# Çocukların eğitime ücretsiz erişiminde yaşanan sorunların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi (10/705)

- **Tür:** Meclis araştırması önergesi (TBMM 28. Dönem)
- **Esas no:** 10/705
- **Tarih:** 29 Kasım 2023
- **İlk imza:** Gökhan Günaydın (CHP, İstanbul)
- **İmza sayısı:** 1
- **Son durum (TBMM):** Gündemde
- **TBMM kaydı:** https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/4aa5c643-5ba9-4756-b56d-018c1eec7227
- **Vekilpedia:** https://vekilpedia.com/onerge/10-705-cocuklarin-egitime-ucretsiz-erisiminde-yasanan-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-t

> 10/705 esas numaralı meclis araştırması önergesi 29 Kasım 2023 tarihinde verildi; ilk imza: Gökhan Günaydın (CHP); 1 imza. Son durum (TBMM): Gündemde.

## Önerge metni

Kamuya ait eğitim yatırımlarının giderek azaldığı Türkiye'de 2023-2024 eğitim-öğretim yılında pek çok aile ve öğrenci ekonomik zorluklarla mücadeleyle baş başa bırakılmıştır. Maddi yetersizlikler nedeniyle eğitime erişememe sorunu kent-kır ayırmaksızın gittikçe yaygınlaşırken, okula gidebilen öğrencinin eğitim masraflarının karşılanması güçleşmektedir. Bu bağlamda, çocuklarımızın geleceği ve eğitime ücretsiz eşit erişimin sağlanması amacıyla, hızla makro ekonomi politikaları temelinde bütünsel bir yaklaşımla siyasal bir programın hazırlanabilmesi ve yasal/kurumsal düzenlemelere gidilebilmesi için Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğünün 104 ve 105. maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını talep ve teklif ederim.

GEREKÇE

Eğitimin ücretsiz olduğu anayasal düzenlemeyle tescil edilen ülkemizde, kamuya ait eğitim yatırımları her geçen yıl azalmaktadır. Yatırımların düşen eğiliminin aksine eğitim masraflarının ekonomik krizle birleşerek artışı dar gelirli geniş kesimleri ve özellikle eğitim çağındaki çocukları etkilemektedir. Eğitim Reformu Girişiminin 2022 yılına ait verilerle yayımladığı son raporuna göre, zorunlu eğitim çağında olan 6-17 yaş aralığındaki 570 bin 293 çocuk eğitim dışında kalmıştır. Bu sayı 2008 yılı doğumlu öğrenciler arasında en yüksek iken, bu yaş grubundaki öğrenci sayısındaki azalma cinsiyete göre farklılaşmakta, kız öğrenci sayısındaki azalma 3 bin 624 öğrenci iken, erkek öğrencilerin sayısındaki azalma 325'tir.' Cinsiyet farklılığının belirginleştiği azalmada en etkili olan faktörün çocuk gelinler olabileceği tahmin edilebilir. Bununla birlikte, göç ve mevsimlik tarım işçiliği nedeniyle eğitim hayatından erken koparılan ve eğitime devam edemeyen öğrenci sayısına ilişkin net bir bilgiye

| ulaşılamamaktadır. Dolayısıyla kız ve erkek çocukların eğitim dışına itilmesinde farklılaşan faktörlerin incelenmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında eğitime eşit erişim konusu devletin anayasal sorumluluğudur.

Çocuk yoksulluğunun ayrı bir kategori olarak sürdüğü ve çocukların eğitim hayatlarının doğrudan ekonomik koşullara bağlı olarak değiştiğine ilişkin bir başka veri Cumhurbaşkanlığı

Yıllık Programından izlenebilir. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hazırlanan,

25 Ekim 2023 tarih ve 32350 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yıllık Programın verilerine göre bu yıl 1 milyon 858 bin 482 kişiye çocuklarının okula gidebilmesi için Aile ve Sosyal

Politikalar Bakanlığı aracılığıyla Şartlı Eğitim Yardımı yapılmıştır.? Bakanlığın resmi sitesinde i yer alan bilgiye göre, ilköğretime devam eden bir kız çocuğu için aylık 100 TL, erkek çocuğu için de 90 TL ödenmektedir. Ayrıca ortaöğretime giden kız çocuğu için aylık 150 TL, erkek çocuğu için ise 130 TL yardım yapılmaktadır.? Eğitimdeki eşitsizliğin boyutunu ortaya koyan bu verilere ek olarak bugün ulusal basına yansıyan haberlere göre, Zonguldak'taki bir devlet okulunda askıda simit uygulamasının başlatılmış olması derinleşen yoksulluğun öğrencilerin

! Eğitim Reformu Girişimi (2022). Eğitim izleme raporu 2022, https/www.egitimreformugirisimi.org/egitim-izleme-raporu-2022/ (erişim tarihi 06.11.2023).

? Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (25.10.2023). 2024 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık-Pr9 https://www.sbb.gov.1r/2024-yili-cumhurbaskanligi-yillik-programi-resmi-gazetede-yayimlanmisti e u Aşığım tarihi: 05.11.2023). VKİ A 3 Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (06.11.2023). "Şartlı Eğitim (ŞEY) ve Şartlı Sağlık Gi https://www.aile.gov.tr/sss/sosyal-yardimlar-genel-mudurlugu/sartli-egitim-saglik-yardimi/ ' (gi LE tarihi: 5 05.11.2023). 4923 eğitim hayatına yansıyan yakıcı sonuçlarından biridir.* Çocukların bir simide dahi ulaşamadığı mevcut koşullarda, hayırseverlikle çözülemeyecek ve devletin asli sorumlulukları arasında yer alan eğitime ücretsiz erişimi sağlamak için, genel durumun çok yönlü incelenip değerlendirileceği Meclis Araştırmasının yapılması elzemdir.

4 Cengiz Karagöz (08.11.2023). "Yoksulluğun her geçen gün derinleştiği Türkiye'de yaşamlar.â8kiya'x Kantinde "askıda simit", Cumhuriyet, https:/www.cumhuriyet.com.tı/turkiye/yoksullu | heltdenderinlestigi-türkiyede-yaşamlar-askiya- Nu > ?

---

**Kaynak gösterme:** Gökhan Günaydın (CHP, İstanbul). “Çocukların eğitime ücretsiz erişiminde yaşanan sorunların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi”. TBMM 28. Dönem meclis araştırması önergesi 10/705, 29 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/onerge/10-705-cocuklarin-egitime-ucretsiz-erisiminde-yasanan-sorunlarin-arastirilarak-alinmasi-gereken-t (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Meclis-Arastirma-Onergesi-Detay/4aa5c643-5ba9-4756-b56d-018c1eec7227

Vekilpedia, TBMM’nin kamuya açık kayıtlarını derleyen bağımsız bir arşivdir; TBMM’nin resmî sitesi değildir ve yorum yapmaz.