# Gıda güvenliği sisteminin mevcut durumunun araştırılarak denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/5071)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/5071
- **Tarih:** 12 Kasım 2026
- **İlk imza:** Ali Öztunç (CHP, Kahramanmaraş)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündeme Girecek
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/3688aa99-addc-4103-b523-01a1d4d0ffec
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-5071-gida-guvenligi-sisteminin-mevcut-durumunun-arastirilarak-denetim-mekanizmalarinin-guclendi

> 10/5071 esas numaralı meclis araştırması önergesi 12 Kasım 2026 tarihinde verildi; ilk imza: Ali Öztunç (CHP); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündeme Girecek.

## Önerge metni

Türkiye'de güvenilir gıdaya ulaşma zorluğu, artan gıda enflasyonu, hileli üretim vakaları ve tarımdaki ilaç kalıntıları gibi birçok faktörden kaynaklanan yaygın bir endişedir. Uzmanlar, denetimler yapılsa da piyasadaki ürün çeşitliliğinin büyüklüğü nedeniyle risklerin devam ettiğini belirtmektedir. Bu nedenle uluslararası iyi uygulama örneklerinin incelenerek gerekli yasal ve idari düzenleme önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü "nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılarak konunun bütün yönleriyle incelenmesi için araştırma komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Dünya Sağlık Örgütü'nün yayımladığı son rapor, güvenli olmayan gıdaların dünya genelinde her yıl yaklaşık 866 milyon hastalık vakasına ve 1,5 milyon ölüme neden olduğunu ortaya koymuştur. Raporda özellikle 5 yaş altındaki çocukların gıda kaynaklı hastalıklara yakalanma riskinin diğer yaş gruplarına göre yaklaşık üç kat daha fazla olduğu vurgulanmıştır.

Gıda güvenliği, yalnızca gıda arzının sürekliliği değil, aynı zamanda vatandaşların sağlıklı ve güvenilir gıdaya erişebilmesi açısından da temel bir halk sağlığı meselesidir. Son yıllarda ülkemizde artan gıda enflasyonu, taklit ve tağşiş vakaları, pestisit ve veteriner ilaç kalıntıları, ağır metal kontaminasyonları, üretim ve depolama süreçlerindeki hijyen eksiklikleri ile kayıt dışı üretim faaliyetleri toplumda ciddi endişelere yol açmaktadır.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından düzenli olarak kamuoyu ile paylaşılan taklit ve tağşiş listeleri, sorunun boyutunu ortaya koyarken, denetim mekanizmalarının etkinliği, laboratuvar kapasitesi, izlenebilirlik sistemleri ve yaptırımların caydırıcılığı konusunda kamuoyunda tartışmalar devam etmektedir. Özellikle çocuklar, yaşlılar, kronik hastalar ve diğer hassas gruplar açısından güvenli gıdaya erişim hayati önem taşımaktadır. Gıda fiyatlarındaki yüksek artışın, halkımızı ucuz olduğu için merdiven altı üretim denilen, nerede ve ne koşulda üretildiği belli olmayan, büyük oranda taklit ve tağşiş yapılan ve hatta sağlık riski taşıyan gıdalara yönelmektedir. Bununla birlikte, geleceğimiz olan çocuklarımızın sağlıklı ve dengeli beslenememesi gelecekte fiziksel ve mental olarak geri kalmış bir neslin ortaya çıkmasına neden olacaktır.

Bu sorunlara ilave olarak, komisyoncular nedeniyle tüketicinin ödediği paranın çiftçiye gelir olarak yansımıyor oluşu, GDO'lar, gıda ulaşımı kaynaklı sera gazı salımı, iklim değişikliği kaynaklı kuraklık ve sellerin yol açtığı zararı da eklersek gıda güvenliği üzerindeki tehditler tablosunun ne denli büyük olduğu ortaya çıkarmaktadır. Dünya genelinde yılda 3,5 milyon tondan fazla pestisit kullanılıyor. Öyle ki, masum ve sağlıklı bilinen elmaya bile, soframıza gelene kadar 11 kez zehir atılıyor. Bu kimyasallar arttıkça ortaya çıkardıkları sağlık ve çevre riskleri de artıyor. Örneğin, dünya sağlık örgütü tarafından "son derece tehlikeli", "yüksek seviyede tehlikeli" ve "muhtemel kanserojen" olarak belirlenen 9 etken madde Türkiye tarımında hala kullanılımaktadır.

Gıda güvenliği yalnızca üretim aşamasını değil; tarımsal üretimden işleme, depolama, taşıma, satış ve tüketime kadar uzanan tüm zinciri kapsamaktadır. Bu nedenle "çiftlikten çatala" yaklaşımının ülkemizde ne ölçüde etkin uygulandığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda; Türkiye'de gıda güvenliği sisteminin mevcut durumunun araştırılması, Taklit ve tağşiş ürünlerin piyasaya arz edilmesinin nedenlerinin ortaya çıkarılması, Pestisit, ağır metal ve diğer kimyasal kalıntıların halk sağlığı üzerindeki etkilerinin incelenmesi, Denetim mekanizmalarının yeterliliğinin değerlendirilmesi, Gıda kaynaklı hastalıkların boyutunun ve ekonomik etkilerinin belirlenmesi, Üretimden tüketime kadar tüm aşamalarda karşılaşılan risklerin tespit edilmesi ve Güvenilir gıdaya erişimin önündeki engellerin ortaya konulması hayati önem taşımaktadır.

---

**Kaynak gösterme:** Ali Öztunç (CHP, Kahramanmaraş). “Gıda güvenliği sisteminin mevcut durumunun araştırılarak denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/5071, 12 Kasım 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-5071-gida-guvenligi-sisteminin-mevcut-durumunun-arastirilarak-denetim-mekanizmalarinin-guclendi (erişim: 17 Kasım 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/3688aa99-addc-4103-b523-01a1d4d0ffec

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.
