# Tarımsal üretimde pestisit kullanımının insan ve çevre sağlığına zararların araştırılarak gerekli tedbirlerin alınması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/475) - **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem) - **Esas no:** 10/475 - **Tarih:** 19 Ekim 2023 - **İlk imza:** Hüseyin Olan (DEM Parti, Bitlis) - **İmza sayısı:** 20 - **Son durum (TBMM):** Gündemde - **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/76e08849-6fb2-419b-bc98-018b61e5d7c1 - **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-475-tarimsal-uretimde-pestisit-kullaniminin-insan-ve-cevre-sagligina-zararlarin-arastirilarak > 10/475 esas numaralı meclis araştırması önergesi 19 Ekim 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Hüseyin Olan (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde. ## Önerge metni Türkiye?de tarımsal üretimde pestisit kullanımının insan sağlığına ve çevreye verdiği zararların araştırılması, gerekli tedbirlerin alınması ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis araştırılması Hüseyin OLAN açılmasını arz ve talep ederiz. GEREKÇE Tarımsal üretimde yüksek miktarda pestisit (tarım zehirleri) kullanımı hem çevreyi hem de insan sağlığını ciddi bir biçimde etkilemektedir. İnsanlar, sebze ve meyve tüketerek kaçınılmaz olarak pestisitlere maruz kalmaktadır. Pestisitler atıldığı ortamda kalmamakta, atmosfere karışmaktadır. Pestisitler, toprak ve su içinde akışkan olduğu için başka ortamlara geçiş yapmakta, gıdalarda kalıntı bırakmaktadır. Yapılan araştırmalara göre pestisitlerin yaygın kullanımı, solunum ve üreme yollarında çeşitli bozukluklara yol açtığı kadar kanser dahil olmak üzere Parkinson, Alzheimer gibi pek çok hastalığa neden olmaktadır. Son dönemde Türkiye'de yediği narın üzerindeki pestisit sebebiyle 4 yaşındaki Saliha Çakır 2021'de hayatını kaybetmiştir. Başta kırsal bölgelerde olmak üzere ülke genelinde pestisitlere maruz kalıp hastalanan ve ölen insanlarla ilgili elimizde yeterli bir araştırma yoktur. Aksine, pestisitin zararlarının da değerlendirildiği Sağlık Bakanlığı'nın, 2011- 2016 arasında "Kocaeli, Antalya, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli İllerinde Çevresel Faktörlerin ve Sağlık Üzerine Etkilerinin Değerlendirilmesi" projesinde çalışan Dr. Bülent Şık, Bakanlık proje sonuçlarını. yayınlamayınca, kendisi bu sonuçları kamuoyuna açıklamış ve akabinde Bakanlık tarafından dava edilerek hapsi istenmişti. Pestisitler sadece insan sağlığına değil aynı zamanda çevresel pek çok soruna da neden olmaktadır. Herbisitler (ot ilacı), insektisitler (böcek öldürücüler), fungisitler (mantar öldürücüler), rodentisitler (kemirgen hayvanlara karşı kullanılan pestisitler) vb. çeşitli pestisitlerin tarımsal alanda yoğun kullanımının sonucu olarak böcekler yok olmakta, toprakta kimyasal kalıntılar oluşmaktadır. Pestisitlerin yaygın kullanımı sonucunda dünyadaki böcek türlerinin 9640"ından fazlası azalmakta ve üçte birinin tehdit altında olduğu belirtilmektedir. Böcekler ekolojinin ayrılmaz bir parçası olup diğer yaban hayatı için besin kaynağını sağlamaktadır. Dolayısıyla pestisitler doğadaki yaşam biçimlerinin çoğunu elverişsiz hale getirmekle kalmayıp aynı zamanda doğa içi dengenin bozulmasına da neden olmaktadır. Buna rağmen pestisitlerle mücadele konusunda Türkiye'de kapsamlı bir çalışmanın ve çabanın olmadığı görülmektedir. Avrupa Birliği (AB) mevzuatına göre yasaklanan pestisit türlerinin Türkiye'de kullanımı halen yaygındır. Bu durum genellikle AB'ye ihraç edilen ürünlerde yapılan tespitlerde ortaya çıkmaktadır. AB Komisyonu, gıda ve yemlerde yapılan kontroller sırasında tespit edilen gıda güvenliği risklerini, Gıda ve Yemler İçin Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) portalı üzerinden herkesin erişimine açık olacak şekilde bildirmektedir. Komisyona bağlı Alarm ve Dayanışma Ağı (ACN) ise RASFF portalındaki bildirimlerin de dahil olduğu senelik raporları yayımlamaktadır. 2022 yılına ait rapora göre pestisit başta olmak üzere tarım zehiri kalıntılarının bulunmasıyla ilgili olarak en çok bildirim yapılan menşei ülke Türkiye olmuştur. Buna göre Türkiye kaynaklı ürünler için toplamda 557 bildirim yapılmıştır. Türkiye, 2021'de de 405'i pestisit olmak üzere toplamda 613 bildirimle listede ilk sırada yer almıştır. Gıdalardaki pestisit kalıntılarına ilişkin olarak en çok bildirim yapılan ürün kategorisi 594 bildirimle meyve ve sebze olurken bunun yarısından fazlasını 299 bildirimle Türkiye'den gelen meyve sebzeler oluşturmaktadır. Türkiye, Avrupa'daki tarım zehiri bildirimlerinde ilk sırada gelirken Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Türkiye genelinde geçen yıla ait pestisit kullanım miktarlarını yayımlamıştır. Resmi verilere göre Türkiye'de 2013'te 39 bin 440 ton olan pestisit kullanımı 2015'ten sonra keskin bir artış göstererek 2020 ve 2021 yıllarında 53 bin, geçen yıl ise 55 bin ton seviyelerine ulaşmıştır. 1980'lerde ise bu rakamın 7-8 bin ton civarında olduğu belirtilmektedir. Tarım ve Orman Bakanlığı'na göre 2022 yılında pestisitin en fazla kullanıldığı il 4 bin 272 tonla Antalya olmuştur. Bu ili 4 bin 213 tonla Manisa, 3 bin 985 tonla Mersin, 3 bin 276 tonla Adana ve 2 bin 280 tonla Malatya izlemiştir. Resmi verilere göre Türkiye'nin 10 ilindeki pestisit kullanım miktarı 28 bin 136 tonu bulurken bu rakam Türkiye genelinde kullanılan pestisitin neredeyse yarısına denk gelmektedir. Türkiye'de pestisit kullanımı insan sağlığı ve çevreye verdiği zararlar açısından yaşamı tehdit edecek kadar son derece risklidir. Pestisit kullanımıyla mücadele edilerek önlemler alınması ve Türkiye'de gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla bir Meclis araştırması açılması elzemdir. --- **Kaynak gösterme:** Hüseyin Olan (DEM Parti, Bitlis). “Tarımsal üretimde pestisit kullanımının insan ve çevre sağlığına zararların araştırılarak gerekli tedbirlerin alınması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/475, 19 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-475-tarimsal-uretimde-pestisit-kullaniminin-insan-ve-cevre-sagligina-zararlarin-arastirilarak (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/76e08849-6fb2-419b-bc98-018b61e5d7c1 Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.