erzurum gibi çevre illerde de benzer sonuçlar yaratmakta, Doğu Anadolu hayvancılığı sistemsel bir kırılmayla karşı karşıya kalmaktadır. Yukarıda gerekçesiyle birlikte sunulan; Ardahan ilinde buzağı ölümleri ve hayvanlardaki yüksek kısırlık oranlarının nedenlerinin tüm yönleriyle araştırılması, alınacak yapısal önlemlerin belirlenmesi, hayvancılık desteklerinin yeniden yapılandırılması, yerel koşullara uygun sağlık ve bakim politikalarının geliştirilmesi amacıyla, bu durumun bölge hayvancılığına etkilerinin de ortaya konulması, yapısal sorunların belirlenerek çözüm yollarının geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.01.10.2026 ür Erdem İNCESU rdahan Milletvekili [PDF s. 3: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı] --- **Kaynak gösterme:** Özgür Erdem İncesu (Yeni Parti, Ardahan). “Ardahan ilindeki buzağı ölümleri ve hayvanlardaki yüksek kısırlık oranlarının nedenlerinin tüm yönleriyle araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/4616, 6 Ekim 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-4616-ardahan-ilindeki-buzagi-olumleri-ve-hayvanlardaki-yuksek-kisirlik-oranlarinin-nedenlerinin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/cdc0c81a-2487-4dd2-aadf-01a1167c4a9f Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.