# Erzurum ili ve Doğu Anadolu Bölgesinde hayvancılık sektöründe yaşanan sorunların tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/4832)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/4832
- **Tarih:** 21 Ekim 2026
- **İlk imza:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündeme Girecek
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a9a282ff-1303-4463-9af9-01a163e8b42e
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-4832-erzurum-ili-ve-dogu-anadolu-bolgesinde-hayvancilik-sektorunde-yasanan-sorunlarin-tum-boyut

> 10/4832 esas numaralı meclis araştırması önergesi 21 Ekim 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Meral Danış Beştaş (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündeme Girecek.

## Önerge metni

Erzurum ve Doğu Anadolu Bölgesi genelinde hayvancılık sektöründe yaşanan sistemik krizlerin, salgın hastalık risklerinin, kamu hizmetlerindeki aksamaların, fahiş idari para cezalarının, yem ve girdi maliyetlerindeki artışların ile kırmızı et piyasasındaki oligopolistik (çeteleşmiş/tekelleşmiş) yapıların ve spekülatif fiyat hareketlerinin tüm boyutlarıyla araştırılması; üreticilerin, besicilerin ve celeplerin yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesi ve bölge hayvancılığının sürdürülebilir kılınması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 19.10.2026

GEREKÇE

Erzurum, geniş mera varlığı, tarihsel birikimi ve sosyo-ekonomik yapısı itibarıyla Türkiye'de canlı hayvan yetiştiriciliğinin ve kırmızı et üretiminin omurgasını oluşturmaktadır. Doğu Anadolu Bölgesi'nden Batı metropollerine uzanan kırmızı et tedarik zincirinin kilit noktası olan Erzurum'da hayvancılığın çökmesi, yalnızca yerel bir ekonomik kriz değil, Türkiye genelinde gıda güvenliğini ve gıda enflasyonunu doğrudan etkileyen ulusal bir kriz niteliğindedir.

Erzurum canlı hayvan pazarlarında besiciler, celepler ve köylülerle yapılan doğrudan saha incelemeleri ve derinlemesine araştırmalar; sektörün çok boyutlu ve acil müdahale gerektiren ağır bir çıkmazda olduğunu ortaya koymuştur:

5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu uyarınca hayvan nakillerinde koruyucu aşıların yapılmış olması ve "İl Dışı Canlı Hayvan Sevk Belgesi" alınması zorunludur. Ancak Erzurum'da ithal veteriner ilaçları ve aşı tedarikinde yaşanan ciddi aksaklıklar ile İl Tarım ve Orman Müdürlüğü teşkilatının saha, personel ve lojistik imkânlarının yetersizliği nedeniyle koruyucu aşılama ve küpeleme programları zamanında tamamlanamamaktadır.

Yurttaşın ve üreticinin kendi iradesi dışında, tamamen kamusal hizmetin eksikliğinden kaynaklanan bu durum sonucunda, hayvanını nakletmek veya satmak zorunda kalan besicilere sevk belgesi verilmemektedir. Artan yem ve bakım maliyetleri karşısında hayvanını elinde tutamayan esnaf, nakil yapmak zorunda kaldığında durduk yere "kaçakçı" konumuna düşürülmektedir. Mevzuat uyarınca büyükbaş hayvan başına 7.863 TL ve nakil vasıtası başına 26.360 TL'yi bulan cezalar nedeniyle, bir tır canlı hayvan taşıyan esnafa 280 bin TL ila 300 bin TL arasında fahiş idari para cezaları kesilmektedir. İdarenin kendi yükümlülüğünü yerine getirememesinden doğan maliyetin ağır cezalarla üreticiye ödetilmesi, sosyal devlet ilkesi ve hakkaniyetle bağdaşmamaktadır.

Ağrı ve Kars'ın ardından Erzurum'da da baş gösteren şap hastalığı riski, bölgedeki hayvan varlığını tehdit etmektedir. Erzurum genelindeki canlı hayvan pazarlarında ve toplama tesislerinde periyodik dezenfeksiyon, ilaçlama, araç dezenfektan havuzları ve düzenli veteriner hekim denetimlerinin yapılmadığı gözlemlenmiştir. Kontrolsüz ve biyogüvenlikten yoksun pazarlar, salgın hastalıkların bölgesel kalmayıp nakiller vasıtasıyla tüm Türkiye'ye yayılmasına davetiye çikarmaktadır.

Sektörün en yakıcı sorunlarından biri, kırmızı et piyasasında şekillenen çeteleşmiş/tekelleşmiş yapıdır. Kırmızı et piyasasını domine eden dev sermaye grupları ve büyük besi şirketleri (Namet, Boranet, Şalvar Et, Keskinler, Altaylar vb.), girdi maliyetleri altında ezilen ve finansal sıkıntı yaşayan küçük besicilerin elindeki canlı hayvanı canlı baskül 500-540 TL/kg gibi düşük fiyatlarla kapatmaktadır. Toplanan bu hayvanlar besi döneminde Bakanlığa bildirilerek stoklanmakta; piyasaya et arzı manipüle edilerek tavan fiyatlar ve yapay spekülasyonlar oluşturulmaktadır. Küçük üretici batarken, piyasa aktörü dev şirketlerin haksız kazanç elde ettiği bu yapı, tüketiciye de fahiş et fiyatları olarak yansımaktadır.

S0 kg'lık besi yeminin 1.150 TL sınırına dayanması, yem/et paritesini tamamen bozmuştur. Buna çoban/bakıcı maliyetleri, yüksek mera ve barınak kiraları, nakliye ve enerji giderleri eklendiğinde hem besici hem de celepler sürdürülebilir üretim imkânını kaybetmiştir. Yerli çoban bulunamaması nedeniyle yabancı işgücüne olan bağımlılık idari ve hukuki riskler yaratmakta; yüksek mera kiraları ise yerel üreticinin meraya erişimini engellemektedir. Et ve Süt Kurumu'nun (ESK) dondurulmuş et satışları ve alım politikalarındaki belirsizlikler de sürece eklenince, Erzurum'daki genç nüfus kente göç etmekte, köyler boşalmakta ve bölge hayvancılığı kitlesel bir iflasa doğru sürüklenmektedir.

Tüm bu gerekçelerle; Erzurum merkezli olmak üzere Doğu Anadolu'daki hayvancılık krizinin idari, hukuki, ekonomik ve hijyenik boyutlarının saha araştırmalarıyla tespit edilmesi, aşı/sevk krizinden doğan haksız cezaların ve mağduriyetlerin giderilmesi, et piyasasındaki kartelleşme ve spekülasyonların önlenmesi ve yerel üreticiyi koruyacak kamusal politikaların belirlenmesi amacıyla kapsamlı bir Meclis Araştırması yapılması elzemdir. ökse (Tİ i KAZ 9 Cana Er - . . / b T 17 YEN 20 VU Lop —

---

**Kaynak gösterme:** Meral Danış Beştaş (DEM Parti, Erzurum). “Erzurum ili ve Doğu Anadolu Bölgesinde hayvancılık sektöründe yaşanan sorunların tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/4832, 21 Ekim 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-4832-erzurum-ili-ve-dogu-anadolu-bolgesinde-hayvancilik-sektorunde-yasanan-sorunlarin-tum-boyut (erişim: 16 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a9a282ff-1303-4463-9af9-01a163e8b42e

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
