# Narenciye üreticilerinin karşılaştıkları sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/4662)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/4662
- **Tarih:** 9 Ekim 2026
- **İlk imza:** Süreyya Öneş Derici (Yeni Parti, Muğla)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündeme Girecek
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/43d95dcd-24ec-45ac-a833-01a1209e1a7a
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-4662-narenciye-ureticilerinin-karsilastiklari-sorunlarin-arastirilarak-bu-sorunlara-yonelik-coz

> 10/4662 esas numaralı meclis araştırması önergesi 9 Ekim 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Süreyya Öneş Derici (Yeni Parti); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündeme Girecek.

## Önerge metni

Narenciyede hasat olgunluğuna ulaşan ürünün zamanında alıcıya ulaştırılamaması, üreticinin gelirini doğrudan kayba dönüştürmektedir. Bodrum mandalinası ile Köyceğiz, Ortaca ve Dalaman'daki narenciye üretiminden hareketle; Adana, Mersin, Hatay, Antalya, Osmaniye, Aydın ve İzmir'i de kapsayan bir inceleme yapılması talep edilmektedir. Mandalina, portakal, limon ve greyfurtta hasat takvimlerinin, pazara sunulan ürün miktarının ve satış imkânlarının bölgelere göre değerlendirilmesi, ürünün dalında kalmasına yol açan aksaklıkların belirlenmesi bakımından önemlidir.

Bu incelemede dalında satış sözleşmeleri, alım bedelleri, ödeme vadeleri, paketleme ve nakliye giderleri ile işleme tesislerinin kapasitesi ele alınmalıdır. Taze narenciye ve işlenmiş ürün ithalatının yerli hasat dönemlerine ve alıcı talebine etkisi; ihracatta pazar yoğunlaşması, sevkiyat sorunları ve kalite şartlarının üreticiye getirdiği yükler araştırılmalıdır. Üretim planlaması ile iç tüketim, ihracat ve sanayi talebi arasındaki uyumun sağlanması; ürün kayıplarını azaltacak, çiftçinin satış güvencesini artıracak ve bahçelerin üretimden çıkmasını önleyecek uygulamaların geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Belirtilen sorunların nedenlerinin ve çözüm yollarının tespiti için Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye

Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. Surg —

GEREKÇE

Bir narenciye bahçesinin geliri, meyvenin olgunlaştığı dönemde yapılan satışa bağlıdır. Alıcının hasadı geciktirmesi, teklif edilen bedelin toplama giderlerini karşılamaması veya taşıma imkânının bulunamaması, aylar boyunca yapılan harcamaların karşılıksız kalmasına yol açabilir. Muğla'daki üreticilerin dile getirdiği pazarlama güçlükleri, ürünün yetiştirilmesiyle satılması arasındaki ilişkinin yeniden ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Aynı haftalarda farklı illerden piyasaya çıkan çeşitlerin birbirleriyle rekabeti de bu tablonun parçasıdır.

Üreticinin gerçek kazancı, açıklanan kilogram fiyatından ibaret değildir. Teslim sırasında yapılan kesintiler, fire hesabı ve uzayan ödeme vadeleri çiftçinin eline geçen tutarı değiştirmektedir. Benzer biçimde toplam ihracat gelirinin yükselmesi, her bölgede üretici fiyatının iyileştiğini göstermez. Ürün ve pazar bazındaki değişimler ayrı incelenmeli; ithalatın yerli ürünün satışına etkisi giriş zamanı ve kullanım amacı üzerinden değerlendirilmelidir. İşleme sanayisinin yerli meyve yerine ithal girdiyi tercih ettiği durumların gerekçeleri de ortaya konulmalıdır.

Çözüm, hasat döneminde ortaya çıkan kaybı üreticinin üzerine bırakmayan bir pazarlama düzeni kurmaktır. Bölgesel paketleme ve işleme kapasitesi, soğuk zincir, kooperatiflerin satış imkânları ve yerel alım modelleri birlikte değerlendirilmelidir. Muğla ve diğer üretici illerde yapılacak saha incelemeleriyle son beş yıllık üretim, fiyat ve ticaret verileri karşılaştırılarak desteklerin hangi aşamada etkili olacağı belirlenmelidir. Bu çalışma, üreticinin bakımını sürdürebileceği bir gelir elde etmesine ve narenciye bahçelerinin korunmasına hizmet edecektir.

[PDF s. 3: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]

---

**Kaynak gösterme:** Süreyya Öneş Derici (Yeni Parti, Muğla). “Narenciye üreticilerinin karşılaştıkları sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/4662, 9 Ekim 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-4662-narenciye-ureticilerinin-karsilastiklari-sorunlarin-arastirilarak-bu-sorunlara-yonelik-coz (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/43d95dcd-24ec-45ac-a833-01a1209e1a7a

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.