# Gıda enflasyonunun halk sağlığına etkilerini araştırarak sağlıklı ve sürdürülebilir bir gıda sistemi oluşturmak ve güvenli beslenmeyi güvenceye almak için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/4886)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/4886
- **Tarih:** 23 Ekim 2026
- **İlk imza:** Kayıhan Pala (Yeni Parti, Bursa)
- **İmza sayısı:** 22
- **Son durum (TBMM):** Gündeme Girecek
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/0e4cbef7-70a6-422a-8377-01a177e77130
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-4886-gida-enflasyonunun-halk-sagligina-etkilerini-arastirarak-saglikli-ve-surdurulebilir-bir-gi

> 10/4886 esas numaralı meclis araştırması önergesi 23 Ekim 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Kayıhan Pala (Yeni Parti); 22 imza. Son durum (TBMM): Gündeme Girecek.

## Önerge metni

Türkiye'de halk sağlığını koruyan, eşitlikçi ve ekolojik açıdan sürdürülebilir bir gıda sisteminin oluşturulması; yüksek giıda' enflasyonunun yol açtığı beslenme yetersizliklerinin, tarımsal üretimdeki su israfının ve gıda güvenliği denetimsizliklerinin kapsamlı olarak araştırılması ve ulusal gıda egemenliğini güçlendirecek kamusal politikaların saptanması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 15.10.2026

GEREKÇE

Sağlıklı, yeterli ve güvenli gıdaya erişim en temel insan hakkıdır. Sağlıklı ve sürdürülebilir bir gıda sistemi; insan sağlığını optimize ederken çevresel, ekonomik ve sosyal açıdan dünyaya zarar vermeyen, gelecek kuşakların gıda güvenliğini güvence altına alan çok boyutlu bir yapıyı kapsamalıdır. Ancak son yıllarda küresel gıda sistemleri hem insan sağlığı hem de çevresel sürdürülebilirlik açısından derin bir kriz yaşamaktadır. Bilimsel raporlar, mevcut gıda üretim ve tüketim kalıplarının her yıl milyonlarca önlenebilir erken ölüme yol açtığını; aşırı işlenmiş gıdaların obezite, diyabet ve kalp-damar hastalıklarını tetiklediğini ortaya koymaktadır.

Sağlıklı ve sürdürülebilir bir gıda sistemini, salt tarımsal bir üretim konusu olarak değil; ekonomik refah, sosyal adalet ve gezegenin sağlığı ile doğrudan bağlantılı bütüncül bir ekosistem olarak ele almak gerekir. Bir gıda sisteminin "sürdürülebilir" kabul edilebilmesi için küçük ölçekli çiftçiler, aile işletmeleri ve tarım işçileri için yeterli bir geçim kaynağı olması; toplumun tüm kesimlerinin besleyici, kültürel olarak uygun ve güvenli gıdaya fiziksel ve ekonomik erişiminin kesintisiz sağlanması ve iklim, su, toprak ve biyoçeşitlilik üzerinde nötr ya da olumlu bir etki bırakması gerekmektedir.

Türkiye'de gıda sistemi, toplumun büyük çoğunluğu için yetersizdir. Yüksek gıda enflasyonu ve gelir eşitsizliği, özellikle dar gelirli haneleri besin değeri düşük, ucuz ve sağlıksız gıdalara mahkum etmiştir. Taze sebze, meyve ve kaliteli protein tüketimi belirgin biçimde azalırken; şeker, doymuş yağ ve tuz tüketiminde azalma söz konusu değildir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre ülkemizde erişkin obezite oranı yüzde 30'un üzerine çıkmış, ölümlerin yüzde 36" sından fazlası kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanır hale gelmiştir.

Tarımsal üretim süreçleri de ağır ekolojik tehditler barındırmaktadır. Türkiye'de yıllık su tüketiminin yaklaşık yüzde 77'si tarımda gerçekleşmekte ve bunun önemli bir bölümü vahşi sulama yöntemleri nedeniyle heba edilmektedir. İç ve Güneydoğu Anadolu başta olmak üzere havzalardaki yeraltı su seviyelerinin çekilmesi gıda arz güvenliğini sarsmaktadır. Aşırı kimyasal gübre ve pestisit kullanımı su kaynaklarını kirletirken; toprakta biriken kurşun, arsenik ve

' kadmiyum gibi ağır metaller doğrudan gıda zincirine sızmaktadır.

Öte yandan, tarladan sofraya kadar olan zincirde üretilen gıdaların bir kısmının israf edilmesi de küresel ve ulusal bir sorundur. Türkiye'de yıllık kişi başına düşen gıda israfının 102 kilogram seviyesine ulaştığı tahmin edilmektedir. Piyasada trans yağlar, gıda katkı maddeleri ve etiket doğruluğu konusundaki kamusal denetimler ise son derece yetersizdir.

Gelecek kuşakların beslenme ve gıda güvenliği haklarını tehlikeye atmadan, bugünün nüfusunu sağlıklı gıdayla buluşturan ve bunu yaparken doğaya zarar vermeyen bir gıda sistemine ihtiyacımız var,

Bu gerekçelerle; TBMM bünyesinde bir Araştırma Komisyonu kurularak, gıda enflasyonunun halk sağlığına etkilerini değerlendirmek, tarımsal kaynakları korumak ve güvenli beslenmeyi güvenceye almak amacıyla "Türkiye'de Sürdürülebilir ve Sağlıklı Bir-Gı Oluşturulması" konulu bir Meclis Araştırması Komisyonu kurulması için ger Tem

[PDF s. 3: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]

---

**Kaynak gösterme:** Kayıhan Pala (Yeni Parti, Bursa). “Gıda enflasyonunun halk sağlığına etkilerini araştırarak sağlıklı ve sürdürülebilir bir gıda sistemi oluşturmak ve güvenli beslenmeyi güvenceye almak için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/4886, 23 Ekim 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-4886-gida-enflasyonunun-halk-sagligina-etkilerini-arastirarak-saglikli-ve-surdurulebilir-bir-gi (erişim: 3 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/0e4cbef7-70a6-422a-8377-01a177e77130

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.