# Engelli vatandaşların yaşadıkları sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/552)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/552
- **Tarih:** 30 Ekim 2023
- **İlk imza:** Ayyüce Türkeş Taş (İYİ Parti, Adana)
- **İmza sayısı:** 21
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/86f34dd2-4d86-4ddf-b68a-018b856aa36b
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-552-engelli-vatandaslarin-yasadiklari-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-bel

> 10/552 esas numaralı meclis araştırması önergesi 30 Ekim 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Ayyüce Türkeş Taş (İYİ Parti); 21 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Engelli vatandaşlarımızın yaşadıkları sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 104 ve 105. maddesi uyarınca Meclis araştırması açılması için gereğini arz ve teklif ederiz. 26.10.2023

GEREKÇE

Engelli vatandaşlarımızın sorunları ülkemizin en önemli sorunlarından birisi haline gelmiştir. Başta istihdam olmak üzere engeller son yapılan yönetmelik düzenlemesi ile evde bakım maaşlarına da ulaşmakta zorluk çekmeye başlamıştır.

Yapılan yönetmelik değişikliği ile bakım ücretinde engellilerin hane içerisinde fert başına düşen geliri esas alınmaya başlanmıştır. Bu durum çok sayıda engellinin bakım aylığının kesilmesine neden olacaktır. Engelliler, hane içinde kişi başına düşen gelir yerine, engellilerin gelirlerinin esas alınmasını istemektedir. Kaldı ki hükümet tarafından ödenen engelli bakım maaşı olan 5 bin 98 TL ile engelli vatandaşların ulaşım masraflarını karşılamaları bile mümkün değildir.

Kaldı ki engellilerin 4 bin 336 TL olan maaşları yalnızca yüzde 17,55 oranında zam yapılarak 5 bin 98'e çıkmıştır. Her şeyin en az yüzde 100'ün üzerinde arttığı ülkemizde engelli vatandaşlarımızın evde bakım aylığına yalnızca 762 TL zam yapılması büyük tepkilere yol açmıştır. Yüzde 40 ve 69 engeli olanlara ödenen aylık da 1594 TL*den 1875 TL'ye, yüzde 70 ve üzeri engellilerin maaşları da 2392'dan 2811 TI"ye yükselmiştir. Böylece yüzde 70 ve üzeri engelli vatandaşlarımızın maaş artışı da sadece 419 TL artmıştır. Ne yazık ki 419 TLlik artışla engelli vatandaşlarımızın 1 kilogram kıyma veya kuşbaşı almaları bile mümkün görünmemektedir.

Engelli vatandaşlarımız, özellikle de ağır engelli vatandaşlarımıza evde anneleri tarafından bakmaktadır. Evde bakım süresi kesintisiz bir şekilde haftanın her günü 7 gün 24 saat devam etmektedir. Bakım veren annelerin sosyal yaşamı ve kendisi için ayıracağı zaman kalmamaktadır. Bu nedenle, bu kişilere aylık olarak ödenen 5 bin 98 TL'lik maaş büyük bir haksızlıktır. Bu nedenle, evde bakım yapan vatandaşlarımız mutlaka sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmalı ve bu kişilerin primleri SGK tarafından ödenmelidir.

Düşük aylıklarının yanı sıra engelliler en büyük sorunu işsizlik konusunda yaşamaktadır. Engelliler için özel sektörde yüzde 3 ve kamu sektöründe yüzde 4 olan engeli kotaları yetersiz hale gelmiştir. 2022 EKPSS atamalarında 46 bin 454 engelli atanmak amacıyla tercih yapmış, bunlardan sadece 2 bin 556 kişi işe yerleştirilmiştir. Engelliler eğitimlerine ve yeteneklerine uygun işlere ulaşma konusunda büyük bir zorluk yaşamaktadır.

Engelliliğin değerlendirilmesi için verilen engelli sağlık kurulu raporlarında engellilik oranı hastanelere göre farklılık göstermektedir. Bazı kurumlar, engelli vatandaşlardan mevzuata uygun olmayan gerekçelerle yeni raporlar talep etmektedir. Engelli sağlık raporları ücretli olarak verilmektedir. Engelli sağlık raporu her koşulda ücretsiz verilmelidir. Ayrıca engelli vatandaşlarımızın zorunlu olarak kullandıkları tıbbi malzemelerden ve ilaçlardan katkı payı alınması da engelliler için büyük bir yük haline gelmiştir.

Özel ve kamu toplu taşıma araçları dahil tüm yaşam alanlarının erişilebilirliği konusundaki kanunun uygulama tarihi 2012 yılından itibaren sürekli olarak ertelenmektedir. Uygulama tarihi en son 2026 yılına ertelenmiştir. Engellilerin tüm yaşam alanlarına rahatlıkla erişiminin sağlanması amacıyla, bu ertelemeden de bir an önce vazgeçilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, engelli vatandaşların yaşadıkları sorunlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 104 ve 105. maddesi uyarınca bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması yerinde olacaktır

---

**Kaynak gösterme:** Ayyüce Türkeş Taş (İYİ Parti, Adana). “Engelli vatandaşların yaşadıkları sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/552, 30 Ekim 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-552-engelli-vatandaslarin-yasadiklari-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-bel (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/86f34dd2-4d86-4ddf-b68a-018b856aa36b

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.