# Narenciye üretiminde yaşanan sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/657)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/657
- **Tarih:** 21 Kasım 2023
- **İlk imza:** Bilal Bilici (İYİ Parti, Adana)
- **İmza sayısı:** 20
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/0ee4343e-ec18-4c42-9113-018bf730389d
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-657-narenciye-uretiminde-yasanan-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirlen

> 10/657 esas numaralı meclis araştırması önergesi 21 Kasım 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Bilal Bilici (İYİ Parti); 20 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Dünya genelinde yılda ortalama 90 milyon ton üretimi gerçekleştirilen narenciye ülkemiz için de çok değerli bir üründür. Türkiye büyük çoğunluğu Akdeniz Bölgesi'nde olmak üzere yıllık yaklaşık 4.4 milyon ton ile önemli bir narenciye üreticisidir. 2022'de Türkiye, İ milyon 940 bin ton narenciye ihracatı ile 904 milyon 18 bin dolarlık döviz girdisine ulaşmıştır. Bu sektörün üretim, paketleme, lojistik ve pazarlama alanlarını düşündüğümüzde büyük bir istihdam alanı oluşturduğu da ortadadır.

Doğası ve bereketli toprakları ile çok daha fazla tarım potansiyeline sahip olduğu bilinen ülkemiz; ne yazık ki kaynakların doğru kullanılmaması/yönlendirilememesi dolayısıyla bu potansiyelini yeterince değerlendirememektedir. Başta artan üretim maliyetleri yüzünden sıkıntılar yaşayan narenciye üreticilerinin ve ihracatçısının yaşadığı sorunların tespit edilmesi ve gereken önlemlerin alınabilmesi amacıyla Anayasanın 98. İç Tüzüğün 104.

İ ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

GEREKÇE

Ülkemiz yılda ortalama 4,4 milyon ton narenciye üretimi ile dünya narenciye üreticisi ülkeler arasında önemli bir yere sahiptir. Üretim, iç pazara sunum, ulaşım, lojistik ve ihracat gibi unsurlar dikkate alındığında narenciye ülkemiz ekonomisi açısından üzerinde önemle durulması gereken bir üründür.

Narenciye üreticileri artan üretim maliyetleri başta olmak üzere birçok olumsuzlukla mücadele etmektedir. AK Parti iktidarları süresince bir türlü verimli hale getirilemeyen desteklemelerin de üreticiler açısından yetersiz kaldığı ortadadır. Üreticinin ürününü zararına elinden çıkarmak zorunda kaldığı sürekli dile getirilen bir gerçektir. Narenciye üreticisinin yaşadığı sıkıntılar iç pazarda sektörü olumsuz etkilerken diğer yandan tüketiciye de ürünlerin yüksek fiyatla ulaşmasına sebep olmaktadır. Oysa Türkiye'nin potansiyelini mümkün olan en üst seviyede kullanabilmesi durumunda; var olan narenciye ihracatından çok daha büyük bir getiriye ulaşacağı açıktır. İyi ve verimli tarım yöntemlerinin uygulanmasının teşvik edilmesi, ihtiyaç duyulan teknoloji — ekipman desteğinin sağlanması ve somut sonuçlara ulaşılacak destekleme programlarının bir an önce üreticiyle buluşturulması gerekmektedir.

Ülkemiz ekonomisi için önemli bir ihracat ürünü olan narenciyenin üretim sonrası aşamalarında da büyük sıkıntılar yaşanmaktadır. Yaşanan sıkıntılara paralel olarak yükselen fiyat, dış pazarlarda ihracatçının rekabet olanağını güçleştirmektedir. Ürünün ihracatçı tarafından üreticiden alınması ile başlayan ihracat sürecinde paketlenmesinden taşınmasına, depolanmasından gümrüklenmesine her safhasında sıkıntılar yaşanmaktadır. İhracatçı, sürekli ilgili bakanlıkların personellerinin "ihracatın ekonomimiz için önemini kavrayamamış" gibi davrandığından şikâyet etmektedir. Ülke çıkarları açısından bakıldığında işini hakkıyla ve yönetmeliklere uygun olarak yapan ihracatçı, korunması — kollanması gereken kişidir. İhracatçının faaliyet gösterdiği şehre göre teşvik uygulanması, oldukça adaletsiz bir uygulamadır. Örneğin; narenciye üretimimizin önemli şehirlerinden biri olan Adana'da teşvik alamayan ihracatçı, yatırımını komşu il Osmaniye'ye kaydırdığında teşviklerden faydalanabilmektedir. Ayrıca ihracatçının KDV iadesini alması süreci gereksiz ve yıpratıcı prosedürler sonucu oldukça uzun bir zamana yayılmaktadır. Bu durum da personel, lojistik gibi giderleri çok fazla artan ihracatçıyı zor durumda bırakmaktadır. Türkiye cari açığını ancak daha fazla üretimle, daha fazla ihracatla kapatabilir. Bunun için de üreticinin ve ihracatçının önündeki engeller kaldırılmalı, gerekli destek sağlanmalıdır.

Narenciye üretiminin ilk aşamasından ihracata kadarki süreçte yaşanan sıkıntıların tespiti, alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla; Anayasanın 98. iç Tüzüğün 104. Ve 105. Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

Selen Homgleçli

---

**Kaynak gösterme:** Bilal Bilici (İYİ Parti, Adana). “Narenciye üretiminde yaşanan sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/657, 21 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-657-narenciye-uretiminde-yasanan-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-onlemlerin-belirlen (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/0ee4343e-ec18-4c42-9113-018bf730389d

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.