# Zirai ilaç kullanımı sebebiyle tarım sektöründe karşılaşılan sorunların araştırılarak alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/624)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/624
- **Tarih:** 10 Kasım 2023
- **İlk imza:** Nimet Özdemir (İYİ Parti, İstanbul)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/9191cc42-b396-4911-8098-018bccea966e
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-624-zirai-ilac-kullanimi-sebebiyle-tarim-sektorunde-karsilasilan-sorunlarin-arastirilarak-alin

> 10/624 esas numaralı meclis araştırması önergesi 10 Kasım 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Nimet Özdemir (İYİ Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Zirai ilaç kullanımı ülkemizde tarım sektörüne büyük tehdit oluşturmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığının yetkili ve sorumlu kılındığı sektörde yerli ve yabancı ilaç firmalarının mevcut faaliyet durumu ve tarımla ilgilenen kesimlerin konuya yaklaşımları gıda güvenliğinin yanı sıra, insan sağlığı, toprak, su ve çevre kirliliğini de beraberinde getirmektedir. Bir tarım ülkesi olan ülkemizde gıda güvenliğinin sağlanmasına yönelik tarımsal ilaçların kullanılmasından kaynaklanan sorunların tespit edilerek vatandaşlarımızın mağduriyetlerinin önlenmesi ve giderilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Gıda güvenliği; gıdanın üretilmesi, işlenmesi, depolanması, dağıtımı, hazırlanması ve tüketimi sırasında uygulanan gıda işleme prosedürleri anlamına gelmektedir. Gıdaların kişilerin sağlığına zarar verebilecek maddeler içermesini önlemek devletin temel görevlerindendir.

Ekonomimizin lokomotif sektörlerinden biri olan tarım ürünlerinin ihracı sırasında karşılaşılan sorunlar, başta AB ülkeleri olmak üzere önemli partner ülkelerden standart dışı bilinçsiz yasaklı ilaç kullanımı nedeniyle ürünlerimizin geri gönderildiği haberleri medyada çokça yer almakta ve kamuoyunda da büyük tepkilere neden olmaktadır.

Tarımsal üretimde zararlı olduğu savunulan böcekler, otlar, mantarlar ve kemirgenler gibi canlılara karşı kullanılan zehirli kimyasalların genel adı olarak kullanılan "Pestisitler" bitki koruma ürünleri adı altında sınıflandırılmaktadır. Mevcut düzenlemeler ile AB mevzuatı arasında belirgin bir farklılık olmamasına karşın sorun uygulamalardaki yetersizlikler ve denetimsizlikten kaynaklanmaktadır.

Uluslararası standartlar ve genel sağlık koşulları gereği geri gönderilen ürünlerin imhası ayrı bir çözüm gerektiren konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Tarım Bakanlığının yetkili kılınmasına rağmen bu ürünlerin akıbeti ile ilgili ne yazık ki yeterli ve sağlıklı bir bilgilendirme bulunmamaktadır. Geri gönderilen ürünlerin neler olduğu, imha edilip edilmediği, ne zaman ve nasıl imha edildiği konusu sır niteliğindedir.

Bilinçsiz veya kasıtlı şekilde pestisit olarak tanımlanan yasaklı ilaç kullanımı nedeniyle iade edilen ürünleri üreten sorumlu şirketlerin ve üreticilerin araştırılması, mevzuatlara aykırı şekilde davranan kişilere gerekli müeyyidelerin uygulanması Tarım ve Orman Bakanlığının sorumluluğundaki bir işlemdir. Halihazırda bunun yapıldığını söyleyemediğimiz gibi söz konusu ürünlerin ne oranda, kimler tarafından tüketildiği de çözümlenmesi gereken sorunlar arasında yer almaktadır.

Tarım ve Ormancılık Bakanlığının taşra örgütlenmesindeki personel ve ekipman yetersizliği üretim aşamasında yapılması gereken bilgilendirme/yönlendirme/denetim zincirini olumsuz şekilde etkilemektedir. Yasaklı ilaçlara ilişkin Bakanlık internet sitesinde düzenli bilgilendirmeye rağmen yeterli denetimin yapılamaması, kontrol dışı merdiven altı üretimlerin ve kaçak girişlerin engellenemediği sınır bölgelerimizden kaçak olarak denetimsiz zirai ilaç girişleri de ivedilikle çözüm gerektiren konular arasında yer almaktadır.

Bitki koruma ürünleri bayi veya toptancı izin belgesi verilecek kişilerin Türk vatandaşı olmasının yanında, ziraat mühendisi, eczacı, kimya mühendisi, kimyager, ziraat teknisyeni veya bitki sağlığı ile ilgili dersleri alarak mezun teknikerler olması gerekmektedir. Ne yazık ki sayıları 7.000 civarında bulanan zirai ilaç bayilerinde mevzuatlara göre zorunlu olan bu uzmanlar istihdam edilmemektedir. Güneydoğu ağırlıklı olmak üzere yasal izinle yetkilendirilenlerden ziyade çoğunlukla kaçak bayiler eliyle sektöre ilaç sunulması konunun bir başka boyutunu oluşturmaktadır. Biyolojik mücadele ve sektöre yön veren kreditör kuruluşların zirai ilaç kullanımını teşvik edici tutumları sorunun yaygınlaşmasının bir başka boyutu olarak göze çarpmaktadır.

. Zirai ilaç kullanımı; insan sağlığı, toprak verimliliği, su kaynakları ve çevrenin korunması kadar doğal hayat için yararlı böceklerin yok olmasına da neden olmaktadır. Doğal hayat, çevre, toprak ve ürünlerdeki çeşitli hastalıkların önlenmesinde doğal olarak işlevi bulunan böcek türlerinin yok olmasını gıda güvenliği kavramı içerisinde değerlendirmek gerekmektedir.

Yukarıda arz edilen nedenlerle, zirai ilaç kullanımı nedeniyle tarım sektöründe karşılaşılan sorunların tüm yönleriyle araştırılması, alınacak önlemlerin araştırılıp değerlendirilmesi, çözüm önerilerinin tespiti için Anayasa'nın 98 inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 104 ve 105 inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.

İnal ba lanan) | Hayy ör Ola BEKAR je pe Eca Bey istabul İ 2 İzler alçak Trke buna |)

---

**Kaynak gösterme:** Nimet Özdemir (İYİ Parti, İstanbul). “Zirai ilaç kullanımı sebebiyle tarım sektöründe karşılaşılan sorunların araştırılarak alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/624, 10 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-624-zirai-ilac-kullanimi-sebebiyle-tarim-sektorunde-karsilasilan-sorunlarin-arastirilarak-alin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/9191cc42-b396-4911-8098-018bccea966e

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.