# Mevcut emeklilik sistemindeki statü, prim ve hak sahipliği gibi farklılıkların etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/5008)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/5008
- **Tarih:** 6 Kasım 2026
- **İlk imza:** İbrahim Arslan (Yeni Parti, Eskişehir)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündeme Girecek
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/4bf4fef8-481b-4652-8883-01a1bf581550
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-5008-mevcut-emeklilik-sistemindeki-statu-prim-ve-hak-sahipligi-gibi-farkliliklarin-etkilerinin

> 10/5008 esas numaralı meclis araştırması önergesi 6 Kasım 2026 tarihinde verildi; ilk imza: İbrahim Arslan (Yeni Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündeme Girecek.

## Önerge metni

Türkiye'de işçi, esnaf, çiftçi ve kamu görevlilerinin tabi olduğu emeklilik sisteminde; sigortalılık statüsü, ilk sigortalılık tarihi, prim ödeme gün sayısı, prime esas kazanç, aylık bağlama oranı ve aylıkların güncellenmesinde uygulanan farklılıkların; emekli aylıkları ile ödenen primler arasındaki ilişkinin zayıflamasının; memur emeklilerinin, dul ve yetimlerin yaşadığı gelir ve hak kayıplarının nedenlerinin bütün yönleriyle araştırılarak adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir bir emeklilik sistemi için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. OY(U1(2azb

GEREKÇE

Sosyal güvenlik, çalışanların yıllar boyunca ödedikleri primler ve verdikleri emek karşılığında kazandıkları temel bir haktır. Emeklilik sisteminin adil, öngörülebilir ve kuşaklar arasında sürdürülebilir olması sosyal devlet ilkesinin gereğidir.

Türkiye'de çalışanlar; 4/a, 4/b ve 4/c başta olmak üzere farklı sigortalılık statülerine, ilk sigortalılık tarihlerine ve mevzuat hükümlerine göre farklı emeklilik koşullarına tabidir. Prim gün sayısı, yaş, aylık bağlama oranı ve aylıkların güncellenme yöntemi bakımından ortaya çıkan farklılıklar, benzer süre çalışan ve benzer düzeyde prim ödeyen kişiler arasında önemli sonuçlar doğurabilmektedir.

5510 sayılı Kanun sonrasında aylık bağlama sisteminde yapılan değişiklikler ile taban aylık uygulamaları, ödenen prim ve çalışma süresi ile bağlanan emekli aylığı arasındaki ilişkinin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmıştır. Kök aylığı düşük kalan milyonlarca emeklinin aylığının kanunla belirlenen en düşük ödeme tutarına tamamlanması, uzun süre ve yüksek prim ödeyenlerle daha düşük prim ödeyenler arasındaki aylık farklarının daralmasına yol açabilmektedir.

Kamu görevlileri bakımından farklı mevzuat dönemlerine tabi olan emekliler arasında da aylık ve özlük hakları yönünden farklılıklar bulunmaktadır. Aktif çalışanlara yapılan bazı ödemelerin emekliliğe aynı ölçüde yansımaması, çalışan kamu görevlisi ile emeklisi arasındaki gelir farkını büyütmektedir. Dul ve yetim aylıklarının oranları ve hak sahipliği koşulları da sosyal güvenlik sisteminin ayrıca değerlendirilmesi gereken alanlarındandır.

Emeklilik sistemi yalnız bütçe dengesi üzerinden ele alınamaz. Çalışılan yılın, ödenen primin ve elde edilen kazancın emeklilik hakkına adil biçimde yansıdığı; statüler arasındaki haksız farklılıkların azaltıldığı ve emeklilerin insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürebildiği bir yapı kurulmalıdır.

Bu nedenle emeklilik sistemindeki statü, prim, aylık bağlama, güncelleme ve hak sahipliği farklılıklarının sosyal ve mali sonuçlarıyla birlikte araştırılması ve adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir bir sistem için gerekli düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla Meclis araştırması açılması gerekmektedir.

Aden Ma

---

**Kaynak gösterme:** İbrahim Arslan (Yeni Parti, Eskişehir). “Mevcut emeklilik sistemindeki statü, prim ve hak sahipliği gibi farklılıkların etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/5008, 6 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-5008-mevcut-emeklilik-sistemindeki-statu-prim-ve-hak-sahipligi-gibi-farkliliklarin-etkilerinin (erişim: 16 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/4bf4fef8-481b-4652-8883-01a1bf581550

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
