# Çocuk işçiliğinin nedenlerinin ve çocuk işçiliğiyle ilgili sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/4835)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/4835
- **Tarih:** 21 Ekim 2026
- **İlk imza:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündeme Girecek
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/195a3163-86a2-4c30-be2b-01a167cfc9df
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-4835-cocuk-isciliginin-nedenlerinin-ve-cocuk-isciligiyle-ilgili-sorunlarin-arastirilarak-alinma

> 10/4835 esas numaralı meclis araştırması önergesi 21 Ekim 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Serhat Eren (DEM Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündeme Girecek.

## Önerge metni

Türkiye'de çocuk işçiliğinin yaygınlığının ve nedenlerinin, çocukların çalıştırıldıkları sektörlerde karşılaştıkları risklerin, çocuk işçi ölümlerinin, kayıt dışı istihdamın, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında işletmelerde bulunan öğrencilerin çalışma koşullarının ve mevcut denetim mekanizmalarının etkinliğinin araştırılması, çocukların yaşam ve eğitim haklarını güvence altına alacak politikaların belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddele i uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Çocuk işçiliği, çocukların yaşam hakkını, sağlığını, eğitimini ve gelişimini tehdit eden önemli sorunlardan biridir. Özellikle ekonomik yoksunluk, kayıt dışı istihdam ve sosyal koruma mekanizmalarındaki eksiklikler, çocukların erken yaşlarda çalışma hayatına katılmasına ve tehlikeli işlerde çalıştırılmasına yol açabilmektedir. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisinin 7 Ekim 2026 tarihli raporuna göre, 2026 yılının ilk dokuz ayında en az 1.736 işçi çalışırken yaşamını yitirmiştir. Bunların en az 66'sı çocuk işçidir. Yalnızca eylül ayında sekiz çocuk işçi yaşamını yitirmiş, bu çocukların beşinin 14 yaş ve altında olduğu belirtilmiştir. Söz konusu veriler, İSİG Meclisinin ulaşabildiği olaylara dayanmakta olup çocuk işçiliğine bağlı ölümlerin bütününü yansıttığı varsayılamaz.

Çocuk işçiliği özellikle mevsimlik tarım, küçük işletmeler, sanayi siteleri, inşaat ve hizmet sektörlerinde farklı biçimlerde ortaya çıkmaktadır. Kayıt dışı çalışmanın yaygın olduğu alanlarda çocukların çalışma süreleri, maruz kaldıkları tehlikeler, iş kazaları ve eğitim durumları hakkında düzenli ve kapsamlı verilere ulaşılması güçleşmektedir. Bu durum, çocuk işçiliğinin gerçek boyutunun belirlenmesini ve etkili önleyici politikaların geliştirilmesini zorlaştırmaktadır. Mevsimlik tarım işçiliği, çocuk işçiliğinin ayrıca incelenmesi gereken alanlarından biridir. Aileleriyle birlikte tarımsal üretim bölgelerine giden çocukların çalışma koşulları, barınma ve sağlık hizmetlerine erişimleri, eğitimlerinin kesintiye uğraması ve iş kazalarına maruz kalma riskleri araştırılmalıdır. Benzer şekilde sanayi sitelerinde, atölyelerde ve küçük işletmelerde çalışan çocukların yaşlarına uygun olmayan işlerde çalıştırılıp çalıştırılmadığı ve işyeri denetimlerinin yeterliliği değerlendirilmelidir.

Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında işletmelerde bulunan öğrencilerin durumu da çocuk işçiliğiyle mücadele politikaları çerçevesinde ele alınmalıdır. Milli Eğitim Bakanlığının 2025 yılı faaliyet raporunda, 31 Aralık 2025 itibarıyla e-MESEM sistemine kayıtlı çırak öğrenci sayısının 558.977 olduğu belirtilmiştir. Bakanlığın TBMM'ye verdiği bir yanıtta ise 2016 yılından itibaren 10'u ölümlü olmak üzere 1.273 iş kazasının kaydedildiği açıklanmıştır. Bu veriler, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilerin iş güvenliği, çalışma süreleri ve eğitim hakkı bakımından karşılaştıkları koşulların incelenmesini gerekli kılmaktadır. Öğrencilerin eğitim programı dışında çalıştırılıp çalıştırılmadığı, işyerlerinin uygunluk denetimleri, koordinatör öğretmenlerin gözetim görevleri ve meydana gelen kazalardan sonra uygulanan idari tedbirler araştırılmalıdır.

Çocuk işçiliğinin nedenleri arasında ekonomik ve toplumsal koşullar da bulunmaktadır. Hane gelirinin yetersizliği, işsizlik, sosyal desteklere erişimde yaşanan güçlükler ve eğitimden kopuş, çocukların çalışma hayatına yönelmesinde etkili olabilecek unsurlardır. Bu etkenlerin bölgesel ve sektörel farklılıklarıyla birlikte değerlendirilmesi, çocuk işçiliğinin önlenmesine yönelik politikaların geliştirilmesi açısından önemlidir.

Çocuk işçiliğinin önlenmesi yalnızca işyeri denetimleriyle sınırlı bir mesele olarak ele alınmamalıdır. Çalıştırıldığı tespit edilen çocukların eğitim hayatına devam edebilmesi, ailelerinin sosyal desteklere erişmesi ve çocukların yeniden tehlikeli çalışma koşullarına dönmesinin önlenmesi için kamu kurumları arasında etkili bir koordinasyon sağlanmalıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile yerel yönetimlerin bu alandaki görev ve sorumluluklarının uygulamadaki karşılığı değerlendirilmelidir.

Bu kapsamda çocuk işçiliğinin gerçek boyutunun ve sektörel dağılımının belirlenmesi, çocuk işçi ölümlerinin ve iş kazalarının nedenlerinin araştırılması, kayıt dışı istihdamın ve MESEM uygulamasının çocukların yaşam ve eğitim hakları üzerindeki etkilerinin incelenmesi, denetim ve sosyal koruma mekanizmalarındaki eksikliklerin tespit edilmesi ve çocuk işçiliğinin önlenmesine yönelik etkili hukuki, idari, ekonomik ve sosyal politikaların geliştirilmesi amacıyla Meclis araştırması açılması gerekmektedir.

---

**Kaynak gösterme:** Serhat Eren (DEM Parti, Diyarbakır). “Çocuk işçiliğinin nedenlerinin ve çocuk işçiliğiyle ilgili sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/4835, 21 Ekim 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-4835-cocuk-isciliginin-nedenlerinin-ve-cocuk-isciligiyle-ilgili-sorunlarin-arastirilarak-alinma (erişim: 16 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/195a3163-86a2-4c30-be2b-01a167cfc9df

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
