# Mimarlık alanında; eğitim, staj, istihdam, çalışma koşulları ve denetim konularındaki sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/4977)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/4977
- **Tarih:** 4 Kasım 2026
- **İlk imza:** Mahmut Tanal (Yeni Parti, Şanlıurfa)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündeme Girecek
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a033f8f4-ea60-4b2b-8841-01a1a6d1b849
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-4977-mimarlik-alaninda-egitim-staj-istihdam-calisma-kosullari-ve-denetim-konularindaki-soru

> 10/4977 esas numaralı meclis araştırması önergesi 4 Kasım 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Mahmut Tanal (Yeni Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündeme Girecek.

## Önerge metni

Türkiye'de mimarlık eğitiminin niteliğinin, tasarım stüdyoları ve uygulamalı eğitim imkânlarının, staj süreçlerinin, mezunların istihdam ve çalışma koşullarının, mesleki yetki ve sorumluluklarının araştırılması; mimari proje hazırlama ve uygulama süreçlerinde karşılaşılan sorunların, mesleki bağımsızlık ve denetim güvencelerinin incelenerek nitelikli, güvenli ve kamu yararını gözeten yapılaşmaya yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 02.11.2026

GEREKÇE

Mimarlık; yapıların güvenli, sağlıklı, erişilebilir ve yaşanabilir biçimde tasarlanması, kentlerin planlı gelişmesi ve kültürel mirasın korunması bakımından önemli bir meslek alanıdır. Mimarların eğitim, istihdam ve çalışma koşullarında karşılaştıkları sorunlar, yalnızca meslek mensuplarını değil, yapılaşma süreçlerinin niteliğini ve toplumun yaşam koşullarını da ilgilendirmektedir.

Mimarlık eğitiminde tasarım stüdyolarının fiziksel kapasitesi, akademik kadroların yeterliliği, yapı teknolojileri ve uygulamalı derslerin niteliği önem taşımaktadır. Öğrencilerin proje üretiminde ihtiyaç duydukları yazılım, maket, malzeme ve teknik ekipman giderleri ile şantiye ve büro stajlarına erişimde karşılaştıkları güçlükler araştırılmalıdır. Stajların mesleki deneyim kazandırma niteliği, çalışma koşulları, iş güvenliği ve eğitici gözetimi bakımından yeterliliği de değerlendirilmelidir.

Mimarlık Eğitimi Akreditasyon Kurulunun 2026 yılında yayımladığı değerlendirme, mimarlık programlarının kontenjanları, doluluk oranları ve akreditasyon durumları arasında farklılıklar bulunduğunu ortaya koymaktadır. Eğitim kurumlarının olanakları ile Öğrenci sayıları arasındaki ilişkinin, mezunların mesleki yeterliliklerinin ve üniversite kontenjanlarının istihdam olanaklarıyla uyumunun araştırılması gerekmektedir.

TMMOB tarafından gündeme getirilen işsizlik, düşük ücret, güvencesiz istihdam, uzun çalışma saatleri ve nitelikli staj olanaklarına erişim sorunları, mimarların çalışma yaşamındaki güçlükleri göstermektedir. Özellikle yeni mezunların deneyim kazanabilecekleri çalışma ortamlarına erişimi, ücret ve sosyal güvenlik hakları, kamuya atanma olanakları, serbest çalışan mimarların hizmet bedelleri ve meslek dışında çalışmaya ilişkin şikâyetler incelenmelidir.

3194 sayılı İmar Kanunu ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun, mimari proje müellifliği ve yapı denetimi kapsamında çeşitli mesleki görev ve sorumluluklar düzenlemektedir. Ancak mimarların üstlendikleri hukuki sorumluluklarla fiilen kullanabildikleri mesleki yetkiler arasındaki dengenin, proje değişikliklerinde müellif haklarının korunmasının ve işveren baskısı karşısında teknik kararların bağımsızlığının araştırılması önem taşımaktadır. Projelerin mevzuata uygunluğunun denetlenmesi ve aykırı uygulamalara yönelik idari sorumluluklar da bu çerçevede değerlendirilmelidir.

İmar ve yapılaşma süreçlerinde yangın güvenliği, erişilebilirlik, afet riskleri, enerji verimliliği ve kamusal kullanım ihtiyaçlarının mimari tasarıma yeterince yansıtılıp yansıtılmadığı incelenmelidir. Özellikle engellilerin erişimine uygun olmayan yapılar, güvenli tahliye koşulları ve nitelikli kamusal alan eksiklikleri bakımından tasarım, ruhsatlandırma ve denetim süreçlerindeki sorunların belirlenmesi gerekmektedir. Tarihi ve kültürel yapıların korunmasına yönelik mimarlık hizmetlerinde karşılaşılan mesleki ve teknik güçlükler de araştırılmalıdır.

Anayasa'nın 42, 49, 56 ve 57'nci maddeleri ile ilgili imar ve yapı denetimi mevzuatı kapsamında; mimarlık eğitiminin niteliğinin, meslek mensuplarının istihdam ve çalışma koşullarının, teknik karar güvencelerinin ve kamusal denetimlerin yeterliliğinin araştırılarak güvenli, erişilebilir ve kamu yararına uygun yapılaşmanın sağlanmasına ERSLA ısal çözümlerin belirlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi büny irtd VEAAleğtı a Komisyonu kurulması zorunlu hale gelmiştir. Na İp

[PDF s. 3: okunamayan sayfa (el yazısı, imza, mühür ya da Türkçe dışı yazı) — metne alınmadı]

---

**Kaynak gösterme:** Mahmut Tanal (Yeni Parti, Şanlıurfa). “Mimarlık alanında; eğitim, staj, istihdam, çalışma koşulları ve denetim konularındaki sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/4977, 4 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-4977-mimarlik-alaninda-egitim-staj-istihdam-calisma-kosullari-ve-denetim-konularindaki-soru (erişim: 16 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/a033f8f4-ea60-4b2b-8841-01a1a6d1b849

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
