# Ekonomideki tüketim ağırlıklı büyüme yapısının etkilerinin ve doğuracağı risklerin araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/4714)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/4714
- **Tarih:** 14 Ekim 2026
- **İlk imza:** Cevdet Akay (CHP, Karabük)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündeme Girecek
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/23fb2712-d475-414f-bacc-01a1450c8b32
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-4714-ekonomideki-tuketim-agirlikli-buyume-yapisinin-etkilerinin-ve-doguracagi-risklerin-arastir

> 10/4714 esas numaralı meclis araştırması önergesi 14 Ekim 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Cevdet Akay (CHP); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündeme Girecek.

## Önerge metni

Türkiye ekonomisinde gözlenen tüketim ağırlıklı büyüme yapısının nedenlerinin, bu büyüme modelinin ekonomik istikrar, yatırım eğilimi, üretim kapasitesi ve dış ticaret dengesi üzerindeki etkilerinin, ortaya çıkan yapısal kırılganlıkların ve sürdürülebilir büyüme açısından taşıdığı risklerin tüm yönleriyle araştırılması, kamu yararını koruyacak tedbirlerin belirlenmesi ve gerekli politika adımlarının atılması amacıyla, Anayasanın 98. ve İç Tüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince ekte sunulan gerekçe çerçevesinde Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Son açıklanan büyüme verileri, Türkiye ekonomisinin sağlıklı ve dengeli bir büyüme patikasından uzaklaştığını açıkça ortaya koymaktadır. 2025 yılının son çeyreğinde ekonomi yıllık yüzde 3,4, çeyreklik bazda ise yalnızca yüzde 0,4 büyümüş; kaydedilen bu büyümenin büyük ölçüde özel tüketime dayanması, üretim, yatırım ve ihracat gibi sürdürülebilir büyümenin temel bileşenlerinin zayıfladığını göstermiştir. Nitekim özel tüketim yıllık yüzde 5,2 artarak büyümeye 2,9 puan katkı sağlarken, toplam büyümenin neredeyse tamamını tek başına sırtlamıştır. Bu tablo, ekonomik büyümenin yapısal olarak kırılgan bir zeminde ilerlediğine işaret etmektedir.

Özel tüketimde yaşanan artışın büyümeyi sürüklemesi, kısa vadede ekonomik canlılık görüntüsü yaratmakla birlikte, uzun vadede ciddi riskler barındırmaktadır. Bir önceki çeyrekte yüzde 1,6 artan özel tüketimin son çeyrekte yüzde 4,2'ye sıçraması, büyümenin tüketim üzerinden hızlandığını ortaya koyarken; yatırımların yıllık bazda yüzde 5,4 artmasına rağmen çeyreklik bazda yüzde 0,3 gerilemesi, üretim kapasitesinin geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırmaktadır. İhracatın çeyreklik bazda yüzde 4,5 düşmesi ve ithalatın yüzde 4,3 artması sonucu net dış ticaretin büyümeyi 1,2 puan aşağı çekmesi ise dış dengedeki bozulmayı açıkça ortaya koymaktadır. Kamu harcamalarının hem yıllık hem çeyreklik bazda daralması da ekonomik aktivitenin desteklenmesinde sınırlı bir rol oynandığını göstermektedir.

Bu çerçevede ortaya çıkan büyüme kompozisyonu, Türkiye ekonomisinin üretim odaklı değil, tüketim odaklı bir yapıya sürüklendiğini ortaya koymaktadır. Ekonominin tek ayak üzerinde ilerlemesi anlamına gelen bu durum; dış kırılganlıkları artırmakta, cari açık riskini büyütmekte ve makroekonomik istikrarı tehdit etmektedir. Nitekim çeyreklik büyümenin düşük kalmasına rağmen stok değişiminin 0,8 puanlık katkı sağlaması, bu geçici kalem olmasaydı büyümenin daha da zayıf gerçekleşeceğini göstermektedir. Sürdürülebilir olmayan bu büyüme modeli, olası bir talep daralmasında ekonominin sert bir şekilde yavaşlamasına yol açabilecek riskler barındırmaktadır.

Bugün gelinen noktada temel soru açıktır: Türkiye ekonomisinde büyüme neden üretim ve ihracat yerine tüketime dayalı hâle gelmiştir? Yatırımlardaki ivme kaybının nedenleri nelerdir? Dış ticaret dengesindeki bozulmanın büyüme üzerindeki etkileri ne olacaktır? Mevcut ekonomi politikaları sürdürülebilir bir büyüme yapısı oluşturmak için yeterli midir?

Ekonomik büyümenin niteliğinin doğru analiz edilmemesi hâlinde, karşı karşıya kalınacak tablo yalnızca bir yavaşlama değil; aynı zamanda üretim kapasitesinde daralma, istihdam kaybı ve artan dış kırılganlıklar olacaktır. Bu nedenle, büyüme verilerinin arka planındaki yapısal sorunların ortaya konulması ve gerekli politika önlemlerinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.

Bu çerçevede, Türkiye ekonomisinde son dönemde gözlenen tüketim ağırlıklı büyüme yapısının nedenlerinin; yatırım, üretim ve dış ticaret üzerindeki etkilerinin tüm yönleriyle araştırılması; ortaya çıkabilecek ekonomik kırılganlıkların tespit edilerek gerekli politika önlemlerinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.

---

**Kaynak gösterme:** Cevdet Akay (CHP, Karabük). “Ekonomideki tüketim ağırlıklı büyüme yapısının etkilerinin ve doğuracağı risklerin araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/4714, 14 Ekim 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-4714-ekonomideki-tuketim-agirlikli-buyume-yapisinin-etkilerinin-ve-doguracagi-risklerin-arastir (erişim: 16 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/23fb2712-d475-414f-bacc-01a1450c8b32

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
